KWALIFIKACJA ROL4 + ROL5 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 34.
W wyniku przeprowadzonej w hurtowni inwentaryzacji stwierdzono niedobory towarów powstałe z winy magazyniera, który kwestionuje swoją winę. Wskaż prawidłowy sposób ich rozliczenia.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy niedoborze zawinionym przez pracownika jednostka co do zasady dochodzi od niego zwrotu wartości, więc nie ujmuje tego automatycznie w kosztach. Ponieważ magazynier kwestionuje winę, należność ma charakter sporny i ujmuje się ją jako "roszczenia sporne" w korespondencji z rozliczeniem niedoborów i kontem towarów.

Pełne wyjaśnienie:

Niedobór towarów ujawniony w inwentaryzacji wymaga rozliczenia: najpierw koryguje się stan zapasów (towarów), a następnie ustala, jaki jest ekonomiczny skutek różnicy i kto za nią odpowiada.

Jeżeli niedobór powstał z winy pracownika, jednostka ma podstawę do dochodzenia od niego zwrotu (to nie jest "zwykły" koszt prowadzenia działalności, tylko szkoda, którą można przenieść na osobę odpowiedzialną). W takim przypadku właściwe jest ujęcie po stronie rozrachunków jako roszczenia wobec pracownika.

W treści zadania kluczowe jest jednak dodatkowe zastrzeżenie: magazynier kwestionuje swoją winę. To powoduje, że dochodzenie należności nie jest oczywiste i może wymagać wyjaśnień, postępowania wewnętrznego albo sporu. Dlatego rozrachunek klasyfikuje się jako roszczenie sporne, a nie jako typowe "inne rozrachunki z pracownikami", które sugerowałyby brak sporu co do zasadności roszczenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Koszty działalności" – to ujęcie byłoby typowe raczej wtedy, gdy niedobór jest niezawiniony albo uznany za normalny ubytek, którego nie da się przypisać osobie odpowiedzialnej. Tu wskazano winę pracownika, więc pierwszym kierunkiem jest roszczenie, nie koszt.
  • "Pozostałe koszty operacyjne" – taka kwalifikacja bywa stosowana przy zdarzeniach ubocznych, stratach i niedoborach, ale nie wtedy, gdy istnieje realna możliwość odzyskania wartości od osoby odpowiedzialnej. W zadaniu dodatkowo pojawia się spór, więc nacisk jest na rozrachunek sporny.
  • "Inne rozrachunki z pracownikami" – to zbyt ogólne; przy zakwestionowaniu winy właściwsze jest wyodrębnienie roszczenia jako spornego, bo jego ściągalność i zasadność nie są pewne.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wyłap w treści słowa typu "z winy", "niezawiniony", "kwestionuje", "uznano", bo jedno zdanie może całkowicie zmienić to, czy ujmujesz niedobór jako koszt, czy jako należność/roszczenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niedobór inwentaryzacyjny to sytuacja, gdy stan rzeczywisty zapasów (np. towarów) ustalony w inwentaryzacji jest niższy niż stan wynikający z ewidencji. Wymaga wyjaśnienia przyczyn (błąd ewidencji, ubytki, kradzież, uszkodzenie) i właściwego ujęcia księgowego.
Najczęściej są to: błędy przy przyjęciu lub wydaniu towaru, pomyłki w dokumentach magazynowych, braki w kontroli obrotu, nieprawidłowe przechowywanie (uszkodzenia), ubytki naturalne oraz działania celowe (np. kradzież). Na egzaminie ważne jest rozróżnienie, czy niedobór jest zawiniony.
Bo przy niedoborze zawinionym jednostka może dochodzić zwrotu od osoby odpowiedzialnej. Wtedy ekonomiczny skutek nie jest "kosztem działalności", tylko roszczeniem (należnością). Dopiero gdy roszczenie okaże się nieściągalne lub bezzasadne, pojawia się ryzyko ujęcia w kosztach.
"Roszczenie sporne" to należność, której zasadność lub wysokość jest kwestionowana (np. pracownik nie uznaje winy za niedobór). W praktyce wymaga to wyjaśnień, ewentualnych uzgodnień lub postępowania. Dlatego ujmuje się je oddzielnie, aby pokazać niepewność rozrachunku.
Stosuje się je wtedy, gdy niedobór kwalifikuje się jako strata, której nie da się przypisać osobie odpowiedzialnej albo gdy nie ma realnej możliwości odzyskania wartości (np. brak sprawcy, zdarzenie losowe). Jeśli jednak niedobór jest zawiniony i można dochodzić zwrotu, priorytetem jest ujęcie roszczenia.
W treści zadania szukaj słów-kluczy. "Z winy", "odpowiada materialnie", "kradzież", "błąd pracownika" sugerują niedobór zawiniony. "Ubytki naturalne", "parowanie", "zepsucie mimo prawidłowego składowania", "zdarzenie losowe" częściej wskazują na niezawiniony. To rozróżnienie wpływa na wybór kont kosztowych lub rozrachunkowych.
Tak, bo spór oznacza niepewność co do ściągalności i zasadności należności. Przy kwestionowaniu winy roszczenie wobec pracownika ma charakter sporny, więc nie ujmuje się go jak zwykłego rozrachunku, tylko jako roszczenie sporne. To poprawia przejrzystość ewidencji i kontroli należności.
Najczęściej są to: arkusze spisu z natury, zestawienie różnic inwentaryzacyjnych, protokół wyjaśnienia różnic (opis przyczyn), decyzja kierownika o sposobie rozliczenia oraz ewentualne dokumenty dochodzenia roszczeń (wezwanie do zapłaty, noty). Na egzaminie liczy się logika rozliczenia i kwalifikacja.
Najczęstsze błędy to: automatyczne wrzucanie każdego niedoboru w koszty, ignorowanie informacji o winie pracownika, mylenie "rozrachunków z pracownikami" z "roszczeniami spornymi" oraz nieuwzględnianie, że ewidencja może przebiegać etapowo (najpierw rozliczenie niedoboru, potem decyzja o jego kwalifikacji).
Ćwicz schematy: (1) ustalenie różnicy, (2) określenie przyczyny, (3) decyzja: koszt czy roszczenie, (4) konsekwencje sporu i ściągalności. Warto rozwiązać kilka zadań z dekretacją dla zapasów i rozrachunków oraz nauczyć się słów-kluczy, które zmieniają kwalifikację operacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Przy niedoborze zawinionym przez pracownika jednostka co do zasady dochodzi od niego zwrotu wartości, więc nie ujmuje tego automatycznie w kosztach."

Materiały:

  • Podręcznik do rachunkowości finansowej (działy: zapasy, inwentaryzacja, rozrachunki)
  • Materiały dydaktyczne o różnicach inwentaryzacyjnych i ich ewidencji
  • Przykładowy zakładowy plan kont dla jednostek handlowych (konto "Rozliczenie niedoborów" oraz "Roszczenia sporne" – nazewnictwo zależne od planu kont)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego