KWALIFIKACJA ELM1 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 37.
Wskaż stany logiczne wejść I2 i I3 sterownika w układzie przedstawionym na rysunku przy wsuniętym tłoczysku i poprawnej pracy czujników.
Ilustracja przedstawia schemat układu automatyki z wykorzystaniem sterownika PLC, co jest typowe dla egzaminów zawodowych z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy wsuniętym tłoczysku tłok znajduje się przy czujniku B1 (pozycja cofnięta), a czujnik B2 pozostaje nieaktywny. Ponieważ B1 i B2 są typu NO, aktywacja zamyka styk i podaje 24 V na wejście PLC (stan 1), a brak aktywacji pozostawia 0 V (stan 0). Dlatego I2=1, I3=0.

Pełne wyjaśnienie:

W układach elektropneumatycznych położenie tłoka siłownika jest zwykle potwierdzane dwoma czujnikami krańcowymi: jednym dla położenia cofniętego (wsunięte tłoczysko) i drugim dla położenia wysuniętego. Na schemacie czujnik B1 jest umieszczony przy tylnej komorze siłownika (pozycja wsunięta), a B2 przy przedniej komorze (pozycja wysunięta). Wejścia PLC są przypisane następująco: B1 → I2 oraz B2 → I3.

Kluczowa jest interpretacja typu styków czujników. Na rysunku B1 i B2 są przedstawione jako styki NO (normalnie otwarte). Oznacza to, że:

  • gdy czujnik nie wykrywa tłoka, jego styk pozostaje otwarty, więc na wejściu PLC nie pojawia się napięcie zasilania i odczytywany jest stan logiczny 0,
  • gdy czujnik wykrywa tłok, styk się zamyka, na wejście PLC trafia zasilanie (typowo 24 V DC względem 0 V), a sterownik odczytuje stan logiczny 1.

Przy wsuniętym tłoczysku tłok znajduje się po stronie tylnej komory, czyli w zasięgu czujnika B1. W tej sytuacji B1 jest aktywny, więc na I2 pojawia się "1". Jednocześnie tłok jest daleko od czujnika B2 (po stronie wysuwu), dlatego B2 jest nieaktywny, a na I3 pozostaje "0".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Warianty z I2=0 zakładają, że aktywny czujnik NO nie podaje sygnału (to typowe pomylenie NO z NC albo odwrócenie logiki wejścia). Wariant z I3=1 oznaczałby, że tłok jest przy czujniku wysuwu, czyli że tłoczysko jest wysunięte, a nie wsunięte. Wariant z I2=1 i I3=1 sugeruje jednoczesne wykrycie obu krańcowych położeń, co w poprawnie działającym układzie dla standardowego siłownika jest nielogiczne.

W praktyce taki odczyt wejść służy do potwierdzania pozycji w sekwencji, diagnostyki oraz realizacji blokad: sterownik może np. zezwolić na kolejny krok dopiero po uzyskaniu potwierdzenia "pozycja wsunięta".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
NO (normalnie otwarty) oznacza, że w stanie spoczynku styk jest rozłączony. Dopiero gdy czujnik wykryje tłok/znacznik, styk się zamyka i może podać napięcie na wejście PLC. W typowym wejściu 24 V DC daje to przejście z logiki 0 na 1.
Najczęściej wynika to z symbolu styku w części elektrycznej schematu. Dla NO "ramiona" styku są rozwarte w stanie normalnym, a dla NC są zwarte. Jeśli schemat jest poprawny, typ styku można odczytać bez zgadywania i bez uruchamiania układu.
Wsunięte tłoczysko oznacza, że tłok jest cofnięty do końca skoku, czyli znajduje się po stronie "bazowej" cylindra (zwykle tylnej komory). Czujnik zamontowany w tej strefie jest wtedy w zasięgu i zgłasza osiągnięcie pozycji cofniętej.
W typowym układzie 24 V DC stan logiczny 1 oznacza, że na wejściu pojawia się napięcie zasilania (około 24 V) względem 0 V. Stan 0 oznacza brak tego napięcia. Dokładna interpretacja zależy od rodzaju wejść, ale w zadaniach szkolnych to najczęstszy model.
Najczęstsze pomyłki to: odwrócenie pojęć wsunięte/wysunięte, mylenie NO z NC, założenie "odwróconej" logiki wejścia oraz nieuwaga w przypisaniu przewodu czujnika do konkretnego wejścia PLC. Pomaga czytanie schematu od czujnika do zacisku I2/I3.
W poprawnie dobranym i ustawionym układzie z dwoma czujnikami końca skoku zwykle nie. Jednoczesne "1" sugerowałoby, że tłok jest jednocześnie w obu skrajnych położeniach, co jest niemożliwe. Wyjątki mogą wynikać z błędnego montażu, złego ustawienia czujników lub zbyt szerokiej strefy detekcji.
Trzeba spojrzeć na położenie czujników na cylindrze: czujnik przy tylnej komorze (strona cofnięcia) potwierdza wsunięcie, a przy przedniej komorze (strona wysuwu) potwierdza wysunięcie. Dodatkowo w schemacie elektrycznym widać, do którego wejścia PLC jest podłączony każdy z nich.
To założenie eliminuje usterki typu przerwa w przewodzie, sklejony styk, złe zasilanie lub błędna regulacja czujnika. Dzięki temu należy przyjąć stan wynikający wyłącznie z położenia tłoka i typu styku (NO), a nie rozważać scenariuszy awaryjnych.
Sygnały wejściowe PLC pochodzą z elementów takich jak przyciski i czujniki. W tym typie zadania są to: przycisk (np. S1) oraz czujniki położenia siłownika (np. B1, B2). Każdy z nich jest połączony przewodem z konkretnym zaciskiem wejściowym oznaczonym I1, I2, I3 itd.
Ćwicz trzy kroki: 1) rozpoznaj położenia siłownika (wsunięty/wysunięty), 2) sprawdź typ styku NO/NC w części elektrycznej, 3) prześledź połączenia do wejść PLC. Warto też rozwiązywać zadania z różnymi oznaczeniami I/Q i B/S/Y.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Przy wsuniętym tłoczysku tłok znajduje się przy czujniku B1 (pozycja cofnięta), a czujnik B2 pozostaje nieaktywny."

Źródła:

  • IEC 61131-2: Programmable controllers — Part 2: Equipment requirements and tests (wymagania dla wejść/wyjść sterowników PLC)
  • ISO 1219-1: Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1 (symbole i zasady rysowania schematów pneumatycznych)

Materiały:

  • Podręczniki do elektropneumatyki (siłowniki, zawory 5/2, czujniki położenia)
  • Materiały producentów dotyczące czujników do siłowników (kontaktrony/czujniki zbliżeniowe) i ich logiki wyjść
  • Wprowadzenie do PLC: wejścia cyfrowe 24 V DC, interpretacja stanów 0/1

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego