KWALIFIKACJA ELM4 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 30.
W układzie, którego schemat pokazano na rysunku, sprawdzono testerem stany logiczne na wejściach i wyjściach bramek, wyniki podano w tabeli. Z podanych stanów wynika, że uszkodzona jest bramka logiczna
Ilustracja przedstawia schemat logiczny układu cyfrowego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika automatyka w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wniosek o uszkodzeniu bramki wyciąga się przez porównanie stanów zmierzonych testerem na wejściach i wyjściu z tabelą prawdy.
Jeżeli dla tych samych wejść pozostałe bramki dają wyniki zgodne z ich funkcjami, a tylko jedna ma wyjście niezgodne z działaniem AND, wskazuje to na uszkodzenie bramki AND.

Pełne wyjaśnienie:

Diagnostyka układu z bramkami logicznymi polega na porównaniu tego, co powinno pojawić się na wyjściu (wynik funkcji logicznej), z tym, co faktycznie zmierzono testerem stanów logicznych.

Dla bramki AND obowiązuje zasada: na wyjściu pojawia się "1" tylko wtedy, gdy wszystkie jej wejścia są w stanie "1". W każdym innym przypadku wyjście powinno mieć stan "0". Jeżeli z tabeli pomiarów wynika, że dla kombinacji wejść spełniających warunek AND wyjście nie przechodzi w "1" (albo odwrotnie: dla niespełnionego warunku pojawia się "1"), to zachowanie jest niezgodne z tabelą prawdy AND.

W zadaniach tego typu kluczowe jest także sprawdzenie, czy pozostałe bramki w układzie zachowują się zgodnie ze swoimi funkcjami. Jeśli bramki typu NOR, NAND i Ex-OR (XOR) wykazują zgodność (np. NAND daje negację AND, NOR daje negację OR, a XOR daje "1" tylko dla różnych stanów wejść), a rozbieżność dotyczy wyłącznie elementu, który powinien realizować AND, to logiczny wniosek brzmi: uszkodzona jest bramka AND.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w takim przypadku?

  • NOR ma wyjście "1" tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są "0"; w innych przypadkach daje "0". Jeżeli pomiary nie pasują do AND, ale pasują do tej reguły, to NOR nie jest źródłem usterki.
  • NAND jest negacją AND: daje "0" wyłącznie wtedy, gdy wszystkie wejścia są "1". Typowym błędem jest pominięcie tej negacji i mylenie NAND z AND.
  • Ex-OR (XOR) (dla dwóch wejść) daje "1", gdy wejścia są różne. Uczniowie często mylą XOR z OR, ale tabela pomiarów pozwala je odróżnić.

Na egzaminie warto pracować metodycznie: (1) odczytaj wejścia danej bramki z tabeli, (2) wyznacz oczekiwane wyjście z jej tabeli prawdy, (3) porównaj z pomiarem, (4) dopiero wtedy wskaż uszkodzony element.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bramka AND realizuje koniunkcję: na wyjściu jest "1" tylko wtedy, gdy wszystkie jej wejścia mają stan "1". Jeśli choć jedno wejście ma "0", wyjście powinno być "0". To podstawowa reguła, którą porównuje się z wynikami pomiarów w diagnostyce.
Najpierw mierzysz stany logiczne na wejściach i wyjściu tej bramki. Następnie dla każdej zaobserwowanej kombinacji wejść wyznaczasz oczekiwane wyjście z tabeli prawdy i porównujesz z pomiarem. Niezgodność powtarzalna dla wielu kombinacji zwykle wskazuje usterkę bramki.
Tabela prawdy opisuje poprawne działanie bramki dla wszystkich kombinacji wejść. Jeśli układ działa prawidłowo, pomiar wyjścia musi zgadzać się z tabelą prawdy. Gdy tylko jedna bramka daje wyniki sprzeczne z jej tabelą, a reszta jest zgodna, można ją wiarygodnie wskazać jako uszkodzoną.
Najczęściej pomija się fakt, że NAND to zanegowane AND. AND daje "1" przy wszystkich wejściach "1", a NAND w tej sytuacji daje "0". Gdy uczeń patrzy tylko na "warunek wszystkich jedynek", ale nie sprawdza negacji na wyjściu, łatwo wskazuje NAND zamiast AND (lub odwrotnie).
NOR to negacja OR. OR daje "1", gdy przynajmniej jedno wejście ma "1". NOR działa odwrotnie: daje "1" tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są "0". W diagnostyce trzeba zwracać uwagę na "kółko" negacji w symbolu oraz na to, że każda jedynka na wejściu zwykle zeruje wyjście NOR.
Dla dwóch wejść XOR daje "1" wtedy, gdy wejścia są różne (01 lub 10). Daje "0" dla 00 i 11. To pomaga w zadaniach diagnostycznych, bo XOR łatwo odróżnić od OR: dla OR kombinacja 11 daje "1", a dla XOR kombinacja 11 daje "0".
Bramki spotyka się m.in. w prostych układach sprzętowych, w starszych rozwiązaniach, w modułach interfejsowych, w torach sygnalizacji lub jako fragmenty elektroniki w urządzeniach (czujniki, przetworniki, zabezpieczenia). Nawet przy PLC warto je znać, bo logika wejść/wyjść jest podobna koncepcyjnie.
Jeśli na wejściach bramki pojawiają się poprawne poziomy logiczne, a wyjście jest niezgodne z tabelą prawdy, podejrzenie pada na bramkę. Gdy wejścia "pływają", mają niepewne poziomy lub zależą od dotyku/przewodów, częściej winne są połączenia, masa, zasilanie lub uszkodzenie elementów poprzedzających.
Im więcej różnych kombinacji wejść sprawdzisz, tym pewniejsza diagnoza. Minimum to takie kombinacje, które rozróżniają funkcje (np. dla AND koniecznie przypadek "wszystkie 1" oraz co najmniej jeden przypadek z "0" na jednym wejściu). Pojedynczy pomiar może wprowadzić w błąd.
Opanuj tabele prawdy AND, NAND, NOR i XOR oraz ćwicz szybkie wyznaczanie wyjścia dla podanych wejść. Trenuj na przykładach z pomiarami: najpierw policz oczekiwany wynik, potem porównaj z "danymi z tabeli". Pomaga też rysowanie małych tabel 2–3 wejściowych na brudno.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Bramka logiczna" – opis podstawowych bramek i ich funkcji, https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_logiczna (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Koniunkcja (logika)" – definicja działania AND, https://pl.wikipedia.org/wiki/Koniunkcja (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Alternatywa rozłączna" – definicja XOR, https://pl.wikipedia.org/wiki/Alternatywa_roz%C5%82%C4%85czna (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw techniki cyfrowej (tabele prawdy bramek, podstawy algebry Boole’a)
  • Karty katalogowe rodzin logicznych (TTL/CMOS) – przykładowe funkcje bramek i zasady pomiaru
  • Zestawy ćwiczeń z diagnozowania układów kombinacyjnych (porównywanie pomiarów z tabelą prawdy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego