KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 38.
Właściwa część programu sterującego dla ruchu freza z punktu 1 do punktu 3, (wg rysunku) przedstawia zapis
Ilustracja przedstawia schemat ruchu freza w kontekście egzaminu zawodowego dla technika mechanika, kwalifikacja M19.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny zapis musi opisywać ruch po łuku od punktu 1 do punktu 3.
W takim bloku podaje się kod interpolacji kołowej (G02 dla łuku zgodnego z ruchem wskazówek zegara), współrzędne punktu końcowego X i Y oraz promień R. Zapis "G02 X56 Y53 R12" spełnia te warunki i jest kompletny.

Pełne wyjaśnienie:

W programowaniu CNC fragment toru narzędzia między dwoma punktami można zapisać jako ruch liniowy (np. G01) albo ruch po łuku (interpolacja kołowa: G02/G03). Jeżeli tor z punktu 1 do punktu 3 jest łukiem, to blok programu musi jednoznacznie opisać:

  • rodzaj ruchu – interpolację kołową,
  • punkt końcowy – współrzędne X i Y punktu 3,
  • geometrię łuku – najczęściej poprzez promień R (albo alternatywnie przez przesunięcia środka I/J, jeśli tak przyjęto).

Odpowiedź "G02 X56 Y53 R12" jest poprawna, bo zawiera kod interpolacji kołowej G02 (łuk zgodny z ruchem wskazówek zegara) oraz wskazuje punkt końcowy (X56, Y53) i promień (R12). Taki zapis odpowiada typowemu sposobowi programowania przejścia po łuku, gdy na rysunku znane są współrzędne końca oraz promień.

Pozostałe odpowiedzi są błędne typowo z następujących powodów: mogą wskazywać zły rodzaj ruchu (np. ruch liniowy zamiast łuku), zły kierunek interpolacji (G03 zamiast G02), albo mieć niezgodne parametry geometrii (inne X/Y lub inny promień R), przez co tor nie pokryje się z rysunkiem. Częstą pułapką jest też mieszanie zapisu promienia R z zapisem środka łuku I/J – oba podejścia są spotykane, ale nie są tym samym i muszą pasować do założeń zadania oraz sterowania.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy odcinek jest linią czy łukiem, potem sprawdź kierunek łuku, a dopiero na końcu porównuj X/Y i R. To ogranicza ryzyko wyboru "pozornie podobnej" odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
G02 oznacza interpolację kołową zgodną z ruchem wskazówek zegara w aktywnej płaszczyźnie obróbki. W praktyce to polecenie wykonania ruchu po łuku od bieżącej pozycji do punktu końcowego, z geometrią opisaną np. promieniem R albo środkiem łuku (I/J).
Decyduje kierunek łuku patrząc w stronę dodatniej osi prostopadłej do płaszczyzny obróbki (typowo dla frezowania w XY). Jeśli tor jest zgodny z ruchem wskazówek zegara, wybiera się G02, a jeśli przeciwnie – G03. Najpierw ustal kierunek na rysunku, potem dopasuj kod.
Minimalnie potrzebujesz: kodu ruchu (G02), współrzędnych punktu końcowego (np. X i Y) oraz promienia R. Bez R (lub alternatywnie bez I/J) sterowanie nie zna geometrii łuku. Dodatkowo w praktyce ważna jest aktywna płaszczyzna (np. XY).
Promień R określa krzywiznę, ale nie wyznacza samodzielnie, gdzie łuk ma się skończyć. Współrzędne X i Y wskazują punkt końcowy ruchu, a R doprecyzowuje, jaką częścią okręgu jest tor. Dopiero zestawienie punktu startowego, końcowego i R daje jednoznaczny ruch.
W wielu sterowaniach z tego samego startu i końca mogą istnieć dwa łuki o tym samym promieniu (krótszy i dłuższy). Sposób rozstrzygnięcia zależy od sterowania i konwencji zapisu, dlatego w zadaniach egzaminacyjnych rysunek i dane muszą prowadzić do jednej interpretacji. Gdy jest wątpliwość, częściej stosuje się I/J.
Najczęstsze błędy to: wybór złego kierunku (G03 zamiast G02), przepisanie współrzędnych punktu końcowego z innego punktu, pomylenie R z innym wymiarem (np. średnicą), oraz brak spójności z płaszczyzną obróbki. Na egzaminie zawsze weryfikuj: kierunek + koniec + R.
Można wykonać kontrolę "na sucho": sprawdzić, czy punkt końcowy pasuje do rysunku, czy promień R jest zgodny z wymiarem łuku, oraz czy kierunek jest właściwy. W praktyce pomaga też symulacja w edytorze CAM/NC lub w oprogramowaniu sterowania (podgląd ścieżki).
Zapis przez R jest prostszy, gdy znany jest promień i punkty końcowe. Zapis przez I/J bywa pewniejszy, bo jednoznacznie definiuje środek łuku i ogranicza ryzyko wyboru "złego" łuku w sytuacjach granicznych. W praktyce wybór zależy od sterowania, standardów zakładowych i rodzaju detalu.
Układ współrzędnych determinuje, co oznaczają wartości X i Y oraz gdzie leży punkt zerowy programu. Ten sam zapis liczbowy może dać inny tor, jeśli zmieni się punkt odniesienia lub aktywne przesunięcie układu. Dlatego w zadaniach trzeba czytać rysunek i założenia bazowania oraz płaszczyzny.
Ćwicz rozpoznawanie na rysunku: czy odcinek jest łukiem, jaki ma promień i jaki jest kierunek. Następnie zapisuj bloki programu w obu wariantach: z R oraz z I/J. Dobrym treningiem jest też wyszukiwanie błędów w gotowych liniach kodu oraz praca z symulatorem toru narzędzia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

Źródła:

  • Haas Automation, "G02 Circular Interpolation" (dokumentacja G-code) https://www.haascnc.com/service/codes-settings.type=gcode.machine=mill.value=G02.html - dostęp 2026-02-28
  • LinuxCNC Documentation, "G2/G3 Arc or Circle" https://linuxcnc.org/docs/html/gcode/g-code.html#gcode:g2-g3 - dostęp 2026-02-28
  • Sandvik Coromant, "Programowanie CNC – kody G (m.in. G02/G03)" https://www.sandvik.coromant.com/pl-pl/knowledge/machining-calculators-and-tools/cnc-code - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia do podstaw programowania CNC (G-kody ruchu)
  • Dokumentacja sterowania CNC używanego w pracowni (sekcja interpolacji kołowej)
  • Materiały szkoleniowe producentów obrabiarek dot. G02/G03

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego