Jeżeli sprawa została zakończona decyzją ostateczną, zasadą jest, że nie korzysta się już ze zwykłego środka zaskarżenia w postaci odwołania w typowym toku instancji. Ostateczność oznacza, że etap odwoławczy został zamknięty (albo upłynął termin, albo rozstrzygnięto odwołanie), a dalsze "naprawianie" wad decyzji odbywa się co do zasady w trybach nadzwyczajnych.
Szczególnie istotna jest sytuacja, gdy decyzję skierowano do osoby niebędącej stroną. Status strony ma znaczenie, bo to strona ma interes prawny i to jej przysługują uprawnienia procesowe. Skierowanie decyzji do podmiotu, który nie ma tego statusu, jest wadą dotyczącą podstawowego elementu postępowania: kręgu podmiotów uprawnionych i obowiązanych. Taka wada jest typowo kwalifikowana jako prowadząca do eliminacji decyzji w drodze stwierdzenia nieważności (organ działa z urzędu albo na żądanie uprawnionego podmiotu).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "…może nastąpić wznowienie postępowania" – wznowienie ma własne, odrębne przesłanki (np. nowe okoliczności, poważne uchybzenia proceduralne określone w przepisach). Nie każde naruszenie związane ze stroną automatycznie prowadzi do wznowienia; w przypadku wad kwalifikowanych właściwy jest tryb nieważności.
- "Osoba, do której decyzja została skierowana, może wnieść odwołanie" – samo bycie adresatem pisma nie tworzy jeszcze legitymacji procesowej. Odwołanie jest środkiem przewidzianym dla strony (albo innego uprawnionego podmiotu) i dotyczy standardowego toku instancji, który przy decyzji ostatecznej jest już zasadniczo zakończony.
- "Osoba, będąca stroną, może wnieść odwołanie" – nawet jeśli ktoś jest stroną, to przy decyzji ostatecznej odwołanie nie jest już właściwą drogą (bo termin/tok instancji został wyczerpany). W takich sytuacjach analizuje się tryby nadzwyczajne, a nie "powtórne" odwołanie.
Na egzaminie warto zapamiętać praktyczną wskazówkę: gdy w treści zadania pojawia się decyzja ostateczna oraz kwalifikowana wada (np. dotycząca strony), to najczęściej chodzi o rozróżnienie właściwego trybu nadzwyczajnego, a nie o zwykłe odwołanie.
