KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 9.
W układzie sterowania procesem gięcia, symbolem 1S1 oznaczono zawór 3/2
Ilustracja przedstawia schemat układu pneumatycznego związanego z procesem gięcia, co jest istotne w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie 1S1 przedstawia zawór 3/2 z powrotem sprężyną, więc stan "normalny" odczytuje się w kratce przy sprężynie.
W tej pozycji zasilanie jest zablokowane, co oznacza zawór normalnie zamknięty. Symbol "grzybka" po stronie sterowania wskazuje na uruchamianie przyciskiem ręcznym.

Pełne wyjaśnienie:

W zaworach rozdzielających 3/2 kluczowe są dwie informacje: jak jest uruchamiany oraz jaki ma stan normalny.

Stan normalny to pozycja spoczynkowa, czyli ta, którą wymusza sprężyna powrotna (na symbolu jest narysowana po jednej stronie zaworu). Aby poprawnie ocenić NC/NO, trzeba analizować połączenia wewnętrzne właśnie w tej kratce.

Jeżeli w pozycji spoczynkowej przepływ z zasilania do wyjścia roboczego jest zablokowany, mamy zawór normalnie zamknięty. Gdyby w spoczynku zasilanie było połączone z wyjściem, byłby to zawór normalnie otwarty.

Rodzaj sterowania rozpoznaje się po symbolu elementu uruchamiającego. Znak przypominający "grzybek" (półkole na trzpieniu) oznacza ręczne sterowanie przyciskiem. Z kolei prosty trzpień bez "grzybka" jest typowy dla popychacza mechanicznego (np. uruchamianego przez element maszyny).

Dlatego odpowiedź "normalnie zamknięty, sterowany przyciskiem" jest zgodna z odczytem symbolu: sprężyna wskazuje pozycję spoczynkową (zamkniętą od strony zasilania), a "grzybek" wskazuje uruchamianie ręczne.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo łączą niezgodnie rozpoznane cechy: albo mylą przycisk z popychaczem, albo błędnie interpretują NC/NO, patrząc na niewłaściwą kratkę lub nie analizując blokady przepływu w stanie spoczynkowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis 3/2 oznacza zawór rozdzielający z 3 portami (zasilanie, wyjście, odpowietrzenie) i 2 pozycjami pracy. Taki zawór najczęściej służy jako element sygnałowy lub do sterowania prostym siłownikiem jednostronnego działania.
Stan normalny to pozycja spoczynkowa bez sygnału sterującego. Na symbolu najczęściej wskazuje ją sprężyna: kratka po stronie sprężyny pokazuje, jakie połączenia są aktywne "w spoczynku". To od tej kratki ocenia się NC/NO.
Sprawdź połączenia w pozycji spoczynkowej (przy sprężynie). Jeśli w spoczynku zasilanie nie jest połączone z wyjściem (przepływ zablokowany), to jest NC. Jeśli zasilanie jest połączone z wyjściem, to jest NO.
Symbol "grzybka" (półkole na trzpieniu) oznacza sterowanie ręczne przyciskiem. W praktyce to element, który operator naciska palcem, aby podać sygnał pneumatyczny i uruchomić kolejną część sekwencji sterowania.
Przycisk jest zwykle oznaczony symbolem "grzybka", czyli zaokrągloną główką. Popychacz mechaniczny jest rysowany jako prosty trzpień/element naciskany przez część maszyny. Różnica jest ważna, bo wskazuje, czy sygnał daje operator, czy mechanika urządzenia.
Bo to najczęstsze źródło błędów. Studenci często analizują "pierwszą z brzegu" kratkę zamiast tej, którą wymusza sprężyna. Egzamin sprawdza umiejętność czytania symbolu zgodnie z logiką: sprężyna = pozycja spoczynkowa.
Typowo: port 1 to zasilanie, port 2 to wyjście robocze, a port 3 to odpowietrzenie. W zależności od pozycji zawór łączy 1 z 2 (podanie powietrza) albo 2 z 3 (odpowietrzenie), lub blokuje przepływ.
Zawory 3/2 często pełnią funkcję impulsu sterującego (np. start cyklu, potwierdzenie położenia, sygnał krańcowy). Mogą uruchamiać większy rozdzielacz, np. 5/2, podając krótkie sterowanie pneumatyczne po naciśnięciu przycisku.
Najczęstsze są: mylenie symbolu przycisku z popychaczem, błędne odczytanie położenia normalnego (pominięcie sprężyny), oraz zgadywanie NC/NO bez sprawdzenia, czy w spoczynku zasilanie łączy się z wyjściem. Pomaga zasada: najpierw sprężyna, potem połączenia.
Zwykle nie. Sam fakt, że zawór jest 3/2, nie mówi, czy jest NC czy NO. Trzeba sprawdzić połączenia w pozycji spoczynkowej (przy sprężynie). Dopiero wtedy można poprawnie określić stan normalny i odróżnić odpowiedzi pozornie podobne.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Oznaczenie 1S1 przedstawia zawór 3/2 z powrotem sprężyną, więc stan "normalny" odczytuje się w kratce przy sprężynie.W tej pozycji zasilanie jest zablokowane, co oznacza zawór normalnie zamknięty."

Źródła:

  • ISO 1219-1:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1: Graphical symbols for conventional use and data-processing applications (zasady symboli zaworów i elementów sterowania)
  • ISO 5599-1:2010, Pneumatic fluid power — Five-port directional control valves — Part 1: Mounting interface (kontekst nazewnictwa i interfejsów zaworów pneumatycznych)

Materiały:

  • Tablice/schematy symboli pneumatycznych (zawory 3/2, 5/2, elementy sterowania)
  • Ćwiczenia z czytania schematów: wskazywanie pozycji spoczynkowej i torów przepływu
  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki siłowej dla mechatroników (rozdział: zawory rozdzielające)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego