KWALIFIKACJA ELM1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 34.
Na podstawie przedstawionego schematu wskaż stany przycisków, przy których lampka sygnalizacyjna świeci.
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z zawodem automatyka, w kontekście kwalifikacji ELM1.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W obwodzie szeregowym lampka H1 świeci tylko wtedy, gdy cały tor prądowy jest zamknięty. S1 ma styk NO, więc przewodzi dopiero po wciśnięciu. S2 ma styk NC, więc przewodzi w spoczynku i rozłącza po wciśnięciu. Dlatego wymagane jest S1 wciśnięty i S2 niewciśnięty.

Pełne wyjaśnienie:

Na schemacie elementy są połączone szeregowo między +24V i 0V: najpierw przycisk S1, potem przycisk S2, a następnie lampka H1. W obwodzie szeregowym prąd popłynie (a więc H1 zaświeci) wyłącznie wtedy, gdy każdy element w torze prądu w danej chwili przewodzi.

Kluczowe jest poprawne rozpoznanie typu styków:

  • S1 (NO, normalnie otwarty) – w stanie spoczynkowym ma przerwę, więc blokuje przepływ. Dopiero po naciśnięciu przycisku styk się zamyka i umożliwia przepływ prądu.
  • S2 (NC, normalnie zamknięty) – w stanie spoczynkowym przewodzi (jest "zamknięty"). Po naciśnięciu styk się rozwiera i przerywa obwód.

Z tego wynika warunek świecenia: S1 musi zostać naciśnięty, aby zlikwidować przerwę na styku NO, a S2 nie może być naciśnięty, aby nie rozłączyć styku NC. Pozostałe kombinacje stanów zawsze powodują przerwę w torze prądu: albo S1 pozostaje otwarty (gdy nie jest wciśnięty), albo S2 otwiera obwód (gdy jest wciśnięty). To typowy układ logiczny spotykany w sterowaniach typu START/STOP, gdzie STOP bywa realizowany stykiem NC.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Styk NO (Normally Open) jest rozwarty w stanie spoczynkowym, czyli bez naciskania przycisku nie przewodzi prądu. Po zadziałaniu (np. wciśnięciu przycisku) styk się zamyka i dopiero wtedy umożliwia przepływ prądu w obwodzie.
Styk NC (Normally Closed) jest zamknięty w stanie spoczynkowym, więc przewodzi prąd, gdy przycisk nie jest wciśnięty. Po zadziałaniu styk się rozwiera i przerywa obwód. To częsty sposób realizacji funkcji STOP w sterowaniu.
W połączeniu szeregowym prąd musi przejść przez wszystkie elementy po kolei. Jeśli choć jeden element jest rozłączony (np. styk NO niezamknięty lub styk NC rozwarty po wciśnięciu), tor prądu się przerywa i lampka nie dostaje zasilania.
Najpewniejsza metoda to odczyt symbolu graficznego na schemacie: styk NO pokazuje przerwę w stanie spoczynkowym, a styk NC połączenie w stanie spoczynkowym. W razie wątpliwości przeanalizuj, czy po "naciśnięciu" dany punkt toru prądu ma się zamknąć czy otworzyć.
Najczęstsze błędy to: mylenie znaczenia słowa "normalnie" (to stan spoczynku), traktowanie obu przycisków jak NO oraz przenoszenie logiki z obwodu równoległego na szeregowy. Pomaga rysowanie mentalnej ścieżki prądu od +24V do 0V.
W praktyce przemysłowej przycisk STOP często realizuje się jako styk NC, aby w razie uszkodzenia przewodu lub zaniku zasilania obwód sterowania przechodził w stan bezpieczniejszy (rozłączenie). Konkretne rozwiązanie zależy jednak od projektu i wymagań bezpieczeństwa.
Połączenie szeregowe rozpoznasz po tym, że elementy leżą w jednej gałęzi jeden za drugim, bez rozgałęzień. W połączeniu równoległym widać rozdzielenie toru na dwie lub więcej ścieżek, a potem ponowne połączenie.
Jeśli elementy są w szeregu, to samo wciśnięcie jednego przycisku może nie wystarczyć. Przykładowo: gdy styk NO nie jest zamknięty, obwód jest przerwany; a gdy styk NC zostanie wciśnięty, obwód też zostanie przerwany. Liczy się jednoczesna ciągłość całego toru.
"Stan spoczynkowy" oznacza brak zadziałania elementu (np. nienaciśnięty przycisk). Wtedy NO jest otwarty, a NC zamknięty. Na egzaminie to kluczowe, bo odpowiedź zależy od tego, czy analizujesz obwód przy braku nacisku, czy po naciśnięciu konkretnego przycisku.
Ćwicz analizę krok po kroku: 1) wskaż zasilanie i odbiornik, 2) ustal, czy elementy są w szeregu, 3) określ typ styków (NO/NC), 4) sprawdź, w jakich stanach wszystkie styki przewodzą. Pomaga też rozwiązywanie wielu krótkich przykładów.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w obwodzie szeregowym lampka H1 świeci tylko wtedy, gdy cały tor prądowy jest zamknięty.

Źródła:

  • IEC 60617 – Graphical symbols for diagrams (baza symboli, w tym symbole styków NO/NC), https://std.iec.ch/iec60617 - accessed 2026-03-02
  • Schneider Electric Lexium/TeSys/elementy sterowania – opis styków NO/NC i ich działania (artykuły/dokumentacja producenta), https://www.se.com/ww/en/faqs/FA130642/ - accessed 2026-03-02
  • Wikipedia (pl) – "Styk (elektrotechnika)" oraz rozróżnienie NO/NC jako pojęcia podstawowe, https://pl.wikipedia.org/wiki/Styk_(elektrotechnika) - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Dokumentacja producentów aparatury sterowniczej (przyciski, styki NO/NC) z przykładami schematów
  • Baza symboli graficznych dla schematów elektrycznych (normatywne oznaczenia styków i elementów)
  • Podręczniki z podstaw elektrotechniki/automatyki: obwody DC, łączenie szeregowe i równoległe, elementy sterowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego