KWALIFIKACJA HAN2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 30.
W przedsiębiorstwie handlowym podczas przeprowadzonej inwentaryzacji stwierdzono niedobór towarów A - 50 szt. po 2,00 zł/szt. i nadwyżkę towarów B - 70 szt. po 1,90 zł/szt. Decyzją komisji inwentaryzacyjnej dokonano kompensaty tych towarów w wysokości 95,00 zł. Po dokonanej kompensacie do rozliczenia pozostaje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw liczysz wartości:
niedobór A: 50 × 2,00 = 100,00 zł, nadwyżka B: 70 × 1,90 = 133,00 zł.
Kompensata 95,00 zł zmniejsza obie strony o tę samą kwotę, więc pozostaje 100,00 − 95,00 = 5,00 zł niedoboru i 133,00 − 95,00 = 38,00 zł nadwyżki.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie dotyczy rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych w ujęciu wartościowym oraz zastosowania kompensaty, czyli wzajemnego "skonsumowania" części niedoboru i nadwyżki (do ustalonej kwoty), tak aby do dalszego rozliczenia pozostały tylko wartości niepokryte.

Krok 1. Oblicz wartość niedoboru
Towar A: 50 szt. po 2,00 zł/szt.
Wartość niedoboru = 50 × 2,00 = 100,00 zł.

Krok 2. Oblicz wartość nadwyżki
Towar B: 70 szt. po 1,90 zł/szt.
Wartość nadwyżki = 70 × 1,90 = 133,00 zł.

Krok 3. Zastosuj kompensatę
Decyzja komisji: kompensata 95,00 zł. To oznacza, że jednocześnie:

  • część niedoboru (100,00 zł) zostaje pokryta nadwyżką do kwoty 95,00 zł,
  • część nadwyżki (133,00 zł) zostaje "oddana" na pokrycie niedoboru również do 95,00 zł.
Po kompensacie odejmujesz 95,00 zł od obu wartości.

Krok 4. Ustal, co pozostaje do rozliczenia

  • Pozostały niedobór: 100,00 − 95,00 = 5,00 zł.
  • Pozostała nadwyżka: 133,00 − 95,00 = 38,00 zł.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "niedobór o wartości 5,00 zł i nadwyżka o wartości 38,00 zł."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "tylko nadwyżka o wartości 43,00 zł" – 43,00 zł pojawia się, gdy ktoś odejmie od nadwyżki wartość niedoboru (133,00 − 100,00), czyli potraktuje kompensatę jak pełne zbilansowanie, ignorując fakt, że kompensata wynosi tylko 95,00 zł.
  • "tylko niedobór o wartości 38,00 zł" – to najczęściej skutek pomylenia, co zostało po kompensacie (ktoś bierze 133,00 − 95,00 = 38,00 zł, ale błędnie nazywa to niedoborem, albo odejmuje kompensatę od niewłaściwej strony).
  • "niedobór o wartości 38,00 zł i nadwyżka o wartości 5,00 zł" – wartości 5,00 i 38,00 są poprawnie policzone, ale przypisane do złych kategorii; to błąd interpretacji pojęć niedobór/nadwyżka.

Wskazówka egzaminacyjna: przy kompensacie w kwocie X zawsze sprawdź, czy X nie przekracza którejś ze stron. Odejmuj X od obu wartości – a dopiero potem nazwij, co pozostało jako niedobór lub nadwyżka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niedobór to stwierdzony podczas inwentaryzacji brak składników majątku (np. towarów) w porównaniu ze stanem ewidencyjnym. W zadaniach rachunkowych przelicza się go zwykle na wartość: ilość brakujących sztuk × cena jednostkowa.
Nadwyżka oznacza, że w spisie z natury jest więcej towaru niż wynika z ewidencji. Podobnie jak niedobór, w zadaniach liczy się jej wartość jako: ilość nadwyżki × cena jednostkowa, aby porównać ją z innymi różnicami.
Kompensata polega na wartościowym "zbilansowaniu" części niedoboru i nadwyżki do ustalonej kwoty. W praktyce odejmuje się kwotę kompensaty od wartości niedoboru i od wartości nadwyżki, a do rozliczenia pozostają tylko różnice niepokryte.
Najpierw przelicz każdą różnicę osobno: wartość = ilość × cena jednostkowa. Dopiero po wyliczeniu wartości w zł zastosuj kompensatę (jeśli jest podana). Nie odejmuj sztuk, tylko wartości pieniężne.
Dzieje się tak, gdy kwota kompensaty jest mniejsza od obu wartości. Wtedy kompensata pokrywa tylko część niedoboru i tylko część nadwyżki, więc po odjęciu tej samej kwoty od obu stron wciąż pozostają dwie niezerowe wartości do rozliczenia.
Nie. W zadaniach kompensata jest zwykle podana jako decyzja komisji i może być mniejsza od mniejszej strony. Gdyby równała się mniejszej wartości, jedna strona wyzerowałaby się całkowicie, a do rozliczenia zostałaby tylko druga.
Najczęściej: mylone są pojęcia niedobór/nadwyżka, odejmuje się kompensatę tylko od jednej strony, liczy się różnicę w sztukach zamiast w zł, albo zakłada się pełne zbilansowanie (nadwyżka − niedobór) mimo że kompensata ma konkretną kwotę.
Po obliczeniach porównaj: wartości początkowe vs kwota kompensaty. Kwota kompensaty nie może "zabrać" więcej niż wynosi dana strona. Po kompensacie każda z wartości powinna być równa: wartość początkowa − kompensata (jeśli kompensata była wspólna).
Stosuje się ją, gdy występują jednocześnie niedobory i nadwyżki i istnieją przesłanki, że mogą wynikać np. z pomyłek ewidencyjnych, przesunięć lub błędów identyfikacji. Komisja może wtedy zdecydować o wzajemnym rozliczeniu części różnic w określonej kwocie.
Ćwicz schemat: 1) wycena (ilość × cena), 2) kompensata (odejmij od obu stron), 3) interpretacja (co zostaje: niedobór czy nadwyżka). Rób zadania z różnymi kwotami kompensaty, by nie działać mechanicznie.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • mfiles.pl: "Inwentaryzacja" (hasło/opracowanie) https://mfiles.pl/pl/index.php/Inwentaryzacja (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Inwentaryzacja" https://pl.wikipedia.org/wiki/Inwentaryzacja (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rachunkowości/ewidencji zapasów dla technika handlowca (dział: inwentaryzacja)
  • Zbiory zadań rachunkowych dotyczących rozliczania różnic inwentaryzacyjnych
  • Instrukcje inwentaryzacyjne stosowane w przedsiębiorstwach (procedury: spis, wycena, rozliczenie)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego