KWALIFIKACJA GIW2 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 11.
Wskaż, która z poniższych kopalin jest najczęściej eksploatowana w górnictwie podziemnym ze względu na jej występowanie w głębokich warstwach ziemi.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Węgiel kamienny jest klasyczną kopaliną eksploatowaną w górnictwie podziemnym, ponieważ jego złoża występują w pokładach zalegających na znacznych głębokościach, co wymaga wykonywania wyrobisk podziemnych. Pozostałe surowce (piasek, kreda, często także węgiel brunatny) typowo pozyskuje się płycej, zwykle metodą odkrywkową.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy powiązania głębokości zalegania złoża z wyborem metody wydobycia. W praktyce górniczej, gdy złoże znajduje się głęboko i usunięcie nadkładu metodą odkrywkową byłoby nieopłacalne lub technicznie trudne, stosuje się górnictwo podziemne (szyby, przekopy, chodniki, ściany).

Odpowiedź "Węgiel kamienny" jest właściwa, ponieważ w Polsce i wielu krajach węgiel kamienny jest historycznie i technologicznie silnie związany z eksploatacją podziemną. Pokłady węgla kamiennego często zalegają na większych głębokościach, a ich udostępnienie wymaga wykonania infrastruktury podziemnej oraz prowadzenia robót w wyrobiskach.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Węgiel brunatny" bywa kojarzony z węglem kamiennym, ale typowo jego złoża eksploatuje się metodą odkrywkową, ponieważ często zalegają płycej i tworzą rozległe, stosunkowo grube serie możliwe do wybierania koparkami wielonaczyniowymi. Dlatego w kontekście "najczęściej eksploatowana w górnictwie podziemnym" nie jest najlepszym wyborem.
  • "Kreda" jest kopaliną, którą zwykle wydobywa się w wyrobiskach powierzchniowych (kopalnie odkrywkowe) lub płytkich, zależnie od warunków geologicznych. Nie jest typowym, dominującym surowcem górnictwa podziemnego w ujęciu ogólnym.
  • "Piasek" to surowiec pospolity, najczęściej pozyskiwany z płytkich złóż (żwirownie, piaskownie), gdzie metoda odkrywkowa jest najprostsza i najtańsza.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się surowce pospolite (piasek, kreda), zwykle oznacza to eksploatację odkrywkową. Górnictwo podziemne częściej dotyczy złóż głębokich i wymagających rozbudowanej infrastruktury (np. kopalnie węgla kamiennego, rud). Warto jednak pamiętać, że sformułowanie "najczęściej" zależy od obszaru i okresu, więc w zadaniach testowych najlepiej kierować się typowym skojarzeniem metody wydobycia z danym surowcem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że wydobycie prowadzi się w wyrobiskach pod powierzchnią: przez szyby, pochylnię lub sztolnię, a następnie chodnikami i ścianami. Tę metodę wybiera się zwykle wtedy, gdy złoże zalega głęboko lub gdy odkrywka byłaby zbyt kosztowna.
Im głębiej zalega złoże, tym większy byłby zakres zdejmowania nadkładu w odkrywce, co podnosi koszty i ryzyko środowiskowe. Wtedy bardziej opłacalne bywa udostępnienie złoża pod ziemią i prowadzenie robót w wyrobiskach, mimo większych wymagań BHP.
W ujęciu szkolnym i historycznym najczęściej kojarzy się górnictwo podziemne z węglem kamiennym oraz niektórymi rudami. W praktyce "najczęściej" zależy od okresu i danych statystycznych, dlatego na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie typowej metody dla danej kopaliny.
Zazwyczaj nie — węgiel brunatny najczęściej eksploatuje się odkrywkowo, bo złoża często zalegają płycej i są rozległe. Istnieją wyjątki zależne od geologii, ale w typowych zadaniach egzaminacyjnych węgiel brunatny łączy się głównie z odkrywką.
Piasek występuje powszechnie w płytkich złożach, które można eksploatować prosto i tanio metodą odkrywkową (piaskownie, żwirownie). Wydobycie podziemne byłoby tu zwykle nieopłacalne, bo wymagałoby kosztownej infrastruktury i zabezpieczeń.
Różnią się m.in. stopniem uwęglenia i typowym zaleganiem złóż. W praktyce egzaminacyjnej węgiel kamienny częściej łączy się z kopalniami podziemnymi, a węgiel brunatny z kopalniami odkrywkowymi, co wynika z warunków geologicznych i ekonomiki zdejmowania nadkładu.
Najczęściej spotkasz szyby, pochylnię lub sztolnię (udostępnienie), a następnie wyrobiska korytarzowe: chodniki, przekopy, komory oraz wyrobiska eksploatacyjne, np. ściany. Do tego dochodzą wyrobiska wentylacyjne i transportowe.
Wskazówką są surowce pospolite (piasek, żwir, kreda) i sformułowania o zdejmowaniu nadkładu, skarpach, zwałowarkach czy koparkach wielonaczyniowych. Górnictwo podziemne częściej łączy się z szybami, chodnikami, wentylacją i zagrożeniami metanowymi.
Częsty błąd to wybór kopaliny "bo też jest węglem" (mylenie brunatnego z kamiennym) albo kierowanie się tym, co jest najpopularniejsze w budownictwie (piasek), zamiast analizować głębokość zalegania i typową metodę eksploatacji dla danego surowca.
Najlepiej zrobić tabelę: kopalina → typowe zaleganie → metoda (odkrywkowa/podziemna) → charakterystyczna infrastruktura. Następnie ćwiczyć zadania testowe i zwracać uwagę na słowa-klucze typu "pokład", "szyb", "nadkład", "wyrobiska".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Pozostałe surowce (piasek, kreda, często także węgiel brunatny) typowo pozyskuje się płycej, zwykle metodą odkrywkową."

Źródła:

  • Państwowy Instytut Geologiczny – PIB: hasła/opracowania o węglu kamiennym i węglu brunatnym (serwis edukacyjny/encyklopedyczny PIG-PIB), https://www.pgi.gov.pl/ (dostęp 2026-03-01)
  • Encyklopedia PWN: "górnictwo" (podział na odkrywkowe i podziemne), https://encyklopedia.pwn.pl/ (dostęp 2026-03-01)
  • Główny Urząd Statystyczny: publikacje/roczniki dotyczące wydobycia kopalin w Polsce (dział: górnictwo i wydobywanie), https://stat.gov.pl/ (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki do geologii złóż i górnictwa podziemnego (część: metody eksploatacji)
  • Materiały dydaktyczne szkół górniczych dotyczące podziału metod wydobycia
  • Publikacje i opracowania statystyczne o wydobyciu kopalin w Polsce (roczniki branżowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego