KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 3.
W której obrabiarce stosowane jest narzędzie w kształcie koła zębatego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dłutownica Fellowsa służy do nacinania uzębień narzędziem o kształcie koła zębatego (działanie obwiedniowe/kształtowe). W przeciągarce pracuje przeciągacz o stopniowanych zębach, a frezarka obwiedniowa wykorzystuje frez ślimakowy, nie "koło zębate" jako narzędzie.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza rozpoznanie charakterystycznego narzędzia stosowanego w określonej technologii nacinania uzębień. W technologii Fellowsa (dłutowanie/kształtowanie uzębień) narzędzie robocze ma postać dłutaka o uzębieniu jak koło zębate. Taki kształt wynika z zasady współpracy zarysów – narzędzie "udaje" koło zębate współpracujące z obrabianym elementem, a ruchy robocze i posuwowe prowadzą do wytworzenia zarysu zębów.

Odpowiedź "W dłutownicy Fellowsa." jest poprawna, bo to właśnie ta obrabiarka jest kojarzona z narzędziem w formie koła zębatego (dłutak Fellowsa) wykorzystywanym do wykonywania uzębień, także w przypadkach, gdzie frezowanie jest utrudnione (np. wybrane uzębienia wewnętrzne – zależnie od konstrukcji i oprzyrządowania).

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe z następujących powodów:

  • "W dłutownicy Maaga." – nazwa może sugerować podobny obszar zastosowań (obróbka uzębień), ale pytanie dotyczy konkretnie narzędzia w kształcie koła zębatego, charakterystycznego dla metody Fellowsa. Uczniowie często mylą nazwy metod/obrabiarek do uzębień, bo wszystkie dotyczą kół zębatych, ale różnią się zasadą skrawania i typem narzędzia.
  • "W przeciągarce." – przeciąganie realizuje się narzędziem zwanym przeciągaczem, które ma szereg kolejnych zębów o narastającej wysokości. Nie jest to narzędzie w formie koła zębatego, tylko narzędzie liniowe/ciągnione, typowo do otworów, wielowypustów, rowków itp.
  • "We frezarce obwiedniowej." – frezowanie obwiedniowe uzębień najczęściej odbywa się przy użyciu freza ślimakowego (narzędzia o innej geometrii niż koło zębate). Skojarzenie "obwiedniowa = koło zębate" bywa intuicyjne, ale w praktyce kształt narzędzia jest inny.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się narzędzie w kształcie koła zębatego, skojarz je z dłutowaniem uzębień metodą Fellowsa. Gdy pojawia się przeciągacz – myśl o przeciągarce, a gdy pojawia się frez ślimakowy – o frezarce obwiedniowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dłutownica Fellowsa to obrabiarka do nacinania uzębień, w której narzędzie ma postać "zębatego" dłutaka. Stosuje się ją do wykonywania zarysów zębów metodą kształtowania/obwiedniowania poprzez odpowiednie ruchy narzędzia i przedmiotu obrabianego.
Bo geometria narzędzia odwzorowuje współpracujące uzębienie. Dzięki temu przy odpowiedniej kinematyce maszyny (ruch roboczy i sprzężenie ruchów) powstaje prawidłowy zarys zębów. To cecha rozpoznawcza tej metody w testach.
W przeciągarce pracuje przeciągacz, czyli długie narzędzie z szeregiem kolejnych zębów o narastającej wysokości. W dłutownicy Fellowsa narzędzie jest "zębate" jak koło i wykonuje ruchy typowe dla dłutowania/kształtowania uzębień.
Najczęściej jest to frez ślimakowy (a nie narzędzie w kształcie koła zębatego). W pytaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać to rozróżnienie: frezarka obwiedniowa kojarzy się z frezem ślimakowym i ciągłym procesem frezowania.
Metoda dłutowania/kształtowania uzębień jest używana do wytwarzania uzębień, gdy potrzebna jest dobra kontrola zarysu i dopasowanie do geometrii elementu. Zakres zależy od konstrukcji obrabiarki i oprzyrządowania, dlatego na egzaminie skup się na identyfikacji narzędzia i metody.
Nie. To różne nazwy rozwiązań/obrabiarek kojarzonych z obróbką kół zębatych. W testach rozstrzygające bywa wskazanie kształtu narzędzia i zasady skrawania, a nie samo skojarzenie "to też jest do kół zębatych".
Najczęściej myli się: dłutowanie z frezowaniem obwiedniowym oraz przeciąganie z obróbką uzębień. Uczniowie wybierają odpowiedź na podstawie nazwy "obwiedniowa" lub ogólnego skojarzenia z zębami, zamiast rozpoznać narzędzie.
Przeciąganie wybiera się wtedy, gdy opłaca się zastosować przeciągacz i wykonać kształt w jednym przejściu (np. określone profile wewnętrzne). Dłutowanie Fellowsa dotyczy wprost uzębień i rozpoznasz je po "zębatym" narzędziu.
Ucz się skojarzeń: frez ślimakowy → frezowanie obwiedniowe, przeciągacz → przeciągarka, zębate narzędzie → dłutownica Fellowsa. Pomaga też przegląd katalogów narzędzi i zdjęć stanowisk, by utrwalić kształty.
Raczej nie, bo trzeba powiązać opis narzędzia ("koło zębate") z konkretną obrabiarką. Same nazwy obrabiarek nie wyjaśniają wprost zasady działania. Na egzaminie liczy się znajomość typowych metod wykonywania uzębień i narzędzi.
info

Około 26% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dłutownica Fellowsa służy do nacinania uzębień narzędziem o kształcie koła zębatego (działanie obwiedniowe/kształtowe)."

Źródła:

  • Wikipedia (EN), "Gear shaping" (opis narzędzia typu pinion cutter i zasady kształtowania uzębień) – https://en.wikipedia.org/wiki/Gear_shaping - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL), "Przeciąganie (obróbka skrawaniem)" (opis narzędzia: przeciągacz i zasady procesu) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeci%C4%85ganie_(obr%C3%B3bka_skrawaniem) - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL), "Frezowanie obwiedniowe" (charakterystyka metody i typowego narzędzia) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Frezowanie_obwiedniowe - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (działy: obróbka uzębień, dłutowanie, frezowanie obwiedniowe)
  • Instrukcje/DTR obrabiarek do nacinania uzębień (opis zasady działania i narzędzi)
  • Katalogi narzędzi skrawających do obróbki uzębień (dłutaki Fellowsa, narzędzia obwiedniowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego