KWALIFIKACJA CES4 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 19.
W której kolumnie tabeli przedstawiono w % wagowych skład chemiczny szkła zamieszczony w ramce?
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla technika technologii szkła, kwalifikacja A47.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skład w % wagowych liczy się ze wzoru: (masa składnika / masa całkowita) × 100%. Dla 200,0 kg: SiO2 = 70,0%, Al2O3 = 3,5%, Na2O = 13,5%, CaO = 9,0%, MgO = 4,0%. Taki zestaw wartości znajduje się w kolumnie C, więc ona odpowiada danym z ramki.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu trzeba dopasować kolumnę tabeli ze składem chemicznym szkła wyrażonym w % wagowych do danych masowych podanych w ramce. Procent wagowy oznacza, jaką część masy całkowitej stanowi dany składnik.

Krok 1. Ustalenie masy całkowitej
Z ramki wynika, że suma mas wynosi 200,0 kg.

Krok 2. Przeliczenie każdej masy na % wagowe
Stosujemy wzór: % wagowy = (masa składnika / masa całkowita) × 100%.

  • SiO2: (140,0 / 200,0) × 100% = 70,0%
  • Al2O3: (7,0 / 200,0) × 100% = 3,5%
  • Na2O: (27,0 / 200,0) × 100% = 13,5%
  • CaO: (18,0 / 200,0) × 100% = 9,0%
  • MgO: (8,0 / 200,0) × 100% = 4,0%

Krok 3. Kontrola wyniku
Dodajemy udziały: 70,0 + 3,5 + 13,5 + 9,0 + 4,0 = 100,0%. To ważny test poprawności obliczeń.

Krok 4. Porównanie z tabelą
Szukamy kolumny zawierającej dokładnie zestaw: 70,0; 3,5; 13,5; 9,0; 4,0. W tabeli odpowiada temu kolumna C.

Dlaczego pozostałe kolumny są błędne?

  • A – zawiera przynajmniej jedną inną wartość (np. różny udział Na2O/CaO), więc nie odpowiada danym z ramki.
  • B – ma inne udziały procentowe niż te obliczone z mas, więc nie jest zgodna z przeliczeniem.
  • D – również nie odtwarza kompletu wyliczonych procentów; kolumna nie przechodzi kontroli zgodności dla wszystkich tlenków.

Wskazówka egzaminacyjna: nie dopasowuj kolumny tylko po SiO2 (często wszędzie jest podobne). Zawsze sprawdź co najmniej dwa kolejne składniki oraz wykonaj sumę kontrolną do 100%.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Procenty wagowe (% wag.) mówią, jaką część masy całkowitej stanowi dany składnik (np. tlenek). Liczy się je ze wzoru: (masa składnika / masa całkowita) × 100%. Dzięki temu można porównywać receptury niezależnie od wielkości wsadu.
Najpierw zsumuj masy wszystkich składników, aby mieć masę całkowitą. Następnie dla każdego tlenku policz: (masa składnika / masa całkowita) × 100%. Na końcu sprawdź, czy suma uzyskanych procentów wynosi około 100% (z uwzględnieniem zaokrągleń).
Suma 100% jest kontrolą poprawności obliczeń. Jeśli brakuje do 100% lub jest nadmiar, najczęściej oznacza to błąd w masie całkowitej, pominięcie składnika albo pomyłkę rachunkową. To szybki sposób, by wychwycić błąd zanim porównasz wynik z tabelą.
W typowej recepturze szkła sodowo-wapniowego występują m.in. SiO2 (szkłotwórca), Na2O (topnik) oraz CaO (stabilizator). Często spotyka się też Al2O3 i MgO, które wpływają na właściwości i trwałość szkła.
Nie porównuj tylko jednej liczby (np. SiO2), bo kilka kolumn może mieć podobny udział. Najpierw policz % dla wszystkich składników, potem sprawdź zgodność co najmniej 2–3 pozycji (np. Na2O, CaO, MgO). Na końcu zweryfikuj sumę do 100%.
Robi się to m.in. przy tworzeniu i aktualizacji receptur, w kontroli jakości wsadu, podczas porównywania partii produkcyjnych oraz w dokumentacji technologicznej. Zapisy w % wagowych ułatwiają ocenę składu niezależnie od tego, czy wsad ma 200 kg, 2 tony czy inną masę.
Tak, dlatego warto zaokrąglać dopiero na końcu (np. do 0,1%). Przy danych "ładnych" (jak 200,0 kg) wyniki często wychodzą dokładnie, ale przy innych masach zaokrąglenia mogą dać różnice 0,1–0,2%. Wtedy porównuj wszystkie składniki, nie tylko jeden.
Oznacza to, że krzemionka (SiO2) jest głównym składnikiem budującym sieć szkła i w największym stopniu odpowiada za powstanie struktury szklistej. Zwykle ma największy udział procentowy. Inne tlenki (np. Na2O, CaO) modyfikują właściwości i proces topienia.
Najczęstsze to: liczenie procentów od złej masy całkowitej, pominięcie jednego składnika w sumie, odwrócenie ułamka (dzielenie 200 przez masę składnika), zbyt wczesne zaokrąglanie oraz "zgadywanie" kolumny po jednej wartości. Pomaga suma kontrolna do 100%.
Ćwicz serię podobnych przykładów: podane masy tlenków → oblicz % wagowe → sprawdź sumę do 100% → porównaj z tabelą. Warto robić obliczenia w tabelce pomocniczej i zawsze zapisywać masę całkowitą. Ucz się też roli tlenków (szkłotwórca, topnik, stabilizator).
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Skład w % wagowych liczy się ze wzoru: (masa składnika / masa całkowita) × 100%."

Źródła:

  • pl.wikipedia.org/wiki/Procent - dostęp 2026-02-18
  • pl.wikipedia.org/wiki/Szk%C5%82o_sodowo-wapniowe - dostęp 2026-02-18
  • en.wikipedia.org/wiki/Soda%E2%80%93lime_glass - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii szkła (rozdziały o składzie chemicznym i wsadach)
  • Zadania rachunkowe z przeliczania udziałów masowych na procenty
  • Materiały dydaktyczne o roli tlenków: szkłotwórcy, topniki, stabilizatory

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego