KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 2.
W wyniku osypywania się luźnego materiału po zboczu tworzą się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Osypywanie to grawitacyjne przemieszczanie luźnych okruchów w dół stoku, bez wyraźnej powierzchni poślizgu. U podnóża zbocza materiał akumuluje się w postaci stożków lub pokryw okruchowych, czyli piargów. "Osuwisko" dotyczy zsuwu większej masy po powierzchni poślizgu, a pozostałe terminy nie opisują tej formy.

Pełne wyjaśnienie:

Proces osypywania polega na przemieszczaniu się luźnego, okruchowego materiału (np. rumoszu skalnego, żwiru, gruzu zwietrzelinowego) w dół stoku pod wpływem grawitacji. Ruch ma zwykle charakter krótkotrwały i powtarzalny: okruchy odrywają się/odspajają, zsuwają lub staczają, a następnie odkładają się niżej.

Typową formą powstałą w wyniku takiej akumulacji jest piarg (często w postaci stożka piargowego u podnóża ściany lub stromego zbocza). To właśnie "piargi" są klasycznym efektem osypywania się luźnego materiału po zboczu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Osuwiska" wiążą się z innym mechanizmem ruchu masowego: przemieszczeniem większej masy gruntu lub skał po powierzchni poślizgu (często po nawodnieniu, w iłach, glinach lub na kontakcie warstw). W opisie pytania nie ma cech typowych dla osuwiska (bryłowy ruch, skarpa, jęzor, powierzchnia poślizgu).
  • "Haki zboczowe" to termin odnoszony do specyficznych form/załomów stoku (w zależności od ujęcia geomorfologicznego), a nie do typowej akumulacji rumoszu ze zjawiska osypywania. Nie są one standardowym "produktem" osypywania luźnego materiału.
  • "Uwały" nie są właściwą nazwą formy akumulacyjnej powstającej z osypywania rumoszu w podstawowym ujęciu procesów stokowych; w praktyce terenowej dla takiej akumulacji używa się pojęcia "piarg".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawia się osypywanie i "luźny materiał" przemieszczający się po stoku, najczęściej chodzi o formy rumoszowe u podnóża zbocza, czyli piargi, a nie o osuwiska wymagające powierzchni poślizgu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Piargi to nagromadzenia luźnego materiału okruchowego (rumoszu) u podnóża stromych zboczy lub ścian skalnych. Powstają głównie przez osypywanie, czyli spadanie, staczanie i zsuwanie okruchów pod wpływem grawitacji.
Powstają, gdy okruchy skalne lub zwietrzelina odspajają się ze zbocza i przemieszczają w dół jako osyp. Materiał odkłada się niżej, tworząc stożek lub pokrywę rumoszu. Kluczowe jest to, że nie ma tu typowej powierzchni poślizgu jak w osuwisku.
Osypywanie dotyczy luźnych okruchów przemieszczających się w dół stoku (spadanie, toczenie, zsuw). Osuwisko to ruch większej masy gruntu/skał po powierzchni poślizgu, często związany z nawodnieniem i wyraźnymi formami (skarpa, jęzor).
Najczęściej są to piargi: stożki piargowe, pokrywy rumoszu i usypiska u podnóża ścian lub stromych stoków. W terenie rozpoznasz je po kanciastych okruchach i typowym nachyleniu zbliżonym do kąta zsypu materiału.
Najłatwiej u podnóża stromych ścian skalnych, w rejonach górskich oraz na skarpach wyrobisk, gdzie dochodzi do obrywów i odpadania okruchów. Piarg ma zwykle postać usypiska rumoszu bez uporządkowanej warstwowości.
Najczęściej myli się mechanizm ruchu: jeśli "coś zjechało ze stoku", wybiera się "osuwisko". W zadaniach trzeba szukać słów kluczowych: "luźny materiał" i "osypywanie" wskazują na akumulację rumoszu (piargi), a nie na ruch bryłowy po poślizgu.
Sprzyjają mu m.in. duże nachylenie stoku, spękania skał, wietrzenie mrozowe, obrywy, brak roślinności oraz działalność człowieka (odsłonięcie ścian w wykopach i kamieniołomach). Efektem bywa stałe odnawianie piargu u podnóża.
Tak. Piargi wskazują na aktywne dostawy rumoszu ze stoku, więc mogą oznaczać ryzyko obrywów i spadania okruchów. W praktyce terenowej to sygnał do zachowania stref bezpieczeństwa, oceny stabilności skarpy i doboru zabezpieczeń.
Piarg to zwykle świeży, luźny rumosz o słabym wysortowaniu, często kanciasty, tworzący stożek u podnóża ściany. Inne osady stokowe mogą być bardziej drobnoziarniste, z domieszką gliny, bardziej ustabilizowane roślinnością lub związane z wodą, a nie z samą grawitacją.
Warto zrobić tabelę: proces → mechanizm → typowa forma. Zapamiętaj pary: osypywanie → piarg; osuwanie → osuwisko; spełzywanie → powolne deformacje stoku. Trenuj rozpoznawanie po słowach kluczowych z opisu: "luźny materiał", "powierzchnia poślizgu", "skarpa".
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że osypywanie to grawitacyjne przemieszczanie luźnych okruchów w dół stoku, bez wyraźnej powierzchni poślizgu.

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "piarg" (definicja i opis formy), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/piarg;3958256.html - dostęp 2026-03-01
  • Encyklopedia PWN – hasło "osuwisko" (definicja i mechanizm ruchu), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/osuwisko;3949867.html - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki geomorfologii (procesy stokowe i formy akumulacyjne)
  • Słowniki/encyklopedie geologiczne (hasła: piarg, osuwisko, ruchy masowe)
  • Materiały dydaktyczne z kartowania geomorfologicznego (rozpoznawanie form w terenie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego