KWALIFIKACJA AUD2 - STYCZEŃ 2023 (test 2)

PYTANIE NR 19.
Wadą optyczną obiektywu polegającą na przyciemnionych lub rozjaśnionych rogach kadru obrazu jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Winietowanie to wada optyczna objawiająca się nierównomiernym oświetleniem kadru: brzegi i rogi zdjęcia bywają wyraźnie ciemniejsze (czasem rzadziej jaśniejsze) niż centrum. Dystorsja zmienia geometrię, koma deformuje punktowe światła przy brzegach, a krzywizna pola wpływa głównie na ostrość.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "przyciemnione lub rozjaśnione rogi kadru" wskazuje na winietowanie, czyli spadek (lub zmiana) jasności w kierunku krawędzi obrazu. W praktyce najczęściej obserwuje się ściemnienie narożników, szczególnie przy szerokich kątach widzenia, dużych otworach przysłony i w pewnych konstrukcjach optycznych. Efekt może zależeć od ogniskowej, przysłony oraz tego, czy obiektyw pracuje na matrycy pełnoklatkowej czy mniejszej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu jasności rogów?

  • Dystorsja dotyczy geometrii obrazu (np. "beczka" lub "poduszka") i powoduje wyginanie linii prostych, a nie zmianę ekspozycji w narożnikach.
  • Koma jest aberracją, która deformuje punktowe źródła światła przy brzegach kadru (np. gwiazdy wyglądają jak "komety" lub "łezki"). To zniekształcenie kształtu detalu, nie ogólne ściemnienie/rozjaśnienie rogów.
  • Krzywizna pola wiąże się z tym, że płaszczyzna ostrości nie jest idealnie płaska. Skutkiem jest problem z jednoczesną ostrością centrum i brzegów przy tej samej nastawie, a nie typowa zmiana jasności w narożnikach.

W zadaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać prostą regułę: gdy opis dotyczy jasności na brzegach kadru (rogi ciemniejsze/jaśniejsze), najczęściej chodzi o winietowanie. Gdy mowa o wyginaniu linii – dystorsja. Gdy o deformacji punktów światła przy brzegach – koma. Gdy o ostrości zależnej od położenia w kadrze – krzywizna pola.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Winietowanie to nierównomierne oświetlenie kadru, w którym brzegi i rogi zdjęcia mają inną jasność niż centrum (najczęściej są ciemniejsze). Może wynikać z konstrukcji obiektywu, ustawień przysłony lub zastosowanych akcesoriów, np. filtrów.
Najczęstszą przyczyną jest winietowanie: część promieni świetlnych dociera do krawędzi matrycy pod innym kątem lub jest ograniczana przez elementy optyczne. Efekt bywa silniejszy na dużych otworach przysłony i przy obiektywach szerokokątnych.
Winietowanie dotyczy jasności (ściemnienie/rozjaśnienie narożników), a dystorsja dotyczy geometrii (wyginanie linii prostych). Jeśli linie są proste, ale rogi ciemne – to winietowanie; jeśli linie się wyginają – to dystorsja.
Koma to aberracja, która deformuje punktowe światła przy brzegach kadru (np. gwiazdy lub lampy mogą mieć kształt "łezki" albo "komety"). Nie objawia się równomiernym ściemnieniem rogów, tylko zmianą kształtu drobnych detali w pobliżu krawędzi.
Krzywizna pola oznacza, że płaszczyzna ostrości nie jest idealnie płaska. W efekcie przy ustawieniu ostrości na centrum, brzegi mogą być mniej ostre (lub odwrotnie), mimo poprawnej ekspozycji. To problem ostrości, a nie typowej zmiany jasności rogów.
Winietowanie często jest mocniejsze przy możliwie otwartej przysłonie (mała liczba f), na skrajnych ogniskowych w zoomach oraz przy użyciu filtrów lub nieodpowiedniej osłony przeciwsłonecznej. Zależy też od połączenia obiektywu z rozmiarem matrycy.
Najprościej użyć profilu obiektywu (korekcje obiektywu) w konwerterze RAW lub edytorze zdjęć. Program automatycznie rozjaśnia brzegi według charakterystyki szkła. Gdy profilu nie ma, stosuje się ręczną korektę winiety suwakiem intensywności i promienia.
Technicznie to wada optyczna, ale bywa świadomie wykorzystywana jako efekt: przyciemnienie brzegów może kierować wzrok widza do centrum kadru. W pracy komercyjnej zwykle dąży się do neutralnego obrazu, a w fotografii kreatywnej czasem winietę się dodaje.
Najłatwiej zauważyć je na jednolitych, jasnych tłach (np. niebo, ściana, tło studyjne), gdy rogi stają się wyraźnie ciemniejsze. Przy scenach o dużym kontraście i wielu detalach winietowanie może "zniknąć" w treści obrazu, choć nadal istnieje.
Częsty błąd to mylenie pojęć: winietowanie (jasność) z dystorsją (geometria) albo z komą (deformacja punktów światła). Pomaga zasada: "jasność na brzegach" = winietowanie, "wygięte linie" = dystorsja, "rozciągnięte punkty" = koma.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Winietowanie to wada optyczna objawiająca się nierównomiernym oświetleniem kadru: brzegi i rogi zdjęcia bywają wyraźnie ciemniejsze (czasem rzadziej jaśniejsze) niż centrum."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Winietowanie" https://pl.wikipedia.org/wiki/Winietowanie (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – "Dystorsja" (optyka/obiektywy) https://pl.wikipedia.org/wiki/Dystorsja (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN) – "Vignetting" https://en.wikipedia.org/wiki/Vignetting (accessed: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i kursy z optyki fotograficznej (aberracje, zniekształcenia, praca obiektywu)
  • Dokumentacja i instrukcje producentów dotyczące profili korekcji obiektywów w aparacie i w konwerterach RAW
  • Artykuły edukacyjne o winietowaniu oraz porównania obiektywów z wykresami i przykładami zdjęć

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego