KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 15.
W pokazanym na rysunku fragmencie układu napędowego, połączenie tarczy sprzęgłowej i walka sprzęgłowego to połączenie
Ilustracja przedstawia fragment układu napędowego, najprawdopodobniej sprzęgło samochodowe, co jest zgodne z kontekstem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Połączenie tarczy sprzęgłowej z wałkiem sprzęgłowym musi skutecznie przenosić moment obrotowy, a jednocześnie umożliwiać osiowy przesuw tarczy (kompensację i rozłączanie).
Takie wymagania spełnia połączenie wielowypustowe, a nie kołkowe, klinowe ani śrubowe.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie sprzęgła ciernego tarcza sprzęgłowa ma piastę, która współpracuje z wałkiem sprzęgłowym (często nazywanym wałkiem wejściowym skrzyni biegów). To połączenie musi przenosić moment obrotowy z silnika na skrzynię biegów, a jednocześnie pozwalać tarczy na niewielki ruch osiowy, wynikający z pracy docisku i rozłączania sprzęgła.

Dlatego właściwym rozwiązaniem jest połączenie wielowypustowe: zęby (wypusty) na wałku i w piaście tarczy zapewniają przeniesienie dużych obciążeń skrętnych, a kształt umożliwia przesuw wzdłuż osi przy zachowaniu zazębienia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Połączenie kołkowe zwykle służy do ustalania położenia elementów względem siebie i przenosi ograniczone obciążenia; nie jest typowym rozwiązaniem dla piasty tarczy sprzęgłowej współpracującej z wałkiem.
  • Połączenie klinowe może przenosić moment, ale ma inną geometrię i w zastosowaniach samochodowych nie jest standardowym sposobem łączenia piasty tarczy sprzęgłowej z wałkiem; ponadto pojedynczy klin nie odpowiada charakterystycznemu "wielozębnemu" kształtowi wielowypustu.
  • Połączenie śrubowe jest powszechne przy łączeniu obudów lub koła zamachowego z dociskiem, ale nie jest właściwe do współpracy piasty tarczy z wałkiem, bo utrudniałoby wymagany ruch osiowy i nie odpowiada typowej konstrukcji tego węzła.

W praktyce serwisowej rozpoznanie wielowypustu jest ważne m.in. przy doborze tarczy sprzęgłowej (parametr wielowypustu) oraz przy ocenie zużycia: wypracowane zęby mogą powodować stuki, szarpanie i problemy z płynnym przeniesieniem napędu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Połączenie wielowypustowe to połączenie wał–piasta, w którym moment obrotowy przenoszą liczne wypusty (zęby) na wałku i odpowiadające im rowki w piaście. Zapewnia dużą nośność i często umożliwia też przesuw osiowy elementu współpracującego.
Ponieważ trzeba jednocześnie przenieść znaczny moment obrotowy i pozwolić tarczy na ruch wzdłuż osi wałka podczas rozłączania i załączania sprzęgła. Wielowypust dobrze przenosi obciążenia skrętne i nie blokuje typowego, potrzebnego przesuwu.
Klinowe zwykle pokazuje jeden klin i jeden rowek (lokalny element), natomiast wielowypust ma wiele równomiernie rozmieszczonych zębów/rowków na obwodzie. Na schematach piasty tarczy sprzęgłowej najczęściej widać "wielozębny" profil.
Kołki mogą przenosić pewne obciążenia, ale w węźle piasta tarczy–wałek wejściowy nie są typowym rozwiązaniem, bo ograniczałyby trwałość i funkcję osiowego przesuwu tarczy. W praktyce motoryzacyjnej standardem jest wielowypust.
Śruby występują np. przy mocowaniu docisku do koła zamachowego lub łączeniu elementów obudowy. Nie służą jednak do połączenia piasty tarczy sprzęgłowej z wałkiem, bo taki węzeł ma umożliwiać współpracę i ruch osiowy.
Typowe objawy to stuki przy zmianie obciążenia, szarpanie przy ruszaniu, pogorszenie płynności przeniesienia napędu, a czasem trudności z załączaniem/wyłączaniem. Przy demontażu ocenia się stan zębów, luz i ślady wypracowania.
Często wybierają "klinowe", bo kojarzą rowek z klinem, albo "śrubowe", bo śruby są częste na rysunkach. Błąd wynika z patrzenia na pojedynczy detal zamiast na funkcję węzła: przeniesienie momentu i możliwość przesuwu osiowego.
Oznacza to, że piasta tarczy może przemieszczać się wzdłuż osi wałka przy zachowaniu przenoszenia momentu. Jest to potrzebne, by tarcza prawidłowo współpracowała z dociskiem i mogła się rozłączać bez blokowania na połączeniu.
Zawsze przy doborze tarczy: musi pasować do wałka wejściowego (liczba i profil wypustów). Niewłaściwy wielowypust uniemożliwi montaż lub spowoduje szybkie zużycie. W praktyce porównuje się parametry i stan współpracujących elementów.
Ćwicz rozpoznawanie elementów sprzęgła na schematach (tarcza, piasta, wałek) i kojarz je z funkcją. Uporządkuj połączenia: wielowypust (moment + przesuw), klin (moment), kołek (ustalenie), śruba (mocowanie). To ułatwia szybki wybór.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Podręczniki i materiały dydaktyczne z zakresu budowy pojazdów i układów przeniesienia napędu (sprzęgło, skrzynia biegów)
  • Podstawy konstrukcji maszyn: rozdziały o połączeniach wał–piasta (klinowe, wielowypustowe, kołkowe, śrubowe)
  • Instrukcje serwisowe producentów dotyczące wymiany sprzęgła (opisy kontroli piasty tarczy i wałka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego