KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 10.
Wał korbowy z tłokiem połączony jest za pomocą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W mechanizmie korbowo-tłokowym ruch posuwisto-zwrotny tłoka jest zamieniany na ruch obrotowy wału korbowego przez korbowód. Sworzeń łączy tłok z korbowodem, natomiast zawór i popychacz należą do układu rozrządu, więc nie realizują połączenia tłoka z wałem.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku tłokowym elementy mechanizmu korbowo-tłokowego tworzą łańcuch kinematyczny, który przenosi siły gazów działających na tłok i zamienia ruch posuwisto-zwrotny na obrót wału korbowego. Kluczowym elementem tego przekształcenia jest korbowód – jego zadaniem jest połączenie tłoka (po stronie małego końca) z wałem korbowym (po stronie dużego końca, na czopie korbowym) i przeniesienie obciążeń w czasie pracy silnika.

Odpowiedź "korbowodu" jest poprawna, ponieważ to właśnie korbowód jest częścią, która w ujęciu funkcjonalnym łączy tłok z wałem korbowym i umożliwia powstanie momentu obrotowego na wale.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "sworznia" – sworzeń tłokowy jest elementem przegubowym łączącym tłok z korbowodem. Nie łączy jednak tłoka bezpośrednio z wałem korbowym; jest tylko częścią połączenia tłok–korbowód.
  • "zaworu" – zawory (ssące i wydechowe) odpowiadają za sterowanie przepływem mieszanki/spalin w głowicy. Należą do układu rozrządu i nie mają roli łącznika mechanicznego między tłokiem a wałem korbowym.
  • "popychacza" – popychacz również jest elementem układu rozrządu (zależnie od konstrukcji: popychacz, dźwigienka, szklanka). Przenosi ruch z wałka rozrządu na zawór, a nie na mechanizm korbowo-tłokowy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy połączenia tłoka z wałem, myśl o elemencie przenoszącym ruch i siłę między tymi częściami. Sworzeń jest blisko tłoka, ale nie "dochodzi" do wału; do wału dochodzi korbowód (jego duży koniec) poprzez czop korbowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Korbowód to element mechanizmu korbowo-tłokowego, który przenosi siłę z tłoka na wał korbowy i zamienia ruch posuwisto-zwrotny na ruch obrotowy. Łączy się z tłokiem przez sworzeń, a z wałem przez czop korbowy (z łożyskowaniem/panewkami).
Tłok nie jest połączony z wałem bezpośrednio. Połączenie realizuje korbowód: mały koniec współpracuje ze sworzniem tłokowym, a duży koniec obejmuje czop korbowy wału. Dzięki temu ruch tłoka może napędzać obrót wału.
Sworzeń tłokowy jest przegubem między tłokiem a korbowodem. Nie sięga do wału korbowego i nie współpracuje z czopem korbowym. Jest więc tylko częścią połączenia tłoka z korbowodem, a nie elementem łączącym tłok z wałem.
Mechanizm korbowo-tłokowy to zespół części silnika (m.in. tłok, sworzeń, korbowód, wał korbowy), który zamienia energię spalania na pracę mechaniczną. Jego zadaniem jest przeniesienie sił z cylindra oraz wytworzenie momentu obrotowego na wale.
Do układu rozrządu zalicza się m.in. zawory oraz elementy je uruchamiające (np. popychacze, dźwigienki, wałek rozrządu). Te części sterują wymianą ładunku w cylindrze, ale nie łączą tłoka z wałem korbowym i nie przenoszą napędu na wał.
Jeśli pytanie mówi o połączeniu tłoka z wałem korbowym albo o zamianie ruchu posuwisto-zwrotnego na obrotowy, najczęściej chodzi o korbowód. Dodatkowa podpowiedź: sworzeń dotyczy połączenia z tłokiem, a zawory/popychacze kojarzą się z rozrządem.
Nie. Zawór pracuje w głowicy i otwiera lub zamyka kanały dolotowe oraz wylotowe. Nie jest elementem przenoszącym ruch tłoka na wał korbowy. Zawory współpracują z wałkiem rozrządu, a nie z wałem korbowym w mechanizmie tłokowym.
Objawy mogą pojawić się po zatarciu, przegrzaniu, braku smarowania lub po dostaniu się cieczy do cylindra. Typowe sygnały to metaliczne stuki, spadek mocy, nierówna praca, a w skrajnych przypadkach zniszczenie bloku. Diagnostyka wymaga ostrożności i pomiarów.
Częsty błąd to skracanie łańcucha zależności: skoro sworzeń jest "przy tłoku", bywa wybierany jako łącznik z wałem. Warto zapamiętać: sworzeń łączy tłok z korbowodem, a korbowód łączy tłok (przez sworzeń) z wałem korbowym.
Ucz się blokami funkcjonalnymi: mechanizm korbowo-tłokowy, rozrząd, smarowanie, chłodzenie. Do każdego elementu dopasuj funkcję i miejsce pracy. Pomaga rysunek schematyczny i krótkie definicje (co łączy z czym). Trenuj testy z podobnymi dystraktorami.
info

Statystycznie 80% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "W mechanizmie korbowo-tłokowym ruch posuwisto-zwrotny tłoka jest zamieniany na ruch obrotowy wału korbowego przez korbowód."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Korbowód" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Korbow%C3%B3d (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (pl): "Wał korbowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Wa%C5%82_korbowy (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (pl): "Sworzeń tłokowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Sworze%C5%84_t%C5%82okowy (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręcznik do budowy silników spalinowych (rozdziały o mechanizmie korbowo-tłokowym)
  • Katalog/serwisówka producenta silnika – schematy zespołu tłokowo-korbowego
  • Zadania testowe z rozpoznawania części silnika (mechanika pojazdowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego