KWALIFIKACJA OGR2 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 18.
Warzywa rozmnażane wegetatywnie to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozmnażanie wegetatywne polega na uzyskiwaniu nowych roślin z części wegetatywnych (np. ząbków, kłączy, fragmentów korzeni), a nie z nasion. Czosnek w praktyce sadzi się z ząbków, a chrzan zwykle rozmnaża się z odcinków korzeni, dlatego ta para jest właściwa.

Pełne wyjaśnienie:

Rozmnażanie roślin może zachodzić generatywnie (z nasion, po zapyleniu i zapłodnieniu) albo wegetatywnie (z części rośliny: organów podziemnych, fragmentów pędów, ząbków, kłączy itp.). W uprawie warzyw rozróżnienie to jest bardzo praktyczne, bo decyduje o doborze materiału rozmnożeniowego i technologii uprawy.

Odpowiedź "chrzan i czosnek." jest poprawna, ponieważ oba te gatunki w typowej praktyce ogrodniczej rozmnaża się głównie wegetatywnie:

  • Czosnek rozmnaża się przez sadzenie ząbków (części główki), co daje rośliny o cechach zbliżonych do rośliny matecznej.
  • Chrzan najczęściej rozmnaża się z fragmentów korzeni (sadzonki korzeniowe), a nie z siewu, bo jest to sposób pewniejszy i bardziej wyrównany w produkcji.

Pozostałe propozycje są błędne, bo zawierają gatunki, które standardowo rozmnaża się z nasion (generatywnie) lub nie są typowo kojarzone z rozmnażaniem wegetatywnym w ujęciu egzaminacyjnym:

  • "chrzan i kapusta." – chrzan pasuje, ale kapustę w produkcji warzywniczej uzyskuje się zwykle z nasion (rozsada), więc para nie spełnia warunku.
  • "pomidor i bób." – zarówno pomidor, jak i bób uprawia się głównie z siewu, więc to przykład rozmnażania generatywnego.
  • "groch i seler." – groch wysiewa się z nasion; seler w praktyce także najczęściej produkuje się z nasion (rozsada). Zestawienie może kusić, bo seler ma zgrubiały organ użytkowy, ale to nie oznacza, że standardowo rozmnaża się go przez podział organu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawiają się hasła typu ząbki, kłącza, bulwy, odcinki korzeni, zwykle chodzi o rozmnażanie wegetatywne. Jeśli kluczowym etapem jest siew i rozsada z nasion – to rozmnażanie generatywne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozmnażanie wegetatywne to uzyskiwanie nowych roślin z części rośliny matecznej (np. ząbków, kłączy, odcinków korzeni, rozłogów), a nie z nasion. W warzywnictwie oznacza to zwykle sadzenie materiału wegetatywnego, który daje rośliny bardzo podobne do matecznych.
W praktyce uprawowej czosnek najczęściej rozmnaża się przez sadzenie ząbków (części główki). Ząbek jest fragmentem rośliny, z którego wyrasta nowa roślina, więc jest to rozmnażanie wegetatywne. Siew z nasion nie jest typowym sposobem produkcji czosnku w podstawowych ujęciach szkolnych.
Chrzan rozmnaża się najczęściej z odcinków korzeni (sadzonki korzeniowe). Taki fragment korzenia po posadzeniu wytwarza pędy i tworzy nową roślinę. To metoda wegetatywna, która pozwala uzyskać wyrównany materiał i utrzymać cechy rośliny matecznej.
W standardowej produkcji warzywniczej kapustę uzyskuje się z nasion (siew bezpośredni lub przez rozsadę), więc jest to rozmnażanie generatywne. Sam fakt, że jemy liście, nie oznacza rozmnażania wegetatywnego. Wyjątki (np. specjalistyczne rozmnażanie odmian) nie są zwykle celem prostych pytań egzaminacyjnych.
Generatywne zachodzi przez nasiona powstałe po procesach płciowych i zwykle daje większą zmienność cech. Wegetatywne wykorzystuje część rośliny (np. ząbek, kłącze, fragment korzenia) i z reguły zachowuje cechy rośliny matecznej. W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe jest: siew = generatywne, sadzenie organów = wegetatywne.
Najczęściej są to organy i fragmenty roślin, które mogą wytworzyć nową roślinę: kłącza, bulwy, cebule (lub ich części), rozłogi, odcinki korzeni, sadzonki pędowe. W warzywnictwie często spotyka się sadzenie części organu (np. ząbków) zamiast wysiewu nasion.
W typowej produkcji pomidor rozmnaża się generatywnie, czyli z nasion (rozsada). Choć technicznie rośliny można ukorzeniać z pędów, nie jest to standardowy sposób rozmnażania pomidora w podstawowych programach nauczania warzywnictwa. Na egzaminie zwykle oczekuje się wskazania, że pomidor = rozmnażanie z siewu.
Rozmnażanie wegetatywne daje rośliny klonalne, czyli bardzo podobne do rośliny matecznej. Dzięki temu cechy (np. termin plonowania, kształt organu użytkowego) są bardziej powtarzalne niż przy rozmnażaniu z nasion, gdzie występuje większa zmienność. To ułatwia planowanie zbioru i sprzedaży.
Częsty błąd to utożsamienie "części jadalnej" z "częścią do rozmnażania" (np. myślenie, że każde warzywo korzeniowe rozmnaża się z korzenia). Drugi błąd to automatyczne przyjęcie, że wszystkie warzywa się sieje. Warto zapamiętać konkretne przykłady: czosnek (ząbki) i chrzan (korzenie) to klasyka rozmnażania wegetatywnego.
Najlepiej zrobić krótką tabelę: gatunek → typowy materiał rozmnożeniowy (nasiona / ząbki / sadzonki / korzenie / bulwy). Ucz się na przykładach z praktyki uprawy i zwracaj uwagę na słowa-klucze w pytaniach: "wegetatywnie" zwykle wskazuje na użycie organów rośliny, a nie na siew.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rozmnażanie wegetatywne polega na uzyskiwaniu nowych roślin z części wegetatywnych (np. ząbków, kłączy, fragmentów korzeni), a nie z nasion.

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Czosnek pospolity" – opis rozmnażania przez ząbki, https://pl.wikipedia.org/wiki/Czosnek_pospolity - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (pl): "Chrzan pospolity" – opis rozmnażania z odcinków korzeni, https://pl.wikipedia.org/wiki/Chrzan_pospolity - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (pl): "Rozmnażanie wegetatywne" – definicja i przykłady metod, https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozmna%C5%BCanie_wegetatywne - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z warzywnictwa (dział: rozmnażanie i materiał sadzeniowy)
  • Notatki/opracowania z biologii roślin: rozmnażanie generatywne i wegetatywne
  • Karty uprawowe warzyw (opis sposobu rozmnażania i materiału do sadzenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego