KWALIFIKACJA MOT2 + MOT5 + MOT6 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 8.
W czasie jednego pełnego obrotu wałka rozrządu wał korbowy wykonuje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W typowym silniku czterosuwowym wałek rozrządu steruje zaworami raz na pełny cykl pracy (720°), a wał korbowy w tym czasie wykonuje dwa obroty. Dlatego przy jednym pełnym obrocie wałka rozrządu wał korbowy wykona 2 obroty.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku czterosuwowym pełny cykl pracy cylindra (ssanie, sprężanie, praca, wydech) odpowiada dwóm obrotom wału korbowego, czyli 720° obrotu. Zawory dolotowe i wydechowe muszą w tym cyklu otworzyć się i zamknąć w odpowiednich momentach tylko raz na cykl. Za sterowanie zaworami odpowiada wałek rozrządu.

Z tego powodu wałek rozrządu obraca się z połową prędkości wału korbowego. W praktyce realizuje to napęd rozrządu (pasek, łańcuch lub koła zębate) o przełożeniu 2:1 (wał korbowy : wałek rozrządu). W konsekwencji, gdy wałek rozrządu wykona jeden pełny obrót, wał korbowy w tym samym czasie wykona dwa pełne obroty.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "1 obrót." – oznaczałoby równe prędkości wału i wałka, co nie pasuje do czterosuwu, bo zawory wykonywałyby pełen cykl sterowania co jeden obrót wału (czyli co 360°), a to nie odpowiada 720° cyklu czterosuwowego.
  • "3 obroty." – sugerowałoby nietypowe przełożenie 3:1, które nie jest zgodne z zasadą pracy klasycznego rozrządu w czterosuwie; prowadziłoby do rozjechania faz rozrządu względem suwu pracy.
  • "4 obroty." – odpowiadałoby skrajnie nieprawidłowemu przełożeniu 4:1; w praktyce taki stosunek nie realizuje wymaganego sterowania zaworami w cyklu czterosuwowym.

Warto zapamiętać prostą regułę egzaminacyjną: czterosuw = 2 obroty wału na 1 cykl, a więc wałek rozrządu obraca się dwa razy wolniej od wału korbowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W silniku czterosuwowym zależność wynosi zwykle 2:1: wał korbowy obraca się dwa razy szybciej niż wałek rozrządu. Wynika to z faktu, że pełny cykl czterosuwowy trwa 720° obrotu wału, a wałek rozrządu steruje zaworami raz na ten cykl.
Bo zawory nie muszą wykonywać pełnego "cyklu otwarć" co jeden obrót wału, tylko raz na pełny cykl czterosuwowy. Ten cykl to dwa obroty wału korbowego, więc wałek rozrządu musi wykonać jeden obrót w czasie dwóch obrotów wału.
Oznacza, że na 2 obroty wału korbowego przypada 1 obrót wałka rozrządu. Takie przełożenie uzyskuje się przez odpowiedni dobór kół zębatych lub średnic kół pasowych w rozrządzie, aby zachować właściwe fazy zaworowe.
Najczęściej przy pytaniach o podstawy cyklu czterosuwowego, ustawianie rozrządu, fazy rozrządu oraz interpretację sygnałów czujników położenia wału i wałka. To fundament do zrozumienia synchronizacji pracy tłoków i zaworów.
Typowe objawy to gorszy rozruch, spadek mocy, nierówna praca na biegu jałowym i błędy diagnostyczne związane z korelacją CKP/CMP. Weryfikację wykonuje się przez ustawienie na znaki lub użycie blokad oraz porównanie z dokumentacją serwisową.
W klasycznym silniku dwusuwowym sterowanie wymianą ładunku zwykle odbywa się przez kanały w cylindrze, a nie przez zawory sterowane wałkiem rozrządu, więc typowe przełożenie 2:1 nie jest tam standardem. W zadaniach egzaminacyjnych "wałek rozrządu" zwykle oznacza czterosuw.
Najczęściej jest to pasek rozrządu, łańcuch rozrządu lub koła zębate. Ich zadaniem jest przeniesienie napędu z wału korbowego na wałek rozrządu przy zachowaniu właściwego przełożenia i synchronizacji.
Bo intuicyjnie można założyć, że połączenie paskiem lub łańcuchem oznacza tę samą prędkość obrotową. W rozrządzie jest inaczej: tu celowo stosuje się przełożenie, aby zawory otwierały się zgodnie z cyklem 720° wału w czterosuwie.
Skutkiem jest rozjechanie faz rozrządu: zawory otwierają się za wcześnie lub za późno. Może to powodować utratę mocy, wzrost spalania, błędy sterownika, a w silnikach kolizyjnych nawet kontakt tłoka z zaworem i poważne uszkodzenia mechaniczne.
Utrwal podstawy czterosuwu (720°), zależność 2:1 wał–wałek oraz praktyczne procedury ustawiania rozrządu na znaki/blokady. Pomaga też ćwiczenie diagnozy objawów przestawienia rozrządu i zrozumienie roli czujników położenia wału i wałka.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "W typowym silniku czterosuwowym wałek rozrządu steruje zaworami raz na pełny cykl pracy (720°), a wał korbowy w tym czasie wykonuje dwa obroty."

Źródła:

  • Wikipedia: "Four-stroke engine" (informacja o 720° cyklu czterosuwowego i zależnościach rozrządu), https://en.wikipedia.org/wiki/Four-stroke_engine (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Camshaft" (opis funkcji wałka rozrządu i zależności prędkości w silnikach czterosuwowych), https://en.wikipedia.org/wiki/Camshaft (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Crankshaft" (opis roli wału korbowego w silniku tłokowym), https://en.wikipedia.org/wiki/Crankshaft (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z budowy silników spalinowych (rozdziały: rozrząd, cykl czterosuwowy)
  • Instrukcje serwisowe producentów dotyczące ustawiania rozrządu (procedury na znaki/blokady)
  • Schematy faz rozrządu i animacje cyklu czterosuwowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego