Kompensata niedoboru z nadwyżką to sposób rozliczania różnic inwentaryzacyjnych, w którym część niedoboru "pokrywa się" nadwyżką innego składnika. Żeby zachować zasadę ostrożności, stosuje się regułę mniejszej ilości i niższej ceny.
Krok 1: ustalenie ilości do kompensaty (mniejsza ilość).
Do kompensaty można przyjąć tylko tyle, ile wynosi mniejsza z dwóch różnic ilościowych. Jeśli niedobór jest większy niż nadwyżka, nie da się skompensować całości niedoboru. W danych z zadania: niedobór = 20 l, nadwyżka = 10 l, więc ilość do kompensaty to min(20;10)=10 l.
Krok 2: ustalenie ceny do wyceny kompensaty (niższa cena).
Wyceny kompensowanej ilości dokonuje się po niższej z dwóch cen jednostkowych, aby nie zawyżać wartości kompensaty. W danych: 15 zł/l oraz 18 zł/l, więc cena do kompensaty to min(15;18)=15 zł/l.
Krok 3: obliczenie wartości kompensaty.
Wartość kompensaty = 10 l × 15 zł/l = 150 zł.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- 60 zł – typowy błąd arytmetyczny lub zastosowanie nieuzasadnionej różnicy cen/ilości zamiast reguły min-min.
- 300 zł – odpowiada pełnej wycenie niedoboru (20 l × 15 zł/l), czyli pomija fakt, że kompensuje się tylko do wysokości mniejszej różnicy ilościowej.
- 360 zł – wynik powstaje zwykle przez użycie większej ceny i/lub łączenie pełnych wartości niedoboru i nadwyżki, co narusza zasadę ostrożności i samą ideę kompensaty.
W praktyce po kompensacie pozostaje jeszcze część niedoboru (tu: 10 l po 15 zł/l), którą rozlicza się oddzielnie zgodnie z przyjętymi zasadami i decyzjami kierownika jednostki.
