KWALIFIKACJA MED11 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 19.
Wskaż typ przegubu, w którym ruch ramienia protezowego możliwy jest jedynie w płaszczyźnie czołowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przegub zawiasowy jest przegubem jednoosiowym, więc umożliwia ruch tylko w jednym kierunku, w jednej płaszczyźnie. W protezach odpowiada to ruchowi typu "zgięcie–wyprost"/odwiedzenie–przywiedzenie (zależnie od ustawienia osi), a nie ruchom wielokierunkowym jak w przegubie kulowym.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy typu przegubu w protezie, który ogranicza ruch ramienia protezowego do jednej płaszczyzny, czyli do jednego stopnia swobody. Taki efekt daje konstrukcja, w której ruch odbywa się wokół jednej osi – mechanicznie jest to przegub zawiasowy.

Odpowiedź "Jednoosiowy zawiasowy." jest właściwa, ponieważ przegub zawiasowy narzuca ruch w jednym zakresie (otwieranie–zamykanie jak zawias). To oznacza, że ramię protezowe nie może wykonywać swobodnie ruchów w innych płaszczyznach ani rotacji przestrzennej – decyduje o tym geometria elementów oraz pojedyncza oś obrotu.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "Jednoosiowy obrotowy." – mimo że też jest jednoosiowy, jego typowy efekt funkcjonalny to rotacja wokół osi (skręt), a nie ruch wahadłowy charakterystyczny dla zawiasu. W praktyce prowadzi to do innego wzorca ruchu i innego zastosowania konstrukcyjnego.
  • "Dwuosiowy." – przegub dwuosiowy ma dwa stopnie swobody, więc pozwala na ruch w dwóch płaszczyznach/kierunkach (np. kombinacja dwóch niezależnych osi). To stoi w sprzeczności z warunkiem "jedynie w płaszczyźnie czołowej".
  • "Kulowy." – przegub kulowy jest wieloosiowy (co najmniej dwa, w praktyce trzy stopnie swobody), umożliwia ruchy wielokierunkowe i nie ogranicza ramienia do jednej płaszczyzny.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się informacja o ruchu tylko w jednej płaszczyźnie, szukaj odpowiedzi odpowiadającej jednej osi i konstrukcji zawiasu. Gdy mowa o ruchu "we wszystkich kierunkach", wtedy pasuje przegub kulowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płaszczyzna czołowa (frontalna) dzieli ciało na część przednią i tylną. Ruch "w płaszczyźnie czołowej" najczęściej kojarzy się z odwodzeniem i przywodzeniem (np. unoszenie kończyny bokiem), ale zawsze trzeba uwzględnić, jak ustawiona jest oś konkretnego przegubu.
Przegub jednoosiowy ma tylko jeden stopień swobody, czyli ruch odbywa się wokół jednej osi. W praktyce element zachowuje się jak zawias albo jak przegub obrotowy (rotacyjny) – nie pozwala na złożone ruchy przestrzenne ani na zmianę kierunku bez przestawienia osi.
Bo konstrukcyjnie wymusza obrót wokół jednej osi, a geometria elementów blokuje inne kierunki ruchu. Jeśli oś jest stała, to cały ruch ramienia protezowego odbywa się w płaszczyźnie prostopadłej do tej osi, bez dodatkowych odchyleń i bez rotacji wielokierunkowej.
Przegub zawiasowy daje ruch wahadłowy (jak zginanie i prostowanie), natomiast przegub obrotowy daje ruch skrętny wokół osi (rotacja). Oba mogą być jednoosiowe, ale odpowiadają za inny wzorzec funkcjonalny i inne zastosowania przy budowie segmentów protezy.
Z definicji przegub dwuosiowy zapewnia dwa stopnie swobody, więc nie jest ograniczony do jednej płaszczyzny w sensie kinematycznym. W praktyce da się mechanicznie zablokować jeden kierunek, ale wtedy przegub nie pracuje jako "dwuosiowy", tylko jako ograniczony do jednego stopnia swobody.
Przegub kulowy stosuje się, gdy potrzebny jest szeroki zakres ruchów w wielu kierunkach (wieloosiowość), np. gdy wymagane jest łatwe ustawianie segmentu lub odwzorowanie ruchów zbliżonych do stawu o dużej swobodzie. Nie jest to wybór właściwy, gdy celem jest ścisłe ograniczenie do jednej płaszczyzny.
Najczęstsze błędy to mylenie płaszczyzny czołowej ze strzałkową oraz utożsamianie "jednoosiowy" z "dowolnym ruchem w jednej płaszczyźnie" bez analizy, czy chodzi o zawias (ruch wahadłowy) czy o przegub obrotowy (ruch skrętny).
Najpierw ustal liczbę stopni swobody: jedna oś = ruch w jednej płaszczyźnie. Następnie dopasuj charakter ruchu: zawias oznacza ruch "otwieranie–zamykanie", a obrotowy oznacza rotację. Wieloosiowość (kulowy) oznacza ruchy wielokierunkowe.
Tak. Ta sama konstrukcja jednoosiowa może realizować ruch w innej płaszczyźnie, jeśli inaczej ustawisz oś w przestrzeni. Dlatego w praktyce protezowania ważne jest nie tylko "jaki przegub", ale też jak jest zamontowany w układzie protezy i jakim ruchem ma sterować.
Ucz się w parach: typ przegubu ↔ liczba osi ↔ przykładowy ruch. Rób krótkie fiszki (zawiasowy–1 oś–ruch wahadłowy; kulowy–wieloosiowy–ruchy wielokierunkowe). Następnie trenuj rozpoznawanie płaszczyzn anatomicznych na prostych przykładach ruchu kończyny.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Przegub zawiasowy jest przegubem jednoosiowym, więc umożliwia ruch tylko w jednym kierunku, w jednej płaszczyźnie."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o kinematyce przegubów i płaszczyznach anatomicznych (skrypty szkolne dla technika ortopedy)
  • Katalogi producentów komponentów protezowych z opisem stopni swobody przegubów
  • Atlas/anatomia funkcjonalna – rozdział o płaszczyznach i osiach ruchu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego