KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 20.
Wskaż wykres momentów zginających dla belki swobodnie podpartej obciążonej jak na rysunku.
Ilustracja przedstawia schemat belki swobodnie podpartej, obciążonej równomiernie na całej długości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny wykres momentów zginających dla belki swobodnie podpartej musi spełniać warunek M=0 w obu podporach oraz mieć kształt wynikający z rodzaju obciążenia (dla stałego obciążenia rozłożonego – odcinek paraboliczny, dla braku obciążenia – liniowy). Wykres B spełnia te cechy i jest zgodny z obciążeniem z rysunku.

Pełne wyjaśnienie:

Wykres momentów zginających M(x) dla belki swobodnie podpartej wynika z równowagi i zależności między obciążeniem, siłą tnącą i momentem. Kluczowe są dwie zasady:

  • Warunki w podporach: w belce swobodnie podpartej (podpora przegubowa i przesuwna) moment zginający w podporach jest równy zero. Dlatego poprawny wykres M(x) musi "startować" i "kończyć" na wartości 0.
  • Zależność kształtu od obciążenia: nachylenie wykresu momentu jest związane z siłą tnącą, a krzywizna z obciążeniem ciągłym. W praktyce oznacza to, że przy braku obciążenia na odcinku wykres M(x) jest linią prostą, a przy obciążeniu równomiernie rozłożonym pojawia się fragment paraboliczny.

Odpowiedź "B" jest poprawna, ponieważ przedstawia wykres spełniający warunki brzegowe belki swobodnie podpartej oraz zachowujący właściwy charakter przebiegu w przęsłach zgodnie z obciążeniem pokazanym na rysunku (ciągłość wykresu momentu i właściwe miejsca ekstremum).

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe typowo z następujących powodów:

  • Wykresy, które nie mają zera w podporach, odpowiadają innemu schematowi statycznemu (np. utwierdzeniu) lub są błędem w rozumieniu warunków podparcia.
  • Wykresy o niewłaściwym kształcie (np. całkowicie liniowe mimo występowania obciążenia rozłożonego albo "zaokrąglone" bez obciążenia ciągłego) wynikają z pomylenia zależności między q(x), V(x) i M(x).
  • Wykresy z ekstremum w miejscu, w którym nie wynika to z układu obciążeń, wskazują na błąd w ustaleniu, gdzie siła tnąca zmienia znak.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim wybierzesz wykres, sprawdź dwa punkty kontrolne: M=0 w podporach oraz czy na odcinkach z obciążeniem rozłożonym wykres jest "zakrzywiony", a na odcinkach bez obciążenia – prostoliniowy. To szybko eliminuje większość błędnych rysunków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moment zginający to wewnętrzny moment sił w przekroju belki, który powoduje jej zginanie. W obliczeniach opisuje się go funkcją M(x) wzdłuż długości elementu. Maksymalna wartość momentu jest kluczowa przy doborze przekroju i sprawdzaniu nośności.
Dla belki swobodnie podpartej moment w podporach jest równy 0, więc wykres M(x) musi przecinać oś w obu podporach. Wykres powinien być ciągły (bez "skoków"), a jego kształt zależy od rodzaju obciążenia na poszczególnych odcinkach.
Podpora przegubowa i przesuwna nie przenosi momentu zginającego (nie ma utwierdzenia). W takim schemacie statycznym reakcje w podporach są siłami, a nie parami sił. Dlatego w przekroju dokładnie w podporze moment zginający jest równy zeru.
Przy obciążeniu równomiernie rozłożonym wykres momentu na danym odcinku ma zwykle kształt paraboli (jest zakrzywiony). To szybka wskazówka do weryfikacji odpowiedzi: jeśli na rysunku jest obciążenie ciągłe, a wykres jest w tym miejscu linią prostą, to najczęściej jest błąd.
Najczęściej myli się wykres sił tnących z wykresem momentów, nie sprawdza się warunku M=0 w podporach albo wybiera się wykres o "ładnym" kształcie bez analizy obciążenia. Częsty jest też błąd znaku: odwrócenie wykresu względem osi.
Miejsce ekstremum momentu zginającego wskazuje przekrój najbardziej wytężony na zginanie. W praktyce to często strefa wymagająca największego zbrojenia (żelbet) albo decydująca o doborze wysokości przekroju (stal/drewno). Ekstremum pojawia się tam, gdzie siła tnąca zmienia znak.
Zależność jest taka, że nachylenie wykresu momentu odpowiada wartości siły tnącej. Gdy siła tnąca ma stałą wartość, moment zmienia się liniowo. Gdy siła tnąca zmienia się liniowo (np. od obciążenia równomiernego), moment przyjmuje przebieg krzywoliniowy.
Wykres momentu jest liniowy na odcinku, gdzie nie ma obciążenia ciągłego (brak q). Jest paraboliczny na odcinku, gdzie działa obciążenie równomiernie rozłożone. Dla bardziej złożonych obciążeń rozłożonych kształt może być wyższego rzędu, ale zasada zależności od q pozostaje.
Użyj dwóch kontroli: (1) czy moment w podporach jest równy 0, (2) czy kształt na odcinkach odpowiada obciążeniu (zakrzywienie przy obciążeniu rozłożonym, prosta przy braku). Dodatkowo sprawdź, czy wykres jest ciągły i gdzie ma ekstremum.
W większości zadań tak, bo reakcje wpływają na przebieg sił wewnętrznych. Jednak w pytaniach wyboru czasem wystarcza analiza jakościowa: zera w podporach, typowy kształt dla danego obciążenia oraz przewidywane miejsce maksimum. Gdy odpowiedzi są podobne, obliczenia reakcji są konieczne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 25% zdających egzamin. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Wykres B spełnia te cechy i jest zgodny z obciążeniem z rysunku."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Moment zginający" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Moment_zginaj%C4%85cy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Shear and moment diagram" – https://en.wikipedia.org/wiki/Shear_and_moment_diagram (dostęp: 2026-03-01)
  • MIT OpenCourseWare: "Shear and Moment Diagrams" (materiały z mechaniki/statyki) – https://ocw.mit.edu (wyszukanie w serwisie: "shear and moment diagrams") (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • podręcznik z mechaniki budowli/wytrzymałości materiałów (dział: belki, wykresy V i M)
  • zestaw zadań z wykresów sił wewnętrznych dla belek swobodnie podpartych
  • notatki/ściąga: typowe postacie wykresów dla obciążeń (skupione, równomierne, trapezowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego