Iloczyn rozpuszczalności (Kso, często oznaczany też jako Ksp) opisuje równowagę pomiędzy trudno rozpuszczalną solą w fazie stałej a jonami tej soli w roztworze. Dla siarczanu(VI) baru zachodzi równowaga:
BaSO4(s) ⇄ Ba2+(aq) + SO42-(aq)
W zapisie Kso = [Ba2+][SO42-] nawiasy kwadratowe oznaczają stężenia (ściślej: aktywności, a w zadaniach szkolnych zwykle przybliżane stężeniami) jonów w roztworze w stanie równowagi. Taki stan jest spełniony wtedy, gdy roztwór jest nasycony i pozostaje w kontakcie z osadem BaSO4 (układ dwufazowy: ciało stałe + roztwór).
Dlatego poprawne jest stwierdzenie: "równowagowe stężenia jonów Ba2+ i SO42- w roztworze nasyconym nad osadem BaSO4". To właśnie te wartości spełniają definicję stałej równowagi dla procesu rozpuszczania.
Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów:
- "stężenia roztworów soli baru i kwasu siarkowego(VI) przed ich zmieszaniem" – to są stężenia początkowe reagentów, nie opisują układu po ustaleniu równowagi rozpuszczania BaSO4.
- "stężenia jonów ... bezpośrednio po zmieszaniu reagentów" – tu mieszanina może jeszcze nie osiągnąć równowagi; dodatkowo po strąceniu osadu stężenia jonów w roztworze zwykle zmieniają się aż do spełnienia warunku Kso.
- "równowagowe stężenie jonów ... w strąconym osadzie" – pojęcie stężenia jonów dotyczy roztworu (fazy ciekłej). W osadzie mamy sieć krystaliczną, a jego "udział" w równowadze jest ujęty pośrednio (aktywność ciała stałego przyjmuje się jako stałą).
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się fraza "roztwór nasycony" i "równowaga", to zwykle jest to właściwy trop dla Kso. Dla zadań o strącaniu pamiętaj też o porównaniu iloczynu jonowego z Kso.
