KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 14.
W której pozycji tabeli z Instrukcji obsługi technicznej silników ROTAX TYP 912 opis czoła świecy wskazuje, że podczas użytkowania silnika został zatkany filtr powietrza?
Ilustracja przedstawia tabelę z czterema wierszami i trzema kolumnami, która jest częścią instrukcji obsługi technicznej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis "aksamitnie czarne" na czole świecy jest typowy dla nadmiernie bogatej mieszanki i niepełnego spalania, co powoduje suchą sadzę.
Jedną z częstych przyczyn wzbogacenia jest ograniczenie dopływu powietrza przez zatkany filtr powietrza. Dlatego właściwa pozycja tabeli to ta, która wskazuje "aksamitnie czarne".

Pełne wyjaśnienie:

Ocena wyglądu świecy zapłonowej jest prostą metodą diagnostyczną, bo osady na izolatorze i elektrodach odzwierciedlają warunki spalania w cylindrze. Określenie "aksamitnie czarne" zwykle oznacza suchą, czarną sadzę, która powstaje przy zbyt bogatej mieszance (za mało powietrza w stosunku do paliwa) i/lub przy niepełnym spalaniu.

Zatkany filtr powietrza ogranicza przepływ powietrza do silnika. Przy mniejszej ilości powietrza mieszanka efektywnie się wzbogaca, a spalanie sprzyja tworzeniu sadzy. Skutkiem są czarne, matowe osady na czole świecy, określane w opisach serwisowych jako "aksamitne".

Dlaczego pozostałe opisy (inne pozycje tabeli) nie pasują do zatkanego filtra? Typowe alternatywy w takich tabelach to m.in. barwa prawidłowa (świadcząca o poprawnym spalaniu), ślady przegrzania (jaśniejsze, "wypalone", z oznakami zbyt ubogiej mieszanki lub zbyt wysokiej temperatury) albo osady olejowe (błyszczące, mokre), które sugerują dopływ oleju do komory spalania. Zatkany filtr powietrza prowadzi przede wszystkim do sadzy suchej, a nie do przegrzania czy olejenia.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać łańcuch przyczynowo-skutkowy: mniej powietrza → bogatsza mieszanka → niepełne spalanie → sucha sadza → "aksamitnie czarne". Na zadaniu należy więc wskazać tę pozycję tabeli z instrukcji, w której opis świecy brzmi "aksamitnie czarne".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza suchą, czarną sadzę na izolatorze/elektrodach, czyli objaw zbyt bogatej mieszanki i niepełnego spalania. W praktyce wskazuje to na sytuacje, w których do cylindra trafia relatywnie za mało powietrza lub spalanie jest "przymulone".
Zatkany filtr ogranicza przepływ powietrza, więc mieszanka staje się efektywnie bogatsza (więcej paliwa względem powietrza). Bogata mieszanka sprzyja tworzeniu sadzy i odkładaniu się jej na świecy jako matowych, czarnych osadów. To klasyczny objaw ograniczeń w dolocie.
Sucha sadza jest matowa, "pudrowa" i łatwo się ściera; zwykle wiąże się z bogatą mieszanką lub słabym spalaniem. Osady oleiste są błyszczące, lepkie/mokre i częściej sugerują przedostawanie się oleju do komory spalania. Różnica faktury bywa ważniejsza niż sam kolor.
Nie zawsze. Czarne osady mogą wynikać także z innych przyczyn związanych z bogatą mieszanką lub niepełnym spalaniem (np. niewłaściwe warunki pracy, krótkie cykle, problemy z zapłonem). W zadaniu egzaminacyjnym kluczowe jest jednak powiązanie "aksamitnie czarne" z ograniczonym dopływem powietrza.
Często obserwuje się spadek mocy, gorszą reakcję na zmianę obciążenia, zwiększone zużycie paliwa i "dymienie" wynikające z bogatej mieszanki. W praktyce serwisowej wskazówką bywa też pogorszenie parametrów pracy po dłuższym czasie eksploatacji bez obsługi filtra.
Ma sens, gdy świeca była eksploatowana w typowych warunkach i została oceniona po pracy silnika, a nie po długim postoju czy przypadkowych testach. Ważne jest porównanie świec między cylindrami oraz odniesienie do instrukcji producenta. Sama ocena jednej świecy bez kontekstu bywa myląca.
Najczęstsze błędy to utożsamienie każdej czerni z olejem, pomijanie różnicy między osadem suchym i mokrym oraz mylenie objawów bogatej mieszanki z przegrzaniem. Często też wybiera się odpowiedź "na kolor", bez czytania, czy opis dotyczy czoła świecy, izolatora czy elektrody.
W praktyce kontroluje się stan i drożność filtra powietrza oraz elementów dolotu (zabrudzenia, zagięcia przewodów, nieszczelności/ograniczenia przepływu). Następnie weryfikuje się, czy objaw dotyczy wszystkich cylindrów, bo równomierne okopcenie częściej sugeruje problem "wspólny" dla układu dolotowego.
Należy odszukać tabelę/sekcję opisującą stan świecy i dopasować dokładnie ten sam opis słowny, bez dopowiadania. Jeśli w opisie występuje "aksamitnie czarne", wybiera się pozycję z takim sformułowaniem, a dopiero potem odczytuje przypisaną jej literę/pozycję w pytaniu.
Typowo nie. Uboga mieszanka i przegrzanie częściej dają jasne, "wypalone" ślady, a nawet uszkodzenia termiczne, a nie matową sadzę. Dlatego na poziomie diagnostyki opisowej "aksamitnie czarne" kojarzy się z bogatą mieszanką i ograniczeniem powietrza, np. przez filtr.
info

Statystycznie 32% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dlatego właściwa pozycja tabeli to ta, która wskazuje "aksamitnie czarne".

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z diagnostyki stanu świec zapłonowych w silnikach tłokowych
  • Instrukcje producentów silników lotniczych dotyczące oceny świec (sekcje: troubleshooting/maintenance)
  • Podręczniki z podstaw eksploatacji i obsługi silników tłokowych statków powietrznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego