KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 28.
Ile wynosi koszt kartonu niezbędnego do wydrukowania 120 sztuk zaproszeń formatu 200 × 90 mm, jeżeli arkusz kartonu ozdobnego formatu A3 kosztuje 2,00 zł.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Arkusz A3 ma wymiary 420×297 mm. Użytki 200×90 mm można ułożyć jako 2 szt. wzdłuż 420 mm (2×200=400) i 3 szt. wzdłuż 297 mm (3×90=270), czyli 6 zaproszeń z arkusza. Na 120 sztuk potrzeba 120/6=20 arkuszy, a koszt to 20×2,00 zł = 40,00 zł.

Pełne wyjaśnienie:

Aby policzyć koszt kartonu, najpierw trzeba ustalić ile zaproszeń (użytków) 200×90 mm da się uzyskać z jednego arkusza A3, a dopiero potem obliczyć liczbę arkuszy i koszt.

1) Wymiary A3
A3 w serii A ma wymiary 420×297 mm (kolejność boków można zamieniać, bo arkusz można obracać).

2) Rozkład użytków 200×90 mm na A3
Sprawdzamy, ile razy dany bok użytku mieści się w boku arkusza:

  • wzdłuż 420 mm: mieszczą się 2 użytki po 200 mm, bo 2×200=400 mm (zostaje 20 mm),
  • wzdłuż 297 mm: mieszczą się 3 użytki po 90 mm, bo 3×90=270 mm (zostaje 27 mm).

Łącznie z jednego arkusza uzyskujemy 2×3 = 6 zaproszeń.

3) Liczba arkuszy potrzebnych na 120 sztuk
Skoro z 1 arkusza jest 6 zaproszeń, to liczba arkuszy wynosi:

120 / 6 = 20 arkuszy

W praktyce zawsze liczy się pełne arkusze (nie można kupić "ułamka" arkusza), więc gdyby wynik nie był całkowity, należałoby zaokrąglić w górę. Tutaj wynik jest dokładnie całkowity.

4) Koszt kartonu
Jeden arkusz kosztuje 2,00 zł, więc:

20 × 2,00 zł = 40,00 zł

Dlaczego pozostałe kwoty są błędne?

  • 30,00 zł odpowiadałoby 15 arkuszom, czyli założeniu 8 użytków z arkusza (120/15=8). Taki rozkład nie wynika z wymiarów 200×90 na A3.
  • 35,00 zł odpowiadałoby 17,5 arkusza, co jest niemożliwe w zakupie oraz wskazuje na błąd w dzieleniu lub brak zaokrąglenia do pełnych arkuszy.
  • 25,00 zł odpowiadałoby 12,5 arkusza i również oznacza błąd w liczbie użytków lub w zaokrągleniu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonuj dwa kroki: (1) policz użytki z arkusza przez dzielenie boków, (2) przelicz arkusze i koszt. Najczęstszy błąd to pominięcie sprawdzenia obu kierunków ułożenia i zaokrąglenia do pełnych arkuszy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Arkusz A3 ma wymiary 297 × 420 mm (kolejność boków można zamienić, bo arkusz da się obrócić). Ta informacja jest kluczowa w zadaniach z rozkroju, bo od niej zależy liczba użytków, a więc i koszt materiału.
Dzielisz boki arkusza przez boki użytku w obu kierunkach. Dla A3: wzdłuż 420 mm mieszczą się 2 szt. po 200 mm, a wzdłuż 297 mm mieszczą się 3 szt. po 90 mm. Razem daje to 2×3=6 użytków z jednego arkusza.
Arkusze kupuje się jako pełne sztuki, więc jeśli z obliczeń wyjdzie np. 17,2 arkusza, to w praktyce musisz przyjąć 18 arkuszy. Zaokrąglenie w dół spowoduje, że zabraknie materiału do wykonania całego nakładu.
Użytek to pojedynczy element pożytku, czyli jedna sztuka wyrobu (np. jedno zaproszenie) rozmieszczona na arkuszu przed cięciem. Liczba użytków na arkuszu decyduje o zużyciu papieru/kartonu i jest podstawą kalkulacji kosztu materiałowego.
Najpierw liczysz, ile arkuszy potrzeba na cały nakład, a potem mnożysz przez cenę arkusza. Wzór praktyczny: koszt = liczba arkuszy × cena arkusza. Jeśli wychodzi liczba niecałkowita, najpierw zaokrąglasz arkusze w górę.
Tak, bo można układać format 200×90 mm w różnej orientacji (obrót o 90°). Zwykle sprawdza się oba warianty i wybiera ten, który daje więcej użytków lub mniejszy odpad. Na egzaminie często przyjmuje się najprostszy układ siatkowy bez marginesów.
Typowe pomyłki to: użycie złych wymiarów A3, dzielenie tylko jednego boku (bez sprawdzenia drugiego), przyjęcie "na oko" liczby użytków oraz brak zaokrąglenia liczby arkuszy do pełnych sztuk. Warto zawsze zapisać działania i kontrolować reszty.
Tak. W praktyce dochodzą spady, marginesy na chwyt, tolerancje cięcia i odpady technologiczne, więc rzeczywista liczba użytków może być mniejsza. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle podaje się uproszczone założenia, jeśli nie ma informacji o narzucie.
Gdy większy arkusz pozwala uzyskać wyraźnie więcej użytków (np. zamiast 6 uzyskasz 8 lub 10), co obniża koszt materiału i liczbę cięć. Trzeba też uwzględnić dostępność formatu w drukarni i ograniczenia urządzeń (podajnika, zadruku).
Zrób kontrolę wsteczną: jeśli koszt 40,00 zł przy 2,00 zł/arkusz, to musiało wyjść 20 arkuszy. Sprawdź wtedy, czy 120 sztuk / 20 arkuszy = 6 sztuk z arkusza i czy 6 realnie mieści się na A3 (2 w jednym kierunku i 3 w drugim).
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że arkusz A3 ma wymiary 420×297 mm. Użytki 200×90 mm można ułożyć jako 2 szt.

Źródła:

  • ISO 216:2007, "Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series" (definicja formatów serii A, w tym A3)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_216 - sekcja "A series" (wymiary A3 297 mm × 420 mm) - dostęp 2026-02-28
  • https://www.papersizes.org/a-paper-sizes.htm - tabela formatów serii A (wymiary A3) - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Tabela formatów papieru serii A (A0–A6) z wymiarami w mm
  • Materiały dydaktyczne z kalkulacji poligraficznej (użytki, rozkrój, narzut)
  • Zadania treningowe z planowania użytków na arkuszu (impozycja, rozkład)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego