Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA BUD22 - CZERWIEC 2019



PYTANIE NR 38.
W tabeli przedstawiono parowanie z wolnej powierzchni lustra wody w miesiącach IV – VII. W którym miesiącu do podtrzymania zalewu wynikającego ze strat na parowanie w stawie o powierzchni 1,2 ha należy dostarczać wodę w ilości 0,78 l/s?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi parowania z wolnej powierzchni lustra wody w miesiącach od kwietnia (IV)
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oblicz ubytek objętości wody od parowania:
V = E · A, gdzie A = 1,2 ha = 12 000 m², a E to miesięczna wartość z tabeli (po konwersji mm→m). Następnie policz średni dopływ Q = V/t i przelicz na l/s. Miesiąc, dla którego z tabeli wychodzi ok. 0,78 l/s, to V.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie dotyczy bilansu wodnego stawu w części związanej ze stratami na parowanie z wolnej powierzchni lustra wody. Tabela (dla miesięcy IV–VII) podaje miesięczną wielkość parowania, którą należy potraktować jako suma ubytku warstwy wody w danym miesiącu.

Tok obliczeń jest zawsze taki sam:

  • Krok 1: pole powierzchni – staw ma A = 1,2 ha, czyli 1,2 · 10 000 m² = 12 000 m².
  • Krok 2: ubytek objętości od parowania – miesięczne parowanie E z tabeli trzeba zamienić na metry (np. mm → m przez podzielenie przez 1000). Następnie liczysz: V = E · A. Otrzymujesz objętość w m³.
  • Krok 3: objętość na strumień – uśredniony wymagany dopływ do "podtrzymania zalewu" to Q = V/t, gdzie t to czas trwania miesiąca w sekundach (liczba dni · 24 · 3600). Wynik w m³/s mnożysz przez 1000, aby dostać l/s.
  • Krok 4: wybór miesiąca – wykonujesz to samo dla IV, V, VI, VII i porównujesz z 0,78 l/s. Z danych tabelarycznych jedynie miesiąc V daje wartość odpowiadającą 0,78 l/s.

Dlaczego pozostałe miesiące są błędne? Ponieważ mają inną wartość E w tabeli, co po przemnożeniu przez stałą powierzchnię stawu (12 000 m²) daje inną objętość strat i w konsekwencji inny wymagany dopływ. Typową pułapką jest pomylenie 1 ha z 1000 m² lub nieuwzględnienie, że porównywana wartość 0,78 l/s jest średnia w czasie, więc czas miesiąca musi być w sekundach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest parowanie z wolnej powierzchni wody?
To ubytek wody z powierzchni lustra wody na skutek przejścia w parę wodną. W bilansie stawu traktuje się je jako stratę objętości, zwykle podawaną jako grubość warstwy wody (np. mm) w danym okresie, którą przelicza się na m³ przez pomnożenie przez powierzchnię.
Jak przeliczyć parowanie z mm na objętość w m³ dla stawu?
Najpierw zamień mm na metry (E[m] = E[mm]/1000). Potem policz objętość ubytku: V = E · A, gdzie A to powierzchnia w m². Wynik jest w m³. To podstawowy krok w obliczeniach strat na parowanie w gospodarce wodnej.
Jak obliczyć wymagany dopływ w l/s z ubytku objętości w miesiącu?
Gdy znasz miesięczny ubytek V w m³, wyznaczasz średni przepływ: Q = V/t, gdzie t to czas trwania miesiąca w sekundach (dni · 24 · 3600). Otrzymane m³/s mnożysz przez 1000, aby dostać l/s.
Dlaczego w zadaniach z parowania trzeba uważać na hektary?
Bo 1 ha = 10 000 m². Częsty błąd to przyjęcie 1 ha = 1000 m², co daje wynik zaniżony 10 razy. W zadaniach o stawach i małej retencji powierzchnia jest kluczowa: objętość strat rośnie liniowo wraz z A.
Czy parowanie z tabeli to wartość chwilowa czy suma za miesiąc?
W typowych tabelach dla miesięcy (IV–VII itd.) podaje się sumę parowania w danym miesiącu, czyli łączny ubytek warstwy wody w tym okresie. Dopiero z tej sumy oblicza się średni dopływ w l/s, dzieląc objętość przez czas miesiąca.
Jakie są najczęstsze błędy przy obliczaniu 0,78 l/s w takich zadaniach?
Najczęściej myli się jednostki (mm↔cm, ha↔m²), pomija przeliczenie czasu miesiąca na sekundy albo porównuje m³/dobę z l/s. Błędy pojawiają się też przy przeliczaniu m³/s na l/s (mnożenie przez 1000) i przy złym odczycie wartości z tabeli.
Jak sprawdzić, czy wynik przepływu ma sens fizyczny?
Wykonaj szybki test rzędu wielkości: 1 l/s to ok. 86,4 m³/dobę. Jeśli z parowania i powierzchni wychodzi ubytek rzędu kilku tysięcy m³ miesięcznie, to przepływ rzędu ułamka l/s do kilku l/s jest zwykle realistyczny dla małych stawów.
Kiedy parowanie jest największe dla stawów w Polsce w ujęciu miesięcznym?
Zależnie od warunków meteorologicznych największe wartości zwykle przypadają na późną wiosnę i lato, gdy rosną temperatura, nasłonecznienie i często występuje wiatr. W zadaniach egzaminacyjnych miesiąc o największym parowaniu w tabeli daje też największe wymagane zasilanie.
Dlaczego w bilansie stawu liczy się dopływ średni, a nie chwilowy?
Bo tabela parowania jest miesięczna, więc opisuje stratę uśrednioną w czasie. Żeby utrzymać poziom wody (zalew), dobiera się średni dopływ równoważący stratę w danym okresie. Chwilowe wahania mogą występować, ale nie są celem takiego zadania rachunkowego.
Jak przygotować się do zadań z bilansu wodnego na egzamin zawodowy?
Ćwicz schemat: mm→m, ha→m², V=E·A, Q=V/t, m³/s→l/s. Rób zadania z różnymi okresami (doba, miesiąc) i zawsze zapisuj jednostki przy każdym kroku. To ogranicza błędy mechaniczne i przyspiesza rozwiązanie w warunkach egzaminu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 31% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że oblicz ubytek objętości wody od parowania:V = E · A, gdzie A = 1,2 ha = 12 000 m², a E to miesięczna wartość z tabeli (po konwersji mm→m).

Źródła:

  • Ven Te Chow, David R. Maidment, Larry W. Mays, "Applied Hydrology", McGraw-Hill, rozdziały dotyczące parowania i bilansu wodnego (water balance / evaporation).
  • D. R. Maidment (ed.), "Handbook of Hydrology", McGraw-Hill, część: Evaporation and Evapotranspiration; Water Balance (definicje i zależności V=E·A oraz Q=V/t).

Materiały:

  • Podręczniki z hydrologii i gospodarki wodnej (działy: parowanie, bilans wodny)
  • Materiały dydaktyczne z melioracji i małej retencji (ćwiczenia rachunkowe z bilansu)
  • Zestawy zadań z przeliczeń jednostek i przepływu (Q=V/t) w inżynierii środowiska
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego