KWALIFIKACJA MEC5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 21.
W którym z podanych bloków (obróbka na tokarce CNC) zaprogramowano stałą prędkość skrawania?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stała prędkość skrawania (CSS) w toczeniu CNC jest włączana kodem G96.
Wskazany blok zawiera G96, więc sterowanie będzie automatycznie zmieniać obroty wrzeciona wraz ze zmianą średnicy, aby utrzymać stałą prędkość powierzchniową. Pozostałe bloki nie używają G96.

Pełne wyjaśnienie:

W toczeniu CNC stała prędkość skrawania (często opisywana jako CSS – constant surface speed) oznacza, że sterowanie dąży do utrzymania stałej prędkości liniowej na obwodzie obrabianego przedmiotu. Ponieważ podczas toczenia średnica może się zmieniać, utrzymanie stałej prędkości skrawania wymaga ciągłej zmiany obrotów wrzeciona.

Za włączenie tego trybu odpowiada kod G96. Dlatego poprawny jest blok: N05 G96 S80 M4 F0.25 T1 D5. Kluczowe jest tu wystąpienie G96 – to on definiuje tryb pracy wrzeciona jako stałą prędkość skrawania. Adres S w tym trybie odnosi się do zadanej prędkości skrawania (a nie do stałych obrotów), a wartość obrotów wrzeciona jest dobierana automatycznie przez sterowanie w zależności od aktualnej średnicy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • N05 G95 S1200 M3 F0.3 T6 D7 – zawiera G95, który dotyczy trybu posuwu (posuw na obrót), a nie stałej prędkości skrawania. Brak G96 oznacza, że nie zaprogramowano CSS.
  • N05 G94 S1200 M4 F200 T2 D15 – zawiera G94 (posuw na minutę). To również jest ustawienie posuwu, nie trybu stałej prędkości skrawania. Brak G96.
  • N05 G95 S1200 M4 F0.2 T8 D16 – analogicznie jak wyżej: G95 określa posuw na obrót, natomiast o CSS decydowałby kod G96, którego tu nie ma.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich pytaniach najpierw szukaj kodów G96/G97 (tryb prędkości wrzeciona), a dopiero potem analizuj G94/G95 (tryb posuwu). To pomaga nie pomylić ustawień wrzeciona z ustawieniami posuwu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
G96 włącza tryb stałej prędkości skrawania (CSS). Sterowanie dobiera obroty wrzeciona tak, aby prędkość na obwodzie detalu była możliwie stała mimo zmiany średnicy podczas toczenia.
Najprościej: szukasz kodu G96. To on jednoznacznie informuje o CSS. Same adresy S i F nie wystarczą, bo występują też w innych trybach (np. G94/G95) i mogą mylić.
Bo przy toczeniu zmienia się średnica w miejscu skrawania. Aby utrzymać stałą prędkość liniową na obwodzie, sterowanie musi przeliczać i korygować rpm. To właśnie praktyczny sens trybu CSS.
W trybie G96 adres S odnosi się do zadanej prędkości skrawania (prędkości powierzchniowej), a nie do stałych obrotów wrzeciona. Wartość rpm wynika z obliczeń sterowania na podstawie aktualnej średnicy.
G94 oznacza posuw na minutę, a G95 posuw na obrót wrzeciona. To ustawienia dotyczące posuwu, nie trybu stałej prędkości skrawania. CSS dotyczy wrzeciona i jest związane z G96/G97.
M3/M4 określają głównie kierunek obrotów wrzeciona. O tym, czy działa CSS, decyduje kod G96 (lub przeciwnie: stałe obroty w innym trybie). Kierunek obrotów sam w sobie nie włącza CSS.
Najczęstsze są: mylenie G96 z G95 (bo oba mają "9" i kojarzą się z toczeniem), patrzenie tylko na wysoką wartość S i uznawanie jej za rpm oraz ignorowanie tego, że G94/G95 dotyczą posuwu, a nie prędkości skrawania.
Gdy średnica w miejscu obróbki zmienia się (np. toczenie stożków, planowanie czoła, przejścia po różnych średnicach). CSS pomaga utrzymać podobne warunki skrawania, co może poprawić jakość i stabilność procesu.
Bo G95 ustawia sposób podawania posuwu (na obrót). Nie jest to kod trybu prędkości wrzeciona. Stała prędkość skrawania wymaga użycia G96, który w tych blokach nie występuje.
Zrób tabelę: G96/G97 = tryb wrzeciona, G94/G95 = tryb posuwu. Następnie przećwicz na krótkich blokach: wskazuj, co dotyczy wrzeciona (G, M, S), a co dotyczy posuwu (G, F).
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe bloki nie używają G96."

Źródła:

  • LinuxCNC Documentation – G-code Reference: G96 Constant Surface Speed (CSS), https://linuxcnc.org/docs/html/gcode/g-code.html (sekcja G96) - accessed 2026-02-18
  • Haas Automation – Lathe Programming Training (opis G96/G97 w materiałach szkoleniowych), https://www.haascnc.com/service/troubleshooting-and-how-to/how-to/lathe---g-code.html - accessed 2026-02-18
  • ISO 6983-1:2009, Numerical control of machines — Program format and definitions of address words — Part 1: Data format for positioning, line motion and contouring control systems

Materiały:

  • Instrukcja programowania toczenia dla używanego sterowania CNC (sekcja o G96/G97)
  • Materiały szkolne z podstaw programowania CNC: tryby prędkości i posuwu
  • Dokumentacja/poradniki online do G-code (opisy G96, G94, G95) z przykładami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego