KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 6.
W przedstawionym na rysunku urządzeniu próbki są poddawane
Ilustracja przedstawia urządzenie laboratoryjne, które jest wirówką.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odwirowywanie polega na rozdzielaniu składników próbki w polu siły odśrodkowej w wirówce, zwykle na osad i ciecz nadosadową.
"Naświetlanie" dotyczy ekspozycji na promieniowanie, "podgrzewanie" zmienia temperaturę, a "inkubacja" to utrzymywanie próbki w określonych warunkach czasu i temperatury.

Pełne wyjaśnienie:

W urządzeniu takim jak wirówka laboratoryjna próbki są poddawane odwirowywaniu, czyli wirowaniu z odpowiednią prędkością przez określony czas. Celem jest mechaniczne rozdzielenie składników próbki różniących się gęstością lub wielkością cząstek. W praktyce często uzyskuje się osad na dnie probówki oraz ciecz nadosadową (supernatant) powyżej.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "odwirowywaniu"? Ponieważ jest to proces ściśle powiązany z konstrukcją wirówki: rotor obraca probówki, a siła odśrodkowa przyspiesza sedymentację cząstek. To typowy etap przygotowania próbek w laboratoriach chemicznych, biologicznych i medycznych, np. przed dalszą analizą.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "naświetlaniu" – naświetlanie oznacza ekspozycję na promieniowanie (np. UV/Vis). Wymaga źródła światła/komory naświetlającej, a nie rotora i wyważania próbek.
  • "podgrzewaniu" – podgrzewanie realizuje się w łaźniach wodnych, blokach grzewczych lub piecach. Zmiana temperatury nie jest istotą działania wirówki i nie wynika z samego faktu wirowania.
  • "inkubacji" – inkubacja polega na utrzymaniu próbki w kontrolowanej temperaturze (czasem też wilgotności i atmosferze) przez określony czas. Służą do tego inkubatory/cieplarki, a nie urządzenia rozdzielające składniki siłą odśrodkową.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach z ilustracją warto szukać cech konstrukcyjnych urządzenia (pokrywa, komora z rotorem, gniazda na probówki). Następnie dopasować do nich proces technologiczny, zamiast kierować się tym, co "często robi się z próbką" w laboratorium.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odwirowywanie to rozdzielanie składników próbki w wirówce dzięki sile odśrodkowej. Najczęściej prowadzi do powstania osadu na dnie probówki i cieczy nadosadowej powyżej. Stosuje się je m.in. do klarowania zawiesin i przygotowania próbek do dalszych oznaczeń.
Wirówka zwykle ma zamykaną pokrywę, komorę z rotorem oraz miejsca na probówki (gniazda lub kubełki). Charakterystyczne jest ułożenie probówek promieniście wokół osi obrotu. Te cechy odróżniają ją od inkubatora czy bloku grzewczego.
Podczas wirowania cząstki o większej gęstości lub rozmiarze szybciej przemieszczają się na zewnątrz (w kierunku dna probówki), tworząc osad. Lżejsza faza pozostaje wyżej jako ciecz nadosadowa. To przyspiesza proces w porównaniu z samą sedymentacją grawitacyjną.
Odwirowywanie stosuje się m.in. po strącaniu, aby oddzielić osad od roztworu, przy oczyszczaniu próbek, przed analizą instrumentalną (żeby usunąć zawiesiny) oraz w przygotowaniu próbek biologicznych. To typowy etap "przygotowania próbki" przed pomiarem.
Nie. Inkubacja polega na przetrzymywaniu próbki w ustalonych warunkach (np. temperatura i czas), aby zaszła reakcja lub wzrost mikroorganizmów. Odwirowywanie to rozdzielanie mechaniczne w wirówce. Oba etapy mogą wystąpić w jednej procedurze, ale mają inne cele i aparaturę.
Najczęstsze błędy to niewyważenie próbek (różne masy/probówki), użycie nieodpowiednich probówek, niedomknięcie pokrywy oraz zbyt gwałtowne otwieranie po zatrzymaniu. Skutkiem mogą być wibracje, uszkodzenie rotora albo rozlanie próbki i zanieczyszczenie komory.
Podgrzewanie jest funkcją łaźni wodnej, bloku grzewczego lub cieplarki, gdzie kluczowy jest transfer ciepła. Wirówka służy do rozdzielania składników ruchem obrotowym. Nawet jeśli niektóre wirówki mają kontrolę temperatury, istotą procesu nadal pozostaje separacja siłą odśrodkową.
Osad to zagęszczona frakcja cząstek, które po wirowaniu gromadzą się na dnie probówki. Może to być strącony związek, komórki, krew pełna elementów morfotycznych lub inna faza stała. Po oddzieleniu osadu analizuje się go lub usuwa zależnie od metody.
Przeciwpróbka powinna mieć możliwie tę samą masę i być umieszczona symetrycznie naprzeciw próbki w rotorze. W praktyce używa się probówki tego samego typu z taką samą objętością cieczy (np. wody). Celem jest ograniczenie drgań i ochrona urządzenia.
Najpierw zidentyfikuj urządzenie po cechach konstrukcyjnych (pokrywa, komora, gniazda na probówki, grzałka, źródło światła). Potem dopasuj proces: rozdzielanie mechaniczne, ogrzewanie, inkubacja, naświetlanie. Unikaj zgadywania na podstawie "częstych czynności" w laboratorium.
info

Około 84% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odwirowywanie polega na rozdzielaniu składników próbki w polu siły odśrodkowej w wirówce, zwykle na osad i ciecz nadosadową.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pracowni analitycznej: wyposażenie i zasady pracy z aparaturą
  • Instrukcje stanowiskowe/BHP dotyczące pracy z wirówką (wyważanie, dobór probówek, osłony)
  • Podręczniki z analityki ogólnej opisujące przygotowanie próbek i rozdzielanie mechaniczne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego