KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - STYCZEŃ 2009

PYTANIE NR 48.
W pręcie G1 kratownicy wartość siły podłużnej wynosi
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek kratownicy, który jest prawdopodobnie częścią pytania egzaminacyjnego związanego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W lewym górnym węźle kratownicy działa siła zewnętrzna P (poziomo) oraz zbiegają się tylko dwa pręty: poziomy pręt G1 i pionowy słupek (brak przekątnej). Z równowagi w kierunku poziomym ΣFx=0 wynika, że siła osiowa w pręcie G1 musi równoważyć P, więc jej wartość wynosi P.

Pełne wyjaśnienie:

W kratownicach płaskich obciążonych w węzłach siły wewnętrzne w prętach mają charakter osiowy (rozciąganie albo ściskanie). Jedną z podstawowych metod obliczeń w układach statycznie wyznaczalnych jest metoda węzłowa: analizuje się kolejno węzły, zapisując równania równowagi.

W rozpatrywanym układzie kluczowa jest geometria lewego górnego węzła. Do tego węzła przyłożona jest pozioma siła skupiona P. Z węzła wychodzą tylko dwa pręty konstrukcji: G1 (poziomy element pasa górnego) oraz pionowy słupek. Istotna informacja: nie ma przekątnej dochodzącej do tego węzła, więc nie pojawia się tu rozkład sił na składowe pod kątem.

Zapisujemy równowagę węzła:

  • W kierunku poziomym: ΣFx = 0. Jedynymi siłami poziomymi są P oraz składowa siły osiowej w pręcie G1 (pręt jest poziomy, więc cała jego siła działa w osi poziomej). Aby zachować równowagę, pręt G1 musi zrównoważyć P, stąd |NG1| = P.
  • W kierunku pionowym: ΣFy = 0. Siły pionowe przenosi słupek (oraz ewentualnie reakcje wewnętrzne), ale nie wpływa to na wartość siły w pręcie G1, bo G1 nie ma składowej pionowej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "P/2" zwykle pojawia się, gdy student zakłada istnienie przekątnej i dzieli obciążenie na dwie gałęzie lub mylnie rozkłada siłę na składowe dla pręta pod kątem. Tutaj w węźle nie ma takiego elementu, więc nie ma podstaw do "połowienia" P.
  • "2 P" wynika najczęściej z błędnego zsumowania sił w dwóch prętach pasa górnego lub z pomylenia węzła/elementu. W rozpatrywanym węźle jedyny pręt poziomy to G1, więc jego siła nie może być podwojeniem bez dodatkowego mechanizmu geometrycznego.

Wniosek: poprawna wartość siły podłużnej w pręcie G1 ma moduł równy P (znak zależy od przyjętego zwrotu, ale odpowiedź dotyczy wartości).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Siła podłużna (osiowa) to siła działająca wzdłuż osi pręta kratownicy, powodująca jego rozciąganie albo ściskanie. W idealnej kratownicy pręty przenoszą głównie takie siły, a nie zginanie, bo obciążenia są przykładane w węzłach.
Metoda węzłowa polega na analizie kolejnych węzłów: rysujesz siły w prętach dochodzących do węzła i zapisujesz równania równowagi ΣFx=0 oraz ΣFy=0. Gdy w węźle są maksymalnie dwie niewiadome, da się je wyznaczyć bez rozwiązywania dużych układów równań.
W lewym górnym węźle działa siła zewnętrzna P poziomo i dochodzi do niego pręt G1 (poziomy) oraz słupek (pionowy). Skoro nie ma przekątnej, jedyną siłą zdolną równoważyć P w poziomie jest siła osiowa w G1, więc z ΣFx=0 wynika |NG1|=P.
Wynik P/2 często pojawia się, gdy obciążenie rozdziela się na dwa pręty o podobnej roli (np. dwa symetryczne pręty pod tym samym kątem) albo gdy w węźle jest przekątna i pas, które przenoszą składowe. Jeśli jednak w węźle jest tylko jeden pręt w danym kierunku, dzielenie P "na pół" jest błędem.
Trzeba policzyć, ile prętów rzeczywiście dochodzi do węzła na rysunku. Jeżeli widzisz tylko pręt poziomy i pionowy, a brak ukośnego połączenia, to nie ma elementu pod kątem. Wtedy równowaga w osi poziomej i pionowej jest prostsza, bo nie pojawiają się składowe z trygonometrii.
Zależy od treści: czasem pytają o wartość, a czasem o charakter pracy pręta. Wartość zwykle podaje się jako moduł, ale w obliczeniach metodą węzłową przyjmuje się zwrot niewiadomej (np. rozciąganie), a ujemny wynik oznacza przeciwny charakter (ściskanie).
Typowe pomyłki to: dorysowywanie nieistniejących prętów (np. przekątnej w skrajnym węźle), mylenie osi (ΣFx z ΣFy), dzielenie obciążenia "intuicyjnie" bez równań oraz przypisywanie siły z jednego pręta do innego o podobnym oznaczeniu (G1, G2, G3).
Kratownice są stosowane m.in. w dachach hal, kładkach, mostach i wieżach. Znajomość sił w prętach pozwala dobrać przekroje elementów i połączenia oraz ocenić, które pręty pracują na rozciąganie, a które na ściskanie. To wpływa na bezpieczeństwo i ekonomię konstrukcji.
Najlepiej zacząć od węzła, w którym jest najmniej niewiadomych: zwykle skrajny węzeł z przyłożoną siłą i tylko dwoma prętami albo węzeł przy podporze po wyznaczeniu reakcji. Zasada praktyczna: wybierz węzeł z maksymalnie dwiema niewiadomymi, wtedy wystarczą dwa równania równowagi.
Nie zawsze. Jeśli analizowany węzeł ma prostą geometrię (np. jedna siła zewnętrzna i pręty ustawione prostopadle), siłę w jednym pręcie da się wyznaczyć bez reakcji, korzystając tylko z równowagi tego węzła. Reakcje są potrzebne, gdy w węźle pojawia się więcej niewiadomych lub gdy zaczynasz analizę od podpór.
info

Około 28% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "W lewym górnym węźle kratownicy działa siła zewnętrzna P (poziomo) oraz zbiegają się tylko dwa pręty: poziomy pręt G1 i pionowy słupek (brak przekątnej)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Kratownica" – opis konstrukcji prętowej i pracy osiowej prętów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kratownica (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL): "Metoda węzłów" – idea wyznaczania sił w prętach z równań równowagi węzłów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Metoda_w%C4%99z%C5%82%C3%B3w (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL): "Równowaga (mechanika)" – warunki równowagi statycznej, https://pl.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3wnowaga_(mechanika) (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały z mechaniki budowli: kratownice płaskie, metoda węzłowa
  • Zbiory zadań z statyki: wyznaczanie sił w prętach metodą węzłową
  • Materiały dydaktyczne z podstaw mechaniki konstrukcji (równowaga płaska)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego