Koszt jednostkowy (przeciętny) powstaje przez podzielenie kosztu całkowitego zlecenia przez liczbę wykonanych egzemplarzy. W produkcji poligraficznej część kosztów ma charakter stały lub "prawie stały" w odniesieniu do danego zlecenia: przygotowanie danych, przygotowanie stanowiska, ustawienia urządzenia, czynności organizacyjne czy kontrolne. Te koszty ponosi się niezależnie od tego, czy drukuje się 50, czy 500 sztuk.
Gdy nakład rośnie, te koszty przygotowawcze rozkładają się na większą liczbę egzemplarzy. W efekcie udział kosztów stałych w koszcie jednej sztuki spada, a jednostkowy koszt wykonania zwykle maleje. To jest praktyczny przejaw efektu skali: większa seria pozwala "rozsmarować" część kosztów na więcej produktów.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do typowej zależności?
- "rośnie." – myli koszt całkowity z kosztem jednostkowym. Koszt całkowity zlecenia rośnie wraz z liczbą sztuk (bo rosną koszty zmienne, np. materiał), ale koszt na 1 sztukę nie musi rosnąć.
- "waha się." – wahania mogą się pojawić w szczególnych przypadkach (np. zmiana technologii, progów rabatowych, ograniczeń mocy), ale pytanie dotyczy ogólnej reguły zależności przy zwiększaniu nakładu.
- "nie zmienia się." – byłoby prawdziwe tylko wtedy, gdyby wszystkie koszty były idealnie proporcjonalne do liczby sztuk i nie istniały koszty przygotowania, co w realnej produkcji poligraficznej jest mało prawdopodobne.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz sformułowanie "wraz ze wzrostem nakładu" i pytanie o "koszt jednostkowy", pomyśl o kosztach przygotowawczych oraz o tym, że dzielisz je przez coraz większą liczbę egzemplarzy.
