KWALIFIKACJA EKA2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 30.
W przypadku trudności w ocenie brakowanej dokumentacji niearchiwalnej kierownik jednostki organizacyjnej zwraca się do właściwego miejscowo archiwum państwowego o przeprowadzenie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ekspertyza to merytoryczna ocena brakowanej dokumentacji wykonywana przez właściwe archiwum państwowe, gdy jednostka ma trudności z rozstrzygnięciem, czy akta można zniszczyć. Kurenda dotyczy poszukiwań/ustaleń, foliacja to numerowanie kart, a inskrypcja nie opisuje tej procedury.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy sytuacji, w której jednostka organizacyjna planuje brakowanie dokumentacji niearchiwalnej, ale pojawiają się trudności z jej oceną (np. wątpliwości, czy dana teczka rzeczywiście nie ma wartości archiwalnej lub dowodowej). W takim przypadku właściwym działaniem jest zwrócenie się do właściwego miejscowo archiwum państwowego o przeprowadzenie ekspertyzy, czyli fachowej oceny merytorycznej.

Dlaczego poprawna jest "ekspertyza"?
Ekspertyza w tym kontekście oznacza specjalistyczną opinię/ocenę, która pomaga rozstrzygnąć, czy dokumentacja może zostać zbrakowana, czy też powinna być zachowana (np. ze względu na wartość historyczną, informacyjną lub dowodową). To działanie jest adekwatne do problemu wskazanego w pytaniu: "trudności w ocenie".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Kurenda – odnosi się do czynności poszukiwawczych i ustaleniowych (np. wyszukiwania informacji lub dokumentów), a nie do formalnej oceny kwalifikującej dokumentację do zniszczenia.
  • Inskrypcja – to pojęcie używane w innych obszarach (np. opis, napis), nie jest nazwą procedury rozstrzygającej wątpliwości przy brakowaniu dokumentacji niearchiwalnej.
  • Foliacja – oznacza numerowanie kart/stron w aktach. Jest to czynność techniczna porządkowania dokumentacji, a nie ocena, czy dokumentacja może być zniszczona.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pytania pojawiają się słowa "trudności w ocenie", "wątpliwości" oraz "zwraca się do archiwum państwowego", zwykle chodzi o opinię/ocenę specjalistyczną, a nie o czynności techniczne na aktach (jak foliowanie) ani działania poszukiwawcze (kurenda).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Brakowanie to formalne wycofanie dokumentacji niearchiwalnej z dalszego przechowywania i przeznaczenie jej do zniszczenia, gdy minął okres przechowywania i nie ma ona wartości archiwalnej. W praktyce wymaga oceny akt i zachowania właściwej procedury w jednostce.
Archiwum państwowe pełni funkcję nadzorczą i merytoryczną. Gdy jednostka ma wątpliwości co do kwalifikacji dokumentacji do zniszczenia, może wystąpić o ocenę specjalistyczną. Celem jest uniknięcie zniszczenia materiałów, które powinny zostać zachowane.
Ekspertyza jest potrzebna, bo dotyczy oceny wartości dokumentacji, a nie czynności technicznych. Pozwala rozstrzygnąć, czy dokumenty można bezpiecznie zniszczyć, czy jednak powinny zostać zachowane. To ogranicza ryzyko błędów i naruszeń zasad postępowania z dokumentacją.
W archiwistyce "ekspertyza" to specjalistyczna opinia/ocena dotycząca dokumentacji, wykonywana przez podmiot mający kompetencje merytoryczne (np. archiwum państwowe). Jej wynikiem jest rozstrzygnięcie wątpliwości co do wartości dokumentów i sposobu dalszego postępowania.
Kurenda odnosi się do działań poszukiwawczych i ustaleniowych (np. wyszukiwania informacji lub materiałów). W pytaniu chodzi o trudność w ocenie brakowanej dokumentacji, czyli o rozstrzygnięcie merytoryczne. Dlatego właściwym pojęciem jest "ekspertyza", a nie "kurenda".
Foliacja to numerowanie kart/stron w aktach, wykonywane w celu uporządkowania dokumentacji i ułatwienia kontroli kompletności. Jest to czynność techniczna, a nie ocena wartości dokumentów. Dlatego foliacja nie rozwiązuje problemu wątpliwości przy brakowaniu.
Najczęstszy błąd to mylenie czynności merytorycznych z technicznymi: ocena/ekspertyza vs foliowanie, porządkowanie czy opisy. Drugi błąd to wybór terminu "urzędowo brzmiącego" bez sprawdzenia znaczenia. Na egzaminie warto pytać: czy chodzi o ocenę wartości, czy o pracę na aktach?
Wskazówką są sformułowania typu: "trudności w ocenie", "wątpliwości", "brakowana dokumentacja" oraz "zwraca się do archiwum państwowego". Taki zestaw oznacza potrzebę rozstrzygnięcia merytorycznego. Czynności techniczne (np. foliacja) nie wymagają angażowania archiwum państwowego.
Jednostka kontaktuje się z archiwum państwowym m.in. wtedy, gdy potrzebuje nadzoru lub opinii w sprawach postępowania z dokumentacją, w szczególności gdy nie potrafi jednoznacznie ocenić dokumentacji przeznaczonej do brakowania. W praktyce ma to zapobiec błędnym decyzjom o zniszczeniu akt.
Najlepiej stworzyć krótką tabelę: termin → cel → przykład zastosowania. Ekspertyza: ocena wartości dokumentacji; kurenda: poszukiwania/ustalenia; foliacja: numerowanie kart. W zadaniach testowych dopasuj termin do czasownika w pytaniu: "ocena" prawie zawsze prowadzi do ekspertyzy.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że ekspertyza to merytoryczna ocena brakowanej dokumentacji wykonywana przez właściwe archiwum państwowe, gdy jednostka ma trudności z rozstrzygnięciem, czy akta można zniszczyć.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z archiwistyki dotyczące kwalifikowania i brakowania dokumentacji
  • Materiały szkoleniowe z zarządzania dokumentacją (kancelaria, archiwum zakładowe, kategorie archiwalne)
  • Wytyczne i poradniki publikowane przez archiwa państwowe dotyczące postępowania z dokumentacją niearchiwalną (Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego