KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 15.
Wskaż punkty pomiarowe, w których zostały przekroczone dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu.
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami pomiarów poziomów różnych substancji w powietrzu, co jest związane z kwalifikacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekroczenie oznacza, że wartość w punkcie pomiarowym jest wyższa niż dopuszczalny poziom wskazany w danych do zadania. Porównując wyniki dla punktów 1–4 z poziomem dopuszczalnym, widać przekroczenia w punktach 1, 2 i 3, a brak przekroczenia w punkcie 4.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z monitoringu jakości powietrza kluczowe jest poprawne rozumienie pojęcia przekroczenia dopuszczalnego poziomu. O przekroczeniu mówimy wtedy, gdy zmierzone (lub obliczone) stężenie substancji w danym punkcie pomiarowym jest wyższe od wartości dopuszczalnej (granicy) podanej w materiale do zadania. Najczęściej polega to na prostym porównaniu: wynik vs próg.

Na podstawie danych przedstawionych w zadaniu należy przeanalizować każdy punkt pomiarowy osobno:

  • Punkt 1: wartość znajduje się powyżej poziomu dopuszczalnego, więc jest to przekroczenie.
  • Punkt 2: wartość również przekracza poziom dopuszczalny.
  • Punkt 3: wartość przekracza poziom dopuszczalny.
  • Punkt 4: wartość nie przekracza poziomu dopuszczalnego (jest poniżej progu), więc nie zalicza się do przekroczeń.

Dlatego poprawny zestaw punktów z przekroczeniami to 1, 2 i 3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Punkty 1, 2." – błąd polega na pominięciu punktu 3, w którym również występuje przekroczenie. To częsta pomyłka wynikająca z pobieżnego odczytu danych.
  • "Punkt 1." – wskazuje tylko jedno przekroczenie, ignorując pozostałe. Taka odpowiedź bywa skutkiem heurystyki: wybierania jednego "najbardziej rzucającego się w oczy" punktu.
  • "Punkty 1, 2, 3, 4." – zawiera punkt 4, mimo że nie spełnia on kryterium przekroczenia. To typowy błąd rozumienia progu lub odczytu wartości (np. pomylenie osi/serii danych).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj każdy punkt według tej samej procedury (porównanie z progiem) i uważaj, czy zadanie traktuje wartość równą progowi jako przekroczenie czy nie (zależy od definicji w materiale).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekroczenie oznacza, że wynik pomiaru (stężenie) w danym punkcie jest wyższy niż poziom dopuszczalny podany w zadaniu lub przepisach. W praktyce porównujesz wartość z progiem i zaznaczasz te punkty, gdzie wynik jest ponad granicą.
Kroki:
1) Odczytaj wartość dopuszczalną (próg).
2) Odczytaj wynik dla każdego punktu.
3) Porównaj: jeśli wynik > próg, to jest przekroczenie.
4) Zapisz numery wszystkich punktów spełniających warunek.
Różne normy odnoszą się do różnych okresów (np. godzinowy, dobowy, roczny). Ten sam wynik liczbowy może być przekroczeniem dla jednej średniej, a nie być dla innej. Dlatego zawsze trzeba wiedzieć, jakiego uśredniania dotyczy próg i dane pomiarowe.
To zależy od definicji przyjętej w materiale do zadania lub w przepisach (czy liczy się warunek ">" czy "≥"). Na egzaminie należy trzymać się opisu w treści, legendy wykresu lub tabeli, a gdy brak doprecyzowania – zachować ostrożność w interpretacji.
Najczęstsze błędy to: pomylenie numerów punktów, odczyt z niewłaściwej osi (inna jednostka), nieuwzględnienie wszystkich przekroczeń (zaznaczenie tylko największego) oraz dopisanie punktu, który jest poniżej progu przez pobieżne porównanie.
To wartość graniczna stężenia w powietrzu, która służy do oceny, czy jakość powietrza spełnia wymagania. W pracy technika ochrony środowiska jest to punkt odniesienia do interpretacji wyników monitoringu i do wskazywania miejsc wymagających działań naprawczych.
Minimalnie potrzebujesz: nazwy substancji, wartości dopuszczalnej (próg), okresu uśredniania (np. 1h/24h/rok), jednostki oraz wyników dla każdego punktu. Bez tych elementów ocena może zależeć wyłącznie od ilustracji i być trudniejsza do zweryfikowania.
Zwykle przede wszystkim sprawdza interpretację danych (odczyt i porównanie z progiem). Wiedza o przepisach jest tłem: pomaga rozumieć, skąd biorą się progi i dlaczego różnią się dla różnych substancji oraz okresów uśredniania.
Informacje o przekroczeniach służą do raportowania wyników, wskazywania obszarów problemowych, planowania kontroli lub działań ograniczających emisje oraz do przygotowania danych do analiz i sprawozdań. Często stanowią też podstawę do komunikatów dla mieszkańców.
Ćwicz odczyt tabel i wykresów: progi, jednostki, osie, legendy i różne okresy uśredniania. Rozwiązuj zadania, w których trzeba wskazać wszystkie przekroczenia, a nie tylko największe. Zwracaj uwagę na precyzyjne porównanie "powyżej progu".
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przekroczenie oznacza, że wartość w punkcie pomiarowym jest wyższa niż dopuszczalny poziom wskazany w danych do zadania."

Źródła:

  • European Commission – Air quality standards (policy overview), https://environment.ec.europa.eu/topics/air/air-quality_en (accessed 2026-02-18)
  • Directive 2008/50/EC of the European Parliament and of the Council of 21 May 2008 on ambient air quality and cleaner air for Europe, Official Journal of the European Union L 152, 11.6.2008
  • WHO – WHO global air quality guidelines (2021), https://www.who.int/publications/i/item/9789240034228 (accessed 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z monitoringu jakości powietrza (tabele/wykresy i interpretacja danych)
  • Podręczniki z zakresu ochrony powietrza i imisji zanieczyszczeń
  • Strony edukacyjne o jakości powietrza i interpretacji przekroczeń (instytucje środowiskowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego