Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2019


PYTANIE NR 14.
Współmierność kolby miarowej o pojemności 500 cm3 i pipety jednomiarowej o pojemności 20 cm3 wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Współmierność oznacza, ile razy pojemność jednego naczynia mieści się w drugim. Dla kolby 500 cm3 i pipety 20 cm3 liczymy iloraz 500/20. Ponieważ jednostki są takie same, skracają się, a wynik to 25. Odpowiedzi 2,5 i 0,04 wynikają z błędnego ustawienia ilorazu lub przecinka.

Pełne wyjaśnienie:

"Współmierność" pojemności kolby miarowej i pipety jednomiarowej można rozumieć jako stosunek objętości: ile porcji odmierzanych pipetą (po 20 cm3) da się odmierzyć z objętości odpowiadającej kolbie 500 cm3.

Obliczenie jest proste, bo porównujemy te same wielkości (objętość) w tych samych jednostkach:

  • pojemność kolby: 500 cm3
  • pojemność pipety: 20 cm3

Liczymy iloraz:

500 cm3 ÷ 20 cm3 = 25

Jednostki cm3 skracają się w stosunku, więc pozostaje liczba bezwymiarowa: kolba jest 25 razy "większa" od pipety, czyli 25 porcji po 20 cm3 daje łącznie 500 cm3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "2,5" – taki wynik powstaje najczęściej przez pomyłkę w dzieleniu (np. 50/20) albo przez nieuważne skrócenie zera. To nie pasuje do sensu zadania, bo 20 cm3 musiałoby się mieścić w 500 cm3 tylko 2,5 raza, co jest oczywiście zbyt mało.
  • "0,04" – to wynik odwrócenia ilorazu: 20/500 = 0,04. Taki stosunek mówiłby, jaką część kolby stanowi pipeta, a nie "współmierność" rozumiana jako liczba porcji. W kontekście naczyń miarowych zwykle oczekuje się liczby razy (tu: 25).
  • "50" – to typowy błąd polegający na podzieleniu przez 10 zamiast przez 20 (500/10) albo na "podwojeniu" wyniku bez uzasadnienia. Szybka kontrola sensu ujawnia błąd: 50 porcji po 20 cm3 dałoby 1000 cm3, czyli dwa razy więcej niż 500 cm3.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze zrób kontrolę przez mnożenie: 25 × 20 cm3 = 500 cm3. Taka kontrola pozwala szybko wyłapać odwrócony ułamek lub przesunięty przecinek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza współmierność kolby miarowej i pipety jednomiarowej?
To informacja, ile razy objętość odmierzana pipetą "mieści się" w objętości kolby. W praktyce jest to stosunek pojemności: pojemność kolby podzielona przez pojemność pipety. Wynik mówi, ile porcji można odmierzyć pipetą z objętości kolby.
Jak obliczyć współmierność dla 500 cm3 i 20 cm3?
Dzielisz większą pojemność przez mniejszą: 500 ÷ 20. Jednostki są takie same (cm3), więc w stosunku się skracają. Otrzymujesz liczbę razy, czyli liczbę porcji po 20 cm3 odpowiadającą łącznie 500 cm3.
Dlaczego w tym zadaniu nie trzeba przeliczać cm3 na mL?
Nie trzeba, bo w ilorazie ważne jest, aby jednostki były jednakowe. Skoro masz cm3 i cm3, to jednostki się skracają. Nawet gdybyś użył mL, wynik byłby taki sam, bo cm3 i mL są równoważne jako jednostki objętości.
Czy wynik współmierności ma jednostkę?
Nie. To wielkość bezwymiarowa, bo jest to stosunek dwóch objętości w tych samych jednostkach. Interpretujesz go jako "ile razy" lub "ile porcji". Dlatego odpowiedź jest liczbą (np. 25), a nie wartością w cm3 lub mL.
Dlaczego odpowiedź 0,04 bywa kusząca w takim pytaniu?
Bo powstaje po odwróceniu ilorazu (20/500). To typowa pomyłka wynikająca z automatyzmu liczenia "mniejsze przez większe". W tym typie zadań zwykle pyta się o liczbę porcji, więc liczymy 500/20, a nie odwrotnie.
Jak sprawdzić wynik bez kalkulatora w zadaniu 500/20?
Zastosuj kontrolę przez mnożenie: jeśli wyszło 25, to sprawdzasz 25 × 20 = 500. Możesz też uprościć dzielenie: 500/20 = 50/2 = 25. Takie przekształcenie jest szybkie i ogranicza błędy z zerami.
Jakie błędy rachunkowe są najczęstsze przy obliczaniu współmierności?
Najczęściej: odwrócony ułamek (20/500), zgubienie zera (500/20 potraktowane jak 50/20), albo dzielenie przez 10 zamiast przez 20. Pomaga krótka kontrola sensu: wynik powinien być większy niż 1 i dawać 500 po pomnożeniu przez 20.
Kiedy w laboratorium używa się kolby miarowej 500 cm3 i pipety 20 cm3 razem?
Gdy przygotowujesz roztwór w kolbie (objętość końcowa 500 cm3), a następnie pobierasz z niego aliquoty do dalszych rozcieńczeń lub analiz. Pipeta jednomiarowa zapewnia stałą, dokładną porcję, a kolba wyznacza dokładną objętość roztworu.
Jakie znaczenie ma współmierność przy planowaniu liczby pobrań próbki?
Ułatwia oszacowanie, ile razy możesz pobrać porcję o stałej objętości bez "zgadywania". Jeśli współmierność wynosi 25, to wiesz, że maksymalnie 25 pełnych porcji po 20 cm3 odpowiada 500 cm3. To pomaga w organizacji pracy i ogranicza błędy w dozowaniu.
Czy współmierność zależy od klasy dokładności szkła miarowego?
Wartość współmierności jako stosunek nominalnych pojemności (np. 500 i 20) nie zależy od klasy. Klasa wpływa na niepewność odmierzania, czyli dokładność praktyczną. Na egzaminie w takim pytaniu zwykle liczy się iloraz pojemności nominalnych.
info

Około 75% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Współmierność oznacza, ile razy pojemność jednego naczynia mieści się w drugim."

Źródła:

  • ISO 1042, Volumetric flasks — definicje i wymagania dla kolb miarowych (norma dotycząca szkła miarowego)
  • ISO 648, Laboratory glassware — Single-volume pipettes — wymagania dla pipet jednomiarowych (norma dotycząca szkła miarowego)
  • ISO 4787, Laboratory glassware — Volumetric instruments — metody użytkowania i pojęcia dotyczące przyrządów miarowych (norma ogólna)

Materiały:

  • Normy dotyczące szkła miarowego (kolby miarowe i pipety) – wymagania metrologiczne i definicje
  • Skrypty z chemii analitycznej: szkło miarowe, przygotowanie roztworów, rozcieńczanie
  • Ćwiczenia rachunkowe z rozcieńczeń i pracy na objętościach (ilorazy, proporcje)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego