KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 14.
W oparciu o klasyfikację podaną w tabeli określ klasę czystości wody podziemnej o parametrach:
— azotany — 9 mgNO3/l
— ogólny węgiel organiczny — 10 mgC/l
— chlorki — 130 mgCl/l
— magnez — 50 mgMg/l
— potas — 10 mgK/l

*brak dostatecznych podstaw do różnicowania wartości granicznych w niektórych klasach jakości; przy klasyfikacji do oceny przyjmuje się klasę o najwyższej jakości spośród klas posiadających tę samą wartość graniczną
Ilustracja przedstawia tabelę z wartościami granicznymi wskaźników wody w klasach jakości wód podziemnych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
O klasie jakości decyduje wskaźnik, który wypada najsłabiej w porównaniu z progami w tabeli.
Po zestawieniu podanych stężeń azotanów, ogólnego węgla organicznego, chlorków, magnezu i potasu z wartościami granicznymi w tabeli widać, że co najmniej jeden parametr nie spełnia klasy I, ale żaden nie wymusza klasy III lub IV. Dlatego wynik to Klasa II.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach nie wyznacza się klasy "średniej" ani nie zlicza, ile parametrów pasuje do danej klasy. Stosuje się zasadę parametru ograniczającego: końcowa klasa jakości wody podziemnej jest równa klasie najsłabszej spośród ocenionych wskaźników.

Krok postępowania jest zawsze taki sam:

  • dla każdego wskaźnika (azotany, ogólny węgiel organiczny, chlorki, magnez, potas) odczytuje się w tabeli przedziały lub wartości graniczne dla klas,
  • porównuje się wynik analizy z progami i przypisuje temu wskaźnikowi klasę,
  • na końcu wybiera się najgorszą (najniższą) klasę spośród wszystkich wskaźników jako wynik dla wody.

W zadaniu podano dodatkowy przypis: gdy dla niektórych klas nie ma dostatecznych podstaw do różnicowania wartości granicznych, to w praktyce oznacza to, że dla danego parametru dwie (lub więcej) klasy mogą mieć tę samą wartość graniczną. Wtedy, przy klasyfikacji, przyjmuje się klasę o najwyższej jakości spośród tych klas, które mają identyczny próg. Ten zapis zapobiega sztucznemu "zaniżaniu" oceny, gdy tabelarycznie nie da się rozróżnić klas.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Klasa II"? Ponieważ porównanie wszystkich podanych stężeń z progami w tabeli prowadzi do wniosku, że:

  • co najmniej jeden wskaźnik nie mieści się w wymaganiach klasy I (więc nie można przyjąć "Klasa I"),
  • jednocześnie żaden z analizowanych wskaźników nie przekracza wartości, które według tabeli kwalifikowałyby wodę do klasy III lub IV (więc te klasy są zbyt niską oceną).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Klasa I" byłaby możliwa tylko wtedy, gdy każdy z parametrów spełniałby wymagania klasy I (albo – w przypadku identycznych progów – dałoby się przyjąć najwyższą jakość). W zadaniu warunek ten nie jest spełniony.
  • "Klasa III" oznaczałaby, że przynajmniej jeden parametr przekracza progi klasy II. Z porównania z tabelą wynika, że tak nie jest.
  • "Klasa IV" wymagałaby jeszcze wyraźnie gorszych wartości (przekroczeń dla klasy III), czego tu nie stwierdza się na podstawie tabeli.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj wszystkie wskaźniki i dopiero na końcu wybieraj klasę końcową. Najczęstszy błąd to zatrzymanie się na jednym parametrze lub intuicyjne "uśrednianie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zasadę parametru ograniczającego: najpierw przypisujesz klasę każdemu wskaźnikowi na podstawie progów w tabeli, a potem wybierasz najgorszą z uzyskanych klas jako wynik końcowy dla próbki.
Uśrednianie zaniża znaczenie wskaźnika, który realnie pogarsza stan wody. Klasyfikacja ma pokazać ryzyko i ograniczenia, więc liczy się najsłabszy element. To typowa logika oceny jakości: "łańcuch jest tak mocny jak jego najsłabsze ogniwo".
Oznacza, że dla części wskaźników dwie (lub więcej) klasy mogą mieć identyczny próg. Wtedy nie da się ich rozróżnić samą wartością liczbową, więc przyjmuje się klasę o wyższej jakości spośród tych, które mają taki sam próg.
Najczęściej: (1) wybór klasy "na oko" bez sprawdzenia wszystkich progów, (2) ocenianie tylko jednego parametru, (3) pomijanie przypisu o identycznych progach, (4) mylenie jednostek lub form zapisu, np. różnych sposobów podania azotanów.
Porównaj każdy wynik z tabelą i zapisz klasę dla: azotanów, ogólnego węgla organicznego, chlorków, magnezu i potasu. Parametrem ograniczającym jest ten, który daje najniższą klasę. Jeśli kilka daje tę samą najniższą klasę, każdy z nich ogranicza.
Nie. mgC/l dotyczy masy węgla (C) w próbce, a mg/l może dotyczyć masy całego związku lub jonu. Na egzaminie porównujesz wynik dokładnie z takim samym zapisem w tabeli (ten sam parametr i ta sama jednostka), bez przeliczania, o ile nie podano reguł konwersji.
To dwa różne "sygnały" presji antropogenicznej. Azotany często wskazują na wpływ rolnictwa lub ścieków, a ogólny węgiel organiczny opisuje ilość substancji organicznych w wodzie. W klasyfikacji oba mogą niezależnie obniżyć klasę, więc trzeba sprawdzić każdy.
Pomaga praca "kolumnami": wybierz jeden parametr i przejdź od najlepszej klasy do gorszej, aż trafisz na próg, który pasuje do wyniku. Zapisuj po drodze, a na końcu zrób kontrolę: czy wynik końcowy nie jest lepszy niż najgorszy z parametrów.
Nie zawsze. Klasa jakości wód podziemnych jest oceną środowiskową według określonej klasyfikacji i zestawu wskaźników. Przydatność do spożycia wymaga oceny pod kątem wymagań sanitarnych i dodatkowych parametrów, których w tej klasyfikacji może nie być.
Ćwicz na wielu przykładach: (1) odczyt progów z tabel, (2) przypisywanie klasy każdemu wskaźnikowi, (3) wybór parametru ograniczającego, (4) uważne czytanie przypisów. Dodatkowo powtarzaj typowe jednostki i zapisy jonów (NO3, Cl, Mg, K).
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że o klasie jakości decyduje wskaźnik, który wypada najsłabiej w porównaniu z progami w tabeli.

Źródła:

  • Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej
  • Dyrektywa 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z monitoringu i oceny jakości wód (hydrochemia środowiska)
  • Podręczniki z chemii środowiska dotyczące wskaźników jakości wód
  • Instrukcje laboratoryjne i karty metodyczne oznaczania azotanów, chlorków, OWO oraz kationów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego