KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 30.
Wał silnika asynchronicznego jednofazowego, którego schemat przedstawiono na ilustracji, nie ruszył po włączeniu napięcia zasilającego i wydaje dźwięk cichego buczenia. Która z wymienionych przyczyn odpowiada za opisane zachowanie tego silnika?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny jednofazowego silnika asynchronicznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Objaw "silnik buczy i nie rusza" typowo oznacza brak skutecznego momentu rozruchowego.
W silniku jednofazowym z uzwojeniem rozruchowym wyłącznik odśrodkowy odpowiada za prawidłowe załączanie/odłączanie obwodu rozruchu. Jego uszkodzenie może spowodować, że silnik pobiera prąd i wydaje buczenie, ale nie podejmuje obrotów.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku asynchronicznym jednofazowym do uzyskania odpowiedniego momentu rozruchowego stosuje się dodatkowy tor rozruchowy (np. uzwojenie rozruchowe z elementem powodującym przesunięcie fazowe). W wielu konstrukcjach elementem sterującym pracą tego toru jest wyłącznik odśrodkowy, który zmienia stan w zależności od prędkości wirnika.

Gdy po podaniu napięcia wał nie rusza, a słychać jedynie ciche buczenie, oznacza to, że w stojanie powstaje pole i płynie prąd, ale nie powstaje (lub jest zbyt mały) użyteczny moment rozruchowy. Jedną z typowych przyczyn jest niesprawność elementu, który odpowiada za poprawne działanie rozruchu, czyli uszkodzenie wyłącznika odśrodkowego. Taka usterka może prowadzić do nieprawidłowego włączenia/odłączenia obwodu rozruchowego, co skutkuje brakiem startu mimo zasilania.

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne diagnostycznie:

  • "Brak obciążenia wału silnika" zwykle nie blokuje rozruchu – mniejsze obciążenie zazwyczaj ułatwia start, więc nie tłumaczy typowego buczenia i braku obrotów.
  • "Zbyt wysokie napięcie zasilania" może powodować nieprawidłową pracę i wzrost prądów, ale nie jest typową, najbardziej charakterystyczną przyczyną samego braku ruszenia przy jednoczesnym buczeniu w sprawnym mechanicznie silniku.
  • "Nadmierny luz w łożyskach" częściej daje objawy mechaniczne (hałas, drgania, ocieranie), a nie klasyczny obraz "buczy i stoi" wynikający z problemu w torze rozruchowym.

W praktyce serwisowej przy takim objawie warto zacząć od kontroli układu rozruchowego (ciągłość uzwojenia rozruchowego, stan styków/elementu przełączającego, połączenia), dopiero potem przechodzić do przyczyn mechanicznych i jakości zasilania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Najczęściej oznacza to, że silnik pobiera prąd i wytwarza pole magnetyczne, ale nie ma wystarczającego momentu rozruchowego.

Przyczyną bywa uszkodzenie elementów toru rozruchu (np. wyłącznika odśrodkowego) albo problem mechaniczny, który blokuje obrót.

Wyłącznik odśrodkowy steruje obwodem rozruchowym: przy małej prędkości umożliwia pracę elementów rozruchu, a po rozpędzeniu silnika zmienia stan, aby rozruch nie pracował ciągle.

Jego usterka może uniemożliwić start lub pogorszyć rozruch.

Jeśli wyłącznik odśrodkowy nie zadziała prawidłowo, tor rozruchowy może nie zostać poprawnie włączony w chwili startu.

Wtedy silnik może jedynie "buczeć" (pobiera prąd), ale nie uzyska momentu potrzebnego do ruszenia wału.

Zwykle nie. Brak obciążenia (praca "na pusto") zazwyczaj ułatwia rozruch, bo silnik ma mniej do "pociągnięcia".

Gdy silnik nie rusza bez obciążenia, częściej wskazuje to na problem w układzie rozruchowym lub na blokadę mechaniczną.

Buczenie elektryczne bywa równomierne, niskie i pojawia się od razu po włączeniu, nawet gdy wał stoi.

Uszkodzone łożyska częściej dają tarcie, chrobot, "szum" i nasilają się z prędkością obrotową. Przy braku obrotów typowy hałas łożysk jest mniej prawdopodobny.

Najpierw zapewnij bezpieczeństwo i odłącz zasilanie. Następnie sprawdź, czy wał da się obrócić ręcznie (blokada mechaniczna), a potem skontroluj tor rozruchowy: połączenia, stan elementu przełączającego (wyłącznik odśrodkowy) i ciągłość uzwojeń.

Zbyt wysokie napięcie częściej skutkuje wzrostem prądów, nagrzewaniem, większym hałasem i ryzykiem uszkodzeń izolacji, a nie "klasycznym" brakiem startu przy samym buczeniu.

Brak rozruchu częściej wiąże się z brakiem momentu rozruchowego lub blokadą mechaniczną.

Gdy po włączeniu silnik nie podejmuje obrotów, słychać buczenie, a przy tym mechanicznie nic go nie blokuje (wał obraca się ręcznie). Takie objawy często kierują uwagę na układ rozruchu (np. wyłącznik odśrodkowy, połączenia, uzwojenie rozruchowe).

Częsty błąd to wybór przyczyny mechanicznej "z rozpędu" (łożyska), bo jest ona intuicyjna. Inny błąd to mylenie skutków napięcia zasilania z typowym obrazem braku momentu rozruchowego.

Warto skupić się na: objaw → tor rozruchowy → dopiero potem mechanika.

Ucz się zależności: objaw (buczenie, brak obrotów, przegrzewanie) → możliwa grupa przyczyn (rozruch, zasilanie, mechanika).

Przećwicz rozpoznawanie elementów toru rozruchu (w tym wyłącznika odśrodkowego) i ich funkcji w różnych schematach.

info

Statystycznie 28% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że jego uszkodzenie może spowodować, że silnik pobiera prąd i wydaje buczenie, ale nie podejmuje obrotów.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pracowni maszyn elektrycznych (silniki jednofazowe, rozruch)
  • Instrukcje serwisowe producentów silników jednofazowych (sekcja: rozruch i wyłącznik odśrodkowy)
  • Notatki/atlas usterek maszyn elektrycznych: objawy i przyczyny

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego