KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 38.
Wybierz przyrząd do pomiaru średnicy wewnętrznej
Ilustracja przedstawia symbol graficzny związany z pomiarami w kontekście techniki pojazdów samochodowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnicówka mikrometryczna jest przyrządem do bezpośredniego, precyzyjnego pomiaru średnic wewnętrznych (np. otworów i cylindrów). Szczelinomierz mierzy luzy/szczeliny, pasametr służy do kontroli wymiarów zewnętrznych, a macki wewnętrzne jedynie przenoszą wymiar do odczytu innym przyrządem.

Pełne wyjaśnienie:

Do pomiaru średnicy wewnętrznej (np. cylindra, tulei, gniazda łożyska lub otworu w elemencie) stosuje się przyrząd, który daje bezpośredni odczyt wartości średnicy i pozwala uzyskać odpowiednią dokładność warsztatową. Taką funkcję spełnia średnicówka mikrometryczna: jest przeznaczona właśnie do pomiarów otworów i średnic wewnętrznych, a dzięki głowicy mikrometrycznej oraz końcówkom pomiarowym umożliwia precyzyjne sprawdzenie wymiaru i porównanie go z tolerancją z rysunku (np. zapis ϕ60 ±0,01 mm).

Odpowiedź "Szczelinomierz" jest błędna, ponieważ szczelinomierz służy do pomiaru luzów i szczelin (np. luzu zaworowego, szczeliny elektrod świecy, szczelin montażowych), a nie do wyznaczania średnicy otworu.

Odpowiedź "Macki wewnętrzne" jest błędna w kontekście zadania egzaminacyjnego, bo macki są przyrządem transferowym: umożliwiają "złapanie" wymiaru wewnętrznego i przeniesienie go do odczytu np. na liniale lub mikrometrze zewnętrznym. Nie dają one typowo bezpośredniego, jednoznacznego odczytu średnicy i nie są narzędziem pierwszego wyboru do pomiarów precyzyjnych w tolerancjach rzędu setnych milimetra.

Odpowiedź "Pasametr" jest błędna, ponieważ pasametr wykorzystuje się do kontroli wymiarów zewnętrznych (np. wałków, sworzni) w metodzie porównawczej, a nie do pomiaru średnic wewnętrznych otworów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "średnicy wewnętrznej", szukaj przyrządu typu średnicówka/czujnik do otworów. Gdy pojawia się "szczelina" lub "luz" — najczęściej będzie to szczelinomierz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnicówka mikrometryczna to przyrząd pomiarowy do bezpośredniego i precyzyjnego pomiaru średnic wewnętrznych otworów (np. cylindrów, tulei, gniazd). Umożliwia odczyt wymiaru i ocenę, czy element mieści się w tolerancji.
Przyrząd pomiarowy daje bezpośredni odczyt (np. średnicówka mikrometryczna). Przyrząd transferowy tylko przenosi wymiar do późniejszego odczytu innym narzędziem (np. macki wewnętrzne). Różnica jest kluczowa przy wymaganej dokładności.
Macki wewnętrzne zwykle nie zapewniają bezpośredniego odczytu i działają jako narzędzie transferowe: "łapią" wymiar, który dopiero mierzysz innym przyrządem. To zwiększa ryzyko błędu i utrudnia kontrolę tolerancji rzędu setnych milimetra.
Szczelinomierz służy do pomiaru szczelin i luzów, a nie średnic. W praktyce używa się go m.in. do sprawdzania luzu zaworowego, szczeliny na świecy zapłonowej czy szczelin montażowych. Do średnicy otworu potrzebujesz średnicówki.
Pasametr to przyrząd do kontroli wymiarów zewnętrznych (np. średnic wałków, sworzni) metodą porównawczą. Nie jest przeznaczony do pomiaru średnic wewnętrznych otworów, dlatego nie wybiera się go do kontroli cylindra lub tulei.
Najczęściej są to: cylinder silnika, tuleje cylindrowe, gniazda łożysk, otwory w korpusach i pokrywach, a także otwory pod sworznie lub tulejki. W takich miejscach liczy się ocena zużycia i zgodności z tolerancją z dokumentacji.
Symbol ϕ oznacza średnicę, a liczba 60 to wymiar nominalny w milimetrach. Zapis ±0,01 mm mówi, że dopuszczalny zakres wynosi od 59,99 do 60,01 mm. Aby to sprawdzić w otworze, potrzebny jest przyrząd do średnic wewnętrznych.
Częsty błąd to wybór narzędzia "pasującego nazwą" albo "podobnego w użyciu", np. macki wewnętrzne zamiast średnicówki. Drugi błąd to mylenie pomiaru szczeliny ze średnicą. Warto zapamiętać: otwór = średnicówka, szczelina = szczelinomierz.
Taka dokładność bywa potrzebna przy ocenie zużycia cylindra/tulei, doborze elementów współpracujących oraz sprawdzaniu pasowań i tolerancji z dokumentacji. Wtedy stosuje się przyrządy o większej precyzji, jak średnicówka mikrometryczna.
Ucz się przez skojarzenie: co mierzę (średnica wewnętrzna, zewnętrzna, szczelina) i czym (średnicówka, mikrometr, pasametr, szczelinomierz). Dobrze działa też praktyka: weź element z otworem i przećwicz dobór narzędzia oraz odczyt tolerancji.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Średnicówka mikrometryczna jest przyrządem do bezpośredniego, precyzyjnego pomiaru średnic wewnętrznych (np. otworów i cylindrów)."

Materiały:

  • Podręcznik/ skrypt z metrologii warsztatowej (dział: przyrządy do pomiaru średnic wewnętrznych)
  • Instrukcje producentów średnicówek mikrometrycznych (zasady zerowania i doboru końcówek)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego: tolerancje wymiarów i zapis ϕ

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego