KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 9.
W planie zapobiegania odparzeniom u osoby otyłej i leżącej w łóżku opiekunka, oprócz umycia i dokładnego osuszenia skóry, powinna uwzględnić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
U osoby otyłej i leżącej odparzenia często powstają w fałdach skórnych, gdzie utrzymuje się wilgoć i dochodzi do tarcia. Dlatego poza myciem i osuszeniem ważne jest fizyczne oddzielenie stykających się powierzchni skóry miękką warstwą bawełny, co zmniejsza tarcie i macerację. Pozostałe działania nie usuwają przyczyny odparzeń.

Pełne wyjaśnienie:

Odparzenia u osoby otyłej i leżącej w łóżku najczęściej pojawiają się w miejscach, gdzie skóra styka się ze skórą (fałdy skórne) oraz gdzie łatwo o wilgoć (pot, wydzielina, ograniczony dostęp powietrza). W takich warunkach naskórek ulega maceracji (rozmiękczeniu), a następnie łatwo dochodzi do podrażnienia przez tarcie. Dlatego profilaktyka musi nie tylko obejmować higienę, ale też działania ograniczające kontakt i ocieranie.

Oddzielenie stykających się powierzchni skóry warstwą bawełny jest właściwe, bo:

  • zmniejsza tarcie "skóra o skórę",
  • wspiera utrzymanie suchości (bawełna może pochłaniać wilgoć),
  • ułatwia wentylację i ogranicza przegrzewanie w fałdach,
  • pomaga chronić podrażnione miejsca przed dalszym uszkodzeniem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Zastosowanie środka rozgrzewającego – może nasilać przekrwienie i uczucie pieczenia, a przede wszystkim nie usuwa głównych przyczyn: wilgoci oraz tarcia. W profilaktyce odparzeń priorytetem jest ochrona bariery skórnej i utrzymanie suchości.
  • Oddzielenie warstwą lnu – choć to także tkanina naturalna, w praktyce kluczowe jest zastosowanie miękkiego, dobrze tolerowanego materiału, który ogranicza tarcie i jest wygodny w pielęgnacji. W pytaniu wskazano bawełnę jako właściwy wybór.
  • Zastosowanie środka kojącego ból – łagodzenie bólu nie jest działaniem profilaktycznym. Może maskować objawy i opóźniać reakcję, a bez redukcji wilgoci i tarcia ryzyko odparzeń pozostaje.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy zapobiegania odparzeniom u osoby leżącej, szukaj odpowiedzi, która bezpośrednio ogranicza wilgoć i tarcie (osuszanie, wietrzenie, separacja fałdów, ochrona skóry), a nie działań "rozgrzewających" lub wyłącznie przeciwbólowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odparzenia to uszkodzenia i podrażnienia skóry wynikające głównie z wilgoci oraz tarcia. U osoby leżącej sprzyja im ograniczony ruch, gorsza wentylacja skóry, pot i długi kontakt skóry z materiałem lub ze skórą w fałdach.
W fałdach skórnych łatwo gromadzi się pot i ciepło, a skóra ociera się o skórę. Oddzielenie fałdów zmniejsza tarcie i pomaga utrzymać suchość, co ogranicza macerację naskórka i ryzyko powstania odparzeń.
Najczęściej są to okolice pachwin, podbrzusza, pod piersiami, pośladków oraz inne fałdy skórne. W tych miejscach dochodzi do stałego kontaktu skóry ze skórą, utrzymuje się wilgoć i łatwo o otarcia.
Skórę osusza się delikatnie, przez przykładanie ręcznika (bez intensywnego pocierania). W fałdach skórnych ważne jest dokładne, ale łagodne osuszenie, bo tarcie może nasilić podrażnienie i uszkodzić już osłabiony naskórek.
Nie są typowym elementem profilaktyki odparzeń. Kluczowe jest ograniczenie wilgoci i tarcia oraz ochrona bariery skórnej. Preparaty rozgrzewające mogą nasilać pieczenie i podrażnienie, a nie rozwiązują przyczyny problemu w fałdach skórnych.
Oba elementy są ważne i uzupełniają się. Mycie usuwa pot i zanieczyszczenia, a dokładne osuszenie i oddzielenie stykających się powierzchni ogranicza tarcie i utrzymywanie się wilgoci. Sama higiena bez separacji fałdów bywa niewystarczająca.
Częste błędy to niedokładne osuszanie, pocieranie ręcznikiem zamiast delikatnego osuszania, pomijanie separacji fałdów oraz stosowanie preparatów, które podrażniają skórę. Skutkiem może być maceracja i szybkie powstanie odparzeń.
W praktyce liczy się miękkość, tolerancja przez skórę i ograniczenie tarcia. W pytaniach egzaminacyjnych częściej wskazuje się bawełnę jako materiał łagodny i łatwy w zastosowaniu. Najważniejsze, aby materiał nie drażnił i nie powodował dodatkowych otarć.
Należy zgłosić narastające zaczerwienienie, sączenie, pęcherze, pęknięcia skóry, nieprzyjemny zapach, silny ból lub gorączkę. To może świadczyć o pogłębianiu uszkodzenia skóry albo nadkażeniu i wymaga oceny oraz doboru leczenia.
Ucz się schematu: rozpoznaj ryzyko (wilgoć, tarcie, fałdy), działaj przyczynowo (mycie, osuszenie, separacja, obserwacja skóry) i unikaj odpowiedzi "objawowych" (np. tylko przeciwbólowe). Pomaga też powtarzanie typowych miejsc odparzeń i zasad delikatnej pielęgnacji.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "U osoby otyłej i leżącej odparzenia często powstają w fałdach skórnych, gdzie utrzymuje się wilgoć i dochodzi do tarcia."

Źródła:

  • International guideline: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, EPUAP/NPIAP/PPPIA, 2019 edition (sections on skin care, moisture management, friction/shear)
  • NICE Guideline CG179: Pressure ulcers: prevention and management, National Institute for Health and Care Excellence (recommendations on skin assessment and reducing friction/shear) - https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (accessed 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik/publikacje z podstaw pielęgniarstwa i opieki długoterminowej (rozdziały: pielęgnacja skóry, profilaktyka uszkodzeń skóry)
  • Materiały szkoleniowe z zakresu profilaktyki odparzeń i zapobiegania maceracji skóry u pacjentów leżących
  • Zalecenia/wytyczne dotyczące profilaktyki uszkodzeń skóry związanych z wilgocią (IAD/MASD) oraz profilaktyki odleżyn

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego