KWALIFIKACJA BUD22 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 38.
Wskutek nieszczelności urządzeń piętrzących straty wody ze stawów rybnych wynoszą 5 l/sek. Ile wody potrzeba do podtrzymania zalewu, jeżeli uszkodzenia zostaną usunięte po tygodniu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Strata 5 l/s to 0,005 m3/s. Tydzień ma 7·24·3600 = 604800 s. Potrzebna objętość do podtrzymania zalewu wynosi V = Q·t = 0,005·604800 = 3024 m3. Dlatego poprawny wynik to 3024,0 m3.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano stałe straty wody ze stawów rybnych: 5 l/s. Aby obliczyć, ile wody potrzeba do utrzymania zalewu przez tydzień, należy policzyć objętość ubytku w czasie, korzystając z zależności:

V = Q · t, gdzie V to objętość [m3], Q to natężenie przepływu/ubytek [m3/s], a t to czas [s].

Krok 1: zamiana jednostek przepływu.
1 litr to 0,001 m3, więc 5 l/s = 5·0,001 = 0,005 m3/s.

Krok 2: zamiana czasu tygodnia na sekundy.
Tydzień to 7 dób, a 1 doba = 24 h, 1 h = 3600 s. Zatem:
t = 7 · 24 · 3600 = 604800 s.

Krok 3: obliczenie objętości.
V = 0,005 m3/s · 604800 s = 3024 m3.

Odpowiedź "3024,0 m3" jest poprawna, bo uwzględnia zarówno przeliczenie litrów na metry sześcienne, jak i pełny czas tygodnia w sekundach.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • "18,0 m3" odpowiada znacznie krótszemu czasowi lub błędnej konwersji jednostek (typowo pominięcie przeliczenia tygodnia).
  • "432,0 m3" może wynikać z przyjęcia tylko części tygodnia (np. 1 doby) albo z błędnego przeliczenia czasu.
  • "0,3 m3" wskazuje na poważny błąd rzędu wielkości (np. pomylenie litrów z mililitrami lub nieuwzględnienie przelicznika 0,001).

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniach zawsze sprawdź sensowność wyniku. 5 l/s to 432000 l/dobę, czyli 432 m3/dobę; w tydzień daje to 7·432 = 3024 m3, co potwierdza poprawność rachunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności V = Q · t. Najpierw zamień 5 l/s na m3/s (1 l = 0,001 m3), potem czas na sekundy. Na końcu pomnóż przepływ przez czas, a wynik podaj w m3.
Bo odpowiedzi są w m3, a przepływ podano w l/s. Bez konwersji jednostek łatwo o błąd rzędu 1000. Spójne jednostki (m3/s i s) gwarantują poprawne zastosowanie wzoru V = Q·t.
Tydzień to 7 dób. Liczysz: 7 · 24 · 3600 = 604800 s. W zadaniach z przepływem w l/s lub m3/s czas musi być w sekundach, aby mnożenie dało objętość.
l/s (litr na sekundę) opisuje natężenie ubytku: ile litrów wody ucieka w każdej sekundzie przez nieszczelność. Jeśli strata jest stała, to całkowitą objętość ubytku liczysz jako przepływ razy czas.
Możesz policzyć orientacyjnie na dobę: 5 l/s to 5·86400 = 432000 l/dobę, czyli 432 m3/dobę. W tydzień: 7·432 = 3024 m3. To szybka kontrola rachunku.
Bo przy stałym przepływie (dopływie/odpływie/stracie) objętość jest iloczynem natężenia i czasu. To podstawowa zależność w hydraulice i bilansie wody, przydatna przy ocenie ubytków w zbiornikach i urządzeniach piętrzących.
Tak, ale tylko jeśli konsekwentnie trzymasz się litrów do końca i dopiero na końcu zamienisz wynik na m3. Najczęstszy błąd to mieszanie litrów z m3 w środku obliczeń, co psuje wynik.
Najczęstsze to: pominięcie przelicznika 0,001 (l → m3), błędny czas (np. 7·24 zamiast 7·24·3600), oraz brak kontroli jednostek. Pomaga zapisanie każdej wielkości z jednostką przy każdym kroku.
Gdy spada poziom wody w stawie/kanale mimo braku zmian dopływu, podczas przeglądów budowli hydrotechnicznych, po uszkodzeniach zastawek lub progów. Obliczenie ubytku pomaga oszacować, ile wody trzeba doprowadzić do czasu naprawy.
Ćwicz schemat: konwersja jednostek → czas w sekundach → V = Q·t → kontrola wyniku. Ucz się typowych przeliczeń (1 l = 0,001 m3, 1 doba = 86400 s) i zawsze dopisuj jednostki w kolejnych liniach obliczeń.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że strata 5 l/s to 0,005 m3/s. Tydzień ma 7·24·3600 = 604800 s.

Źródła:

  • BIPM (Bureau International des Poids et Mesures), "The International System of Units (SI)" (SI Brochure), 9th edition, 2019, część dot. jednostek objętości i zależności jednostek pochodnych
  • ISO 80000-3:2019, "Quantities and units — Part 3: Space and time", sekcje dot. jednostek czasu i ich przeliczeń

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z hydrologii i podstaw hydrauliki (zależność V = Q·t, jednostki przepływu)
  • Materiały dydaktyczne z matematyki technicznej: zamiana jednostek i kontrola wymiarów
  • Tablice jednostek SI i przeliczników (l ↔ m<sup>3</sup>, doba ↔ s)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego