KWALIFIKACJA ELM3 - PRÓBNY

PYTANIE NR 19.
W sterowniku PLC, pracującym w trybie "STOP", zmierzono napięcie na wyjściu Q0. Woltomierz wskazał napięcie 24 V. Oznacza to
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z układem sterowania PLC, co jest istotne w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W trybie STOP sterownik PLC zasadniczo nie powinien podawać stanu załączonego na wyjściach, więc na zacisku Q0 nie oczekuje się aktywnego napięcia sterującego. Jeżeli mimo STOP woltomierz pokazuje 24 V na wyjściu, wskazuje to na usterkę toru wyjściowego (np. "utknięcie" w stanie wysokim), a nie na uszkodzenie samej cewki przekaźnika.

Pełne wyjaśnienie:

W trybie STOP sterownik PLC nie realizuje programu w sposób powodujący normalne sterowanie wyjściami. W typowej diagnostyce oznacza to, że wyjścia cyfrowe powinny przejść do stanu nieaktywnego (rozłączonego), aby elementy wykonawcze nie były przypadkowo załączane.

Jeżeli na wyjściu Q0 w trybie STOP mierzysz 24 V, to interpretacja jest taka, że wyjście zachowuje się jak stale załączone. W praktyce może to odpowiadać awarii stopnia wyjściowego (np. uszkodzeniu elementu łączeniowego w wyjściu tranzystorowym lub "sklejeniu" toru w module wyjściowym), przez co napięcie pojawia się mimo braku sterowania.

Dlaczego nie wskazuje to na problem z cewką przekaźnika K1?

  • Przerwa w cewce oznacza brak przepływu prądu przez obciążenie. Taka usterka nie jest bezpośrednią przyczyną pojawienia się napięcia na samym wyjściu PLC; częściej skutkuje tym, że przekaźnik nie zadziała, choć wyjście może mieć poprawne napięcie sterujące.
  • Zwarcie w cewce zwykle powoduje przeciążenie zasilania/wyjścia, zadziałanie zabezpieczenia, spadek napięcia lub uszkodzenie elementów. Sam fakt odczytu 24 V na wyjściu w STOP nie jest typowym "objawem zwarcia cewki"; raczej spodziewa się wtedy anomalii prądowych albo zadziałania ochrony.
  • Prawidłowa praca sterownika w STOP nie powinna objawiać się aktywnym stanem wyjścia, bo STOP ma zatrzymać sterowanie. Napięcie 24 V na wyjściu w tym trybie jest więc sygnałem diagnostycznym, że tor wyjściowy nie zachowuje się jak oczekiwano.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o pomiary na wyjściach PLC zawsze oddzielaj sterownik (źródło sygnału) od obciążenia (np. cewki). Usterka obciążenia zwykle tłumaczy brak zadziałania elementu wykonawczego, a usterka wyjścia PLC tłumaczy nieprawidłowy stan sygnału na zacisku wyjściowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tryb STOP oznacza wstrzymanie wykonywania programu sterującego. W praktyce PLC nie realizuje logiki, a wyjścia zwykle przechodzą do stanu nieaktywnego (bez sterowania elementami wykonawczymi). Dokładne zachowanie zależy od konfiguracji i typu sprzętu, ale STOP ma zapewnić bezpieczne zatrzymanie sterowania.
W ujęciu diagnostycznym STOP ma "odpuścić" sterowanie, więc wyjście nie powinno być załączone. Jeśli mimo STOP pojawia się 24 V, sugeruje to, że tor wyjściowy nie rozłącza się prawidłowo (np. usterka elementu łączeniowego), a sygnał nie wynika z pracy programu.
Najczęściej rozważa się usterkę stopnia wyjściowego, czyli sytuację, gdy wyjście jest "utknięte" w stanie wysokim. W zależności od technologii wyjścia może to być uszkodzenie elementu półprzewodnikowego lub uszkodzenie toru w module wyjść, które powoduje podanie napięcia mimo braku sterowania.
Przerwa w cewce zwykle oznacza, że przekaźnik nie zadziała, bo nie popłynie prąd. Nie jest to jednak typowa przyczyna obecności napięcia na samym wyjściu PLC; wyjście może nadal pokazywać napięcie, jeśli jest sterowane. W pytaniu kluczowy jest fakt STOP i obecność napięcia mimo tego trybu.
Zwykle nie. Zwarcie cewki częściej objawia się przeciążeniem, spadkiem napięcia pod obciążeniem, zadziałaniem zabezpieczeń albo uszkodzeniem elementu sterującego. Sam odczyt 24 V (bez informacji o prądzie i zachowaniu zasilania) nie jest jednoznacznym dowodem zwarcia cewki.
Trzeba jasno określić punkt odniesienia (najczęściej 0 V/M w obwodzie 24 V DC) i upewnić się, czy mierzysz napięcie na zacisku wyjścia względem masy, czy na obciążeniu. Warto też sprawdzić pomiar pod obciążeniem, bo napięcie "jałowe" może wprowadzać w błąd.
Awaria wyjścia dotyczy nieprawidłowego stanu sygnału na zacisku (np. jest 24 V, gdy nie powinno). Awaria obciążenia częściej objawia się brakiem działania elementu wykonawczego mimo prawidłowego sygnału. W praktyce łączy się pomiary napięcia i prądu oraz obserwację reakcji obwodu.
Bo 24 V jest typowym napięciem sterowania w automatyce, więc łatwo uznać je za "normalne". Jednak w tym typie pytań liczy się kontekst trybu STOP: skoro PLC ma nie sterować wyjściami, to pojawienie się napięcia na wyjściu sugeruje nieprawidłowość, a nie poprawne działanie.
Wyjścia Q sterują elementami wykonawczymi, np. cewkami przekaźników, styczników, zaworów, lamp sygnalizacyjnych lub wejściami sterowników napędów. W mechatronice to podstawowy "kanał" zamiany decyzji programu na działanie obiektu, dlatego jego diagnostyka jest kluczowa w uruchamianiu i serwisie.
Ćwicz scenariusze: RUN vs STOP, pomiar napięcia i prądu, usterki obciążenia (przerwa/zwarcie) oraz usterki modułu I/O. Pomaga rozpisanie: co powinno być na zacisku wyjścia i co powinno dziać się z elementem wykonawczym. Na egzaminie szukaj słów-kluczy typu "STOP" i "zmierzono napięcie".
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W trybie STOP sterownik PLC zasadniczo nie powinien podawać stanu załączonego na wyjściach, więc na zacisku Q0 nie oczekuje się aktywnego napięcia sterującego."

Źródła:

  • IEC 61131-2:2017, Programmable controllers — Part 2: Equipment requirements and tests (wymagania i badania dotyczące m.in. wejść/wyjść PLC).
  • Frank D. Petruzella, "Programmable Logic Controllers", rozdziały dotyczące wyjść dyskretnych oraz diagnostyki I/O (różne wydania).

Materiały:

  • Podręcznik/ instrukcja systemowa używanego sterownika PLC (sekcja: tryby pracy i zachowanie wyjść)
  • Norma/standard dotyczący sterowników programowalnych i sygnałów I/O (część o wyjściach cyfrowych)
  • Materiały dydaktyczne z mechatroniki: diagnostyka obwodów 24 V DC i przekaźników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego