KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2023 (test 3)

PYTANIE NR 40.
W przedstawionym programie załączenie Q0.1 jest opóźnione w stosunku do sygnału załączającego wejście I0.1 o 5 s. Jaką wartość należy ustawić na wejściu PT układu czasowego, aby opóźnienie to wzrosło do 15 minut?
Ilustracja przedstawia fragment programu sterującego w języku drabinkowym (LAD), używanego w automatyce przemysłowej, co
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
15 minut to 15 × 60 = 900 s. W tym zadaniu nastawa PT jest podawana w jednostkach 0,1 s, więc 900 s odpowiada 900 / 0,1 = 9000. Taka wartość na PT spowoduje wzrost opóźnienia z kilku sekund do 15 minut.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o zwiększenie opóźnienia załączenia wyjścia Q0.1 względem sygnału na wejściu I0.1. Parametr PT w układzie czasowym oznacza czas zadany, czyli jak długo timer ma odmierzać, zanim zmieni stan wyjścia (np. załączy Q).

Aby uzyskać opóźnienie 15 minut, najpierw trzeba przeliczyć minuty na sekundy:

  • 1 minuta = 60 sekund
  • 15 minut = 15 × 60 = 900 sekund

Następnie należy uwzględnić jednostkę, w jakiej w tym typie zadania jest interpretowany parametr PT. Skoro prawidłową odpowiedzią jest wartość 9000, oznacza to, że PT jest liczone w krokach 0,1 s (dziesiąte części sekundy). Wtedy:

  • 900 s = 900 / 0,1 = 9000 jednostek PT

Dlatego poprawna jest odpowiedź "9000".

Dlaczego pozostałe wartości nie pasują?

  • "150" odpowiadałoby 15 s przy bazie 0,1 s (150 × 0,1 s = 15 s), czyli jest o rząd wielkości za małe.
  • "1500" daje 150 s (2,5 min) przy bazie 0,1 s — nadal nie jest to 15 min.
  • "6000" daje 600 s (10 min) przy bazie 0,1 s — zbyt mało w stosunku do wymaganych 15 min.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z timerami zawsze wykonuj dwa kroki kontrolne: (1) przelicz minuty na sekundy, (2) sprawdź/rozpoznaj bazę czasu PT (ms, s, 0,1 s). To minimalizuje typowe pomyłki jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przeliczenie jest zawsze takie samo: 1 minuta to 60 sekund. Dlatego 15 minut = 15 × 60 = 900 s. Dopiero potem dopasowujesz to do jednostki timera (np. 0,1 s, 1 s, ms), aby wyznaczyć wartość nastawy PT.
PT to czas zadany (preset time) timera. Określa, jak długo timer ma odmierzać od momentu spełnienia warunku wejściowego, zanim zmieni stan swojego wyjścia/bitu czasowego. W praktyce PT steruje długością opóźnienia lub impulsu.
Bo PT jest interpretowane w mniejszych krokach niż 1 sekunda. Jeśli baza czasu wynosi 0,1 s, to 1 sekunda to 10 jednostek PT. Wtedy 900 s (15 min) to 900 / 0,1 = 9000 jednostek nastawy.
Najpewniej z dokumentacji środowiska PLC lub opisu bloku (np. typ zmiennej czasu, komentarz, właściwości timera). Na egzaminie bywa to zaszyte w przedstawionym programie/typie bloku. Gdy brak opisu, analizuj dane: czy wartości pasują do ms, s czy 0,1 s.
To sytuacja, gdy po pojawieniu się sygnału sterującego (np. na wejściu I0.1) wyjście wykonawcze (np. Q0.1) włącza się dopiero po upływie zadanego czasu. Stosuje się to m.in. w sekwencjach startu, aby elementy uruchamiały się w bezpiecznej kolejności.
Najczęściej myli się minuty z sekundami (np. 15 min traktowane jak 150 s) oraz bazę czasu timera (ms vs s vs 0,1 s). Pomaga prosta kontrola: policz wynik w sekundach, a potem sprawdź, czy nastawa w opcjach odpowiada tej liczbie po uwzględnieniu kroku timera.
Da się, ale łatwo o błąd. Proporcja ma sens dopiero po sprowadzeniu do jednej jednostki (najlepiej sekundy). Jeśli pominiesz konwersję minut na sekundy, możesz wybrać odpowiedź "na oko" i pomylić się o rząd wielkości.
Gdy proces wymaga stabilizacji lub oczekiwania: dogrzewanie, przewietrzanie, odczekanie po cyklu, przerwy technologiczne, opóźnione uruchomienie kolejnych modułów. W praktyce takie czasy realizuje się timerami lub licznikami czasu w sterowniku.
Podczas uruchamiania/diagnostyki obserwuje się sygnał wejściowy i wyjściowy w podglądzie online oraz mierzy różnicę czasu (np. stempel czasowy w diagnostyce, trend, oscyloskop logiczny, rejestr zdarzeń). Wynik porównuje się z nastawą PT.
Ćwicz 3 elementy: konwersje jednostek (min/s/ms), rozpoznawanie typów timerów (opóźnienie załączenia/wyłączenia/impuls) oraz czytanie krótkich fragmentów programu. Warto też trenować szybkie sprawdzenie wyniku: czy czas po przeliczeniu ma sens.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "15 minut to 15 × 60 = 900 s. W tym zadaniu nastawa PT jest podawana w jednostkach 0,1 s, więc 900 s odpowiada 900 / 0,1 = 9000."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (informacje o blokach/funkcjach czasowych i parametrach czasu)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z programowania PLC dotyczące timerów (TON/TOF/TP) i ich parametrów
  • Ćwiczenia z konwersji jednostek (min ↔ s) w kontekście automatyki
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego na zajęciach (opis typu timera i jednostek PT)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego