KWALIFIKACJA GIW11 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 16.
Wybuchowość mieszaniny pyłu węglowego z powietrzem rośnie wraz ze
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wybuchowość chmury pyłu węglowego zwykle rośnie, gdy pył jest bardziej "suchy".
Spadek wilgoci wolnej i higroskopijnej ułatwia unoszenie się pyłu, tworzenie jednorodnej mieszaniny z powietrzem oraz zapłon i szybkie rozprzestrzenianie płomienia. Większa wilgotność działa hamująco, bo zwiększa masę cząstek i ogranicza ich dyspersję.

Pełne wyjaśnienie:

Wybuch pyłu to gwałtowne spalanie chmury drobnych cząstek w powietrzu. Aby do niego doszło, pył musi się łatwo unosić, dobrze mieszać z powietrzem i mieć warunki do szybkiego przekazywania ciepła między ziarnami oraz płomieniem. Dlatego stan "suchości" pyłu ma duże znaczenie praktyczne w przeróbce węgla.

Odpowiedź "spadkiem zawartości wilgoci wolnej i higroskopijnej" jest właściwa, ponieważ mniejsza ilość wody:

  • zmniejsza sklejanie się ziaren i ułatwia dyspersję (tworzenie chmury pyłowo-powietrznej),
  • powoduje, że cząstki są lżejsze i łatwiej utrzymują się w zawiesinie,
  • nie pochłania tak silnie ciepła (woda wymaga energii na ogrzanie i odparowanie), co sprzyja zapłonowi i rozwojowi spalania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "wzrostem zawartości wilgoci wolnej i higroskopijnej" – większa wilgotność zwykle ogranicza unoszenie pyłu i utrudnia zapłon, działając "tłumiąco" na proces wybuchu.
  • "wzrostem zawartości części nielotnych w pyle" – sama informacja o częściach nielotnych nie opisuje bezpośrednio skłonności chmury pyłu do wybuchu; kluczowe są m.in. możliwość utworzenia chmury, rozdrobnienie, wilgotność i dostęp tlenu.
  • "spadkiem stopnia rozdrobnienia pyłu" – mniejsze rozdrobnienie (grubsze ziarno) z reguły zmniejsza wybuchowość, bo cząstki trudniej unoszą się i mają mniejszą powierzchnię właściwą do szybkiego spalania.

W praktyce zakładowej warto kojarzyć tę zależność z profilaktyką: ograniczaniem unoszenia pyłu (odpylanie, hermetyzacja przesypów), utrzymaniem porządku oraz kontrolą warunków sprzyjających tworzeniu chmur pyłowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To gwałtowne spalanie chmury drobnego pyłu węglowego zmieszanego z powietrzem w odpowiednim stężeniu. Kluczowe jest uniesienie pyłu (dyspersja), obecność tlenu oraz źródło zapłonu. Skutkiem bywa szybki wzrost ciśnienia i rozprzestrzenienie płomienia.
Suchy pył łatwiej się unosi i tworzy jednorodną chmurę pyłowo-powietrzną. Dodatkowo woda pochłania energię (ogrzanie i parowanie), więc jej brak ułatwia zapłon i szybkie spalanie. W praktyce "sucho i drobno" zwykle oznacza większą wybuchowość.
Wilgoć wolna to woda łatwiej usuwalna (np. powierzchniowa), a higroskopijna jest silniej związana z materiałem. Obie wpływają na sklejanie ziaren, pylenie i zdolność do tworzenia chmury. Mniej tych frakcji wilgoci zazwyczaj oznacza większą skłonność do wybuchu pyłu.
Nie. Wilgoć może obniżać pylenie i utrudniać zapłon, ale nie jest gwarancją bezpieczeństwa. Pył może lokalnie przesychać, osiadać w warstwach i zostać wzburzony, a źródła zapłonu nadal mogą wystąpić. Ryzyko ocenia się całościowo, nie jednym parametrem.
Im drobniejszy pył, tym większa powierzchnia właściwa cząstek i tym łatwiej tworzy się chmura w powietrzu. Drobny pył szybciej się nagrzewa i spala, co sprzyja gwałtownemu przebiegowi wybuchu. Spadek rozdrobnienia (grubsze ziarno) zwykle zmniejsza wybuchowość.
Najczęściej są to przesypy, punkt załadunku/rozładunku przenośników, przesiewacze, kruszarki, zsypy oraz okolice urządzeń odpylających. W tych miejscach ruch materiału i spadek z wysokości sprzyjają unoszeniu cząstek. To obszary wymagające szczególnej kontroli czystości i odpylania.
Ryzyko zwiększają m.in. iskry mechaniczne (tarcie, uderzenia), gorące powierzchnie łożysk i silników, wyładowania elektrostatyczne, prace pożarowo niebezpieczne oraz przedostanie się ciał obcych do kruszarek. W praktyce ważne są przeglądy, smarowanie i procedury utrzymania ruchu.
Stosuje się hermetyzację przesypów, skuteczne odpylanie i wentylację, regularne sprzątanie nagromadzonego pyłu, ograniczanie spadków z wysokości oraz kontrolę stanu urządzeń (np. łożysk). Działania muszą być zgodne z instrukcjami zakładowymi i oceną ryzyka dla instalacji.
Częsty błąd to mylenie palności "kawałka" materiału z wybuchowością chmury pyłu oraz odwracanie zależności (np. uznanie, że większa wilgoć zwiększa wybuchowość). Uczniowie też przeceniają pojedynczy parametr, zamiast pamiętać o układzie: pył + tlen + dyspersja + zapłon.
Najpierw ustal, czy pytanie dotyczy chmury pyłu w powietrzu (wybuch) czy spalania warstwy (pożar). Potem oceniaj czynniki: rozdrobnienie, wilgotność, unoszenie i źródła zapłonu. Jeśli widzisz odpowiedź o spadku wilgoci, rozważ ją jako zwiększającą wybuchowość.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Większa wilgotność działa hamująco, bo zwiększa masę cząstek i ogranicza ich dyspersję."

Materiały:

  • Instrukcje zakładowe (DTR/procedury) dotyczące odpylania, sprzątania i profilaktyki wybuchowej w zakładzie przeróbczym
  • Materiały szkoleniowe BHP/ppoż. dotyczące zagrożeń pyłowych w górnictwie i przeróbce węgla
  • Podręczniki z zakresu bezpieczeństwa przeciwwybuchowego i technologii przeróbki mechanicznej kopalin

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego