Kompensata różnic inwentaryzacyjnych jest sposobem rozliczenia sytuacji, gdy w ramach towarów uznanych za podobne występuje jednocześnie niedobór i nadwyżka. Celem jest skompensowanie (zrównanie) części różnic, ale tylko w zakresie, w jakim jest to uzasadnione ilościowo i wartościowo.
W zadaniu wskazano zasadę: "mniejsza ilość i niższa cena". Oznacza to, że:
- Ilość do kompensaty nie może przekroczyć mniejszej z porównywanych ilości (nie da się skompensować więcej niż wynosi nadwyżka ani więcej niż wynosi niedobór).
- Wycena kompensaty ma zostać wykonana po niższej cenie jednostkowej spośród porównywanych pozycji (to zabezpiecza przed zawyżeniem wartości kompensaty).
W praktyce wykonuje się więc trzy kroki: (1) wybiera się parę pozycji, które można uznać za podobne, (2) ustala się limit kompensaty jako mniejszą ilość, (3) mnoży się tę ilość przez niższą cenę jednostkową, uzyskując wartość kompensaty.
Odpowiedź "142,40 zł" jest zgodna z tym podejściem: stanowi wartość obliczoną jako iloczyn kompensowanej (mniejszej) ilości i niższej ceny jednostkowej wynikającej z danych w zestawieniu.
Pozostałe propozycje wyników są typowe dla błędów rachunkowych i interpretacyjnych: "71,20 zł" może pochodzić z pominięcia części ilości (np. przyjęcia połowy lub błędnej jednostki), "178,00 zł" może wynikać z użycia właściwej ilości, ale niewłaściwej (wyższej) ceny, a "314,00 zł" często odpowiada błędowi polegającemu na skompensowaniu zbyt dużej ilości (np. większej zamiast mniejszej) lub zsumowaniu wartości zamiast zastosowania limitu.
Na egzaminie warto pamiętać: w kompensacie zawsze szukaj dwóch ograniczeń naraz — ilościowego (mniejsza ilość) i wartościowego (niższa cena). Dopiero potem licz wartość: ilość × cena.
