KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 23.
W której części inwentarza archiwalnego należy opisać zadania aktotwórcy i datę zaprzestania jego działalności?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Informacje o zadaniach aktotwórcy i o dacie zakończenia jego działalności dotyczą kontekstu funkcjonowania twórcy dokumentacji, a nie samej zawartości akt. Dlatego umieszcza się je w części inwentarza opisującej dzieje twórcy zespołu, gdzie przedstawia się podstawowe fakty o twórcy i jego aktywności.

Pełne wyjaśnienie:

W inwentarzu archiwalnym poszczególne części opisu pełnią różne funkcje informacyjne. Pytanie dotyczy tego, gdzie umieszcza się dane o aktotwórcy (twórcy dokumentacji), w szczególności: jakie wykonywał zadania oraz kiedy zakończył działalność. Są to informacje o kontekście powstania akt, czyli o podmiocie, który dokumentację wytworzył.

Poprawna odpowiedź: Dzieje twórcy zespołu. W tej części opisuje się twórcę: jego funkcje/kompetencje, zakres działania, zmiany organizacyjne oraz ramy czasowe funkcjonowania (w tym datę zaprzestania działalności). Takie dane pomagają zrozumieć, dlaczego akta powstały, jakich spraw dotyczyły i w jakich warunkach organizacyjnych były tworzone.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Zawartość zespołu – skupia się na tym, co jest w zespole (rodzaje dokumentacji, serie, tematyka), a nie na historii i zadaniach instytucji/osoby tworzącej akta.
  • Dzieje zespołu – opisują losy samego zespołu archiwalnego (np. dzieje narastania, przemieszczenia, przejęcia, brakowania, zmiany przynależności), czyli to, co działo się z aktami jako całością, a nie historię aktotwórcy.
  • Charakterystyka archiwalna zespołu – dotyczy cech archiwalnych zespołu (np. stan zachowania, kompletność, układ, objętość, sposób uporządkowania), a więc właściwości materiałów archiwalnych, nie opisu działalności twórcy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa typu "zadania", "kompetencje", "funkcje", "czas działania" – zwykle odnoszą się do twórcy (kontekst instytucjonalny), natomiast "zawartość" dotyczy tego, jakie akta wchodzą w skład zespołu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Aktotwórca to podmiot (instytucja, osoba lub rodzina), który wytworzył dokumentację w toku swojej działalności. W inwentarzu opis aktotwórcy pomaga zrozumieć kontekst powstania akt: jakie zadania realizował i w jakich latach działał.
Najczęściej są to dane o historii i funkcjonowaniu twórcy: zakres zadań, kompetencje, zmiany organizacyjne, podporządkowanie oraz ramy czasowe działania (np. data powstania i zakończenia działalności). To nie jest opis zawartości akt, tylko kontekstu ich wytworzenia.
"Zawartość zespołu" opisuje to, co znajduje się w aktach: serie, typy dokumentów i tematykę. Zadania aktotwórcy dotyczą działalności twórcy, a więc wyjaśniają, dlaczego dokumenty powstały. Wpisanie ich do zawartości miesza dwa różne poziomy opisu.
"Dzieje zespołu" koncentrują się na losach zespołu jako całości: przejęciach, przemieszczeniach, zmianach przynależności, ubytkach czy porządkowaniu. To informacje o historii samych akt w archiwum, a nie o działalności instytucji, która je wytworzyła.
Ta część opisuje cechy archiwalne materiałów: stan zachowania, kompletność, układ, objętość, stopień opracowania, czasem formę dokumentacji. Jej celem jest ułatwienie oceny i korzystania z zasobu, a nie przedstawienie historii i zadań aktotwórcy.
Skup się na słowach-kluczach. Jeśli jest mowa o "zadaniach", "kompetencjach", "działalności" i datach funkcjonowania – to opis twórcy. Jeśli jest mowa o "zawartości", "seriach" i rodzaju dokumentów – to opis zespołu. Jeśli o przejęciach i ubytkach – to "dzieje zespołu".
Podaje się ją wtedy, gdy jest istotna dla zrozumienia kontekstu wytworzenia akt i zamknięcia działalności twórcy (np. likwidacja urzędu, reorganizacja, śmierć osoby). Taka data należy do opisu dziejów twórcy, bo określa ramy czasowe jego funkcjonowania.
Częsty błąd to automatyczne wybieranie "dzieje zespołu", bo brzmi podobnie do "dzieje twórcy". Inny błąd to utożsamianie "zadań" z "zawartością". Warto przed wyborem odpowiedzi zadać sobie pytanie: czy informacja dotyczy podmiotu tworzącego akta, czy samych akt jako zbioru?
Tak, ponieważ znajomość struktury i zadań aktotwórcy ułatwia rozpoznanie serii, funkcji oraz właściwe grupowanie dokumentacji. Dzięki temu porządkowanie lepiej odzwierciedla procesy, w których akta powstawały, co poprawia logikę układu i wyszukiwanie informacji.
Ćwicz na przykładach: weź kilka inwentarzy i zaznacz, gdzie jest opis twórcy, gdzie dzieje zespołu, a gdzie zawartość. Rób fiszki z nazw części i typowych informacji, które do nich pasują. Na egzaminie szukaj w pytaniu wskazówki: "kontekst twórcy" vs "cechy i zawartość akt".
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Informacje o zadaniach aktotwórcy i o dacie zakończenia jego działalności dotyczą kontekstu funkcjonowania twórcy dokumentacji, a nie samej zawartości akt."

Źródła:

  • International Council on Archives (ICA), ISAD(G): General International Standard Archival Description, 2nd edition, Ottawa 2000
  • International Council on Archives (ICA), ISAAR(CPF): International Standard Archival Authority Record for Corporate Bodies, Persons and Families, 2nd edition, Ottawa 2004

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z opracowania zasobu archiwalnego (struktura inwentarza, opis zespołu)
  • Podręczniki i skrypty z archiwistyki dotyczące opisu archiwalnego i zespołów
  • Dokumentacja standardów opisu archiwalnego (np. ISAD(G), ISAAR(CPF))

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego