KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 8.
Wspornik przedstawiony na rysunku składa się z podstawy o zarysie prostokątnym 136 x 65 mm i grubości 16 mm oraz tulei o średnicy zewnętrznej
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek wspornika, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika bezpieczeństwa i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna wartość to "Φ52 i długości 60 mm", ponieważ pytanie dotyczy wymiarów tulei (średnicy zewnętrznej i długości) odczytywanych z rysunku, a nie wymiarów podstawy 136 × 65 × 16 mm.
Pozostałe odpowiedzi są niezgodne z typowym odczytem wymiarów tulei i wskazują na pomylenie elementów lub błędny odczyt skali.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność czytania rysunku technicznego i poprawnego przypisania wymiarów do właściwego elementu wspornika. W treści podano wymiary podstawy (136 × 65 mm, grubość 16 mm), natomiast do uzupełnienia pozostają wymiary tulei: średnica zewnętrzna oraz długość.

Odpowiedź "Φ52 i długości 60 mm" jest właściwa, bo odnosi się dokładnie do tych dwóch parametrów tulei: średnicy zewnętrznej (oznaczanej symbolem Φ) oraz długości wzdłuż osi tulei. W praktyce na rysunku są to zwykle dwa niezależne wymiary, a pomyłka polega na przeniesieniu wartości dotyczących podstawy na tuleję.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "Φ90 i długości 65 mm" – taka średnica jest bardzo duża względem gabarytów podstawy i często wynika z nieprawidłowego odczytu lub interpretacji innego wymiaru (np. szerokości elementu). Ponadto długość 65 mm może sugerować mechaniczne użycie liczby z opisu podstawy (65 mm).
  • "Φ15 i długości 20 mm" – wartości te są typowe raczej dla małego kołka lub otworu/średnicy wewnętrznej, a nie średnicy zewnętrznej tulei w opisywanym wsporniku. To częsty efekt mylenia średnicy zewnętrznej z wewnętrzną.
  • "Φ136 i długości 65 mm" – w tej opcji widać przeniesienie wymiarów podstawy (136 i 65) na tuleję, co jest klasycznym błędem nieuwagi: uczeń rozpoznaje liczby z treści i wybiera je bez sprawdzenia, do jakiego elementu należą.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, którego elementu dotyczą szukane wymiary (tu: tulei), a dopiero potem odczytaj z rysunku wartości opisujące średnicę zewnętrzną i długość. Unikniesz wtedy automatycznego wybierania liczb z opisu podstawy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Symbol Φ oznacza średnicę elementu kołowego (np. wałka, tulei, otworu). Gdy w zadaniu jest "Φ52", należy odczytać to jako średnicę 52 mm. Kluczowe jest, czy chodzi o średnicę zewnętrzną czy wewnętrzną – to wynika z opisu i sposobu wymiarowania na rysunku.
Średnica zewnętrzna dotyczy powierzchni zewnętrznej tulei (większa wartość), a wewnętrzna – otworu w tulei (mniejsza). Na rysunku pomaga kierunek linii wymiarowych i opis w treści. Jeśli zadanie wprost mówi "średnica zewnętrzna", nie wolno wybierać wymiaru otworu.
Ponieważ w treści często podaje się komplet wymiarów podstawy, a następnie prosi tylko o jeden element danych (np. wymiary tulei). Uczeń widzi liczby 136 i 65 i wybiera je "z rozpędu". Dobra metoda to wskazanie palcem na rysunku elementu (tulei) i dopiero wtedy odczyt wymiarów.
Najczęściej pojawiają się: średnica zewnętrzna, średnica wewnętrzna oraz długość tulei. Czasem dochodzą fazy, promienie lub tolerancje. W pytaniach testowych zwykle chodzi o dwa parametry, które da się jednoznacznie odczytać z wymiarowania.
Zwykle nie, bo poprawna odpowiedź wynika z odczytu konkretnych wymiarów przedstawionych na rysunku. Sama treść (np. wymiary podstawy) nie wystarcza do ustalenia średnicy i długości tulei. Na egzaminie trzeba więc analizować rysunek i przypisać wymiary do właściwego elementu.
Sprawdź, gdzie na rysunku prowadzą linie wymiarowe opisujące wartość długości: jeśli są związane z osią tulei i jej krawędziami czołowymi, to jest to długość tulei. Wymiary podstawy odnoszą się do jej prostokątnego obrysu (długość/szerokość) i grubości, a nie do elementu cylindrycznego.
Bo są to liczby już widoczne w treści (136 × 65), więc działa efekt znajomości: mózg wybiera znane wartości zamiast odczytu z rysunku. To typowa pułapka w testach. Żeby jej uniknąć, przed wyborem odpowiedzi nazwij element: "szukam wymiarów tulei", a nie "szukam dowolnych liczb".
W praktyce BHP błędny odczyt dokumentacji może prowadzić do montażu niewłaściwego elementu, osłony lub uchwytu, a to zwiększa ryzyko awarii i urazów. Inspektor lub technik BHP powinien umieć weryfikować podstawowe parametry części i zgodność z dokumentacją, zwłaszcza przy ocenie bezpieczeństwa maszyn.
Najlepiej pracować na zestawach rysunków wykonawczych: najpierw zaznaczaj element (np. tuleję), potem odczytuj średnice (symbol Φ) i długości. Pomaga robienie krótkiej tabeli: "element – parametr – wartość". Po kilku seriach zadań spada liczba pomyłek wynikających z przenoszenia wymiarów między elementami.
Użyj kontroli sensowności: porównaj średnicę tulei z szerokością podstawy. Jeśli średnica jest zbliżona do całej szerokości lub większa niż typowy wymiar elementu nośnego, to sygnał ostrzegawczy. Taka ocena nie zastępuje rysunku, ale pozwala wychwycić skrajnie nieprawdopodobne warianty.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z rysunku technicznego maszynowego (działy: wymiarowanie, symbole)
  • Ćwiczenia z odczytu wymiarów z rysunków wykonawczych
  • Materiały szkolne z podstaw metrologii warsztatowej (pojęcia: średnica zewnętrzna, długość elementu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego