W układach mechatronicznych typowy łańcuch funkcjonalny wygląda następująco: czujnik (pomiar) → element sterujący (przetwarzanie/decision) → element wykonawczy (oddziaływanie na obiekt). Pytanie dotyczy identyfikacji tej ostatniej grupy na schemacie.
Element wykonawczy (aktuator) to element, który po podaniu sygnału z układu sterowania zamienia energię (elektryczną, pneumatyczną, hydrauliczną) na działanie użyteczne: ruch liniowy/obrotowy, zmianę położenia, otwarcie/zamknięcie przepływu, docisk itp. Przykładowo elementami wykonawczymi bywają: silniki, siłowniki, elektrozawory (w części realizującej zmianę stanu przepływu), napędy.
Odpowiedź "1 i 3" jest właściwa, ponieważ na zamieszczonym schemacie oznaczenia 1 oraz 3 odpowiadają elementom, które realizują działanie wykonawcze (czyli są "wyjściem" układu sterowania w sensie funkcji).
Pozostałe pary są błędne z typowych powodów spotykanych na schematach:
- Wybór zawierający element pomiarowy: czujnik może być podłączony do sterownika, ale nie wykonuje pracy na obiekcie – dostarcza informację.
- Wybór zawierający element sterowania/pośredniczący: przekaźnik, stycznik, moduł wyjściowy czy sterownik są ważne, lecz zwykle nie są elementem wykonawczym w znaczeniu oddziaływania mechanicznego/energetycznego na obiekt (często tylko załączają właściwy aktuator).
W praktyce egzaminacyjnej warto przyjąć prostą regułę: jeśli element powoduje ruch lub zmianę stanu procesu, jest wykonawczy; jeśli mierzy lub decyduje/załącza, to nie jest wykonawczy. Następnie dopasuj tę funkcję do symboli i oznaczeń na schemacie.
