KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 2.
Wydobycie dobowe ze ściany o długości 300,0 m i wysokości 2,5 m, w której uzyskuje się postęp dobowy 3,6 m/d, przy gęstości węgla 1,4 Mg/m³ wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydobycie dobowe (masa) liczymy z objętości urobku: V = 300,0 m × 2,5 m × 3,6 m/d = 2700 m³/d. Następnie masa Q = V × ρ = 2700 m³/d × 1,4 Mg/m³ = 3780 Mg/d. Odpowiedź z "mg/d" ma błędną jednostkę (inna skala).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba obliczyć dobową masę urobku uzyskiwaną ze ściany. Kluczowe są dwie zależności:

  • objętość urobku na dobę: V = A × s, gdzie A to pole przekroju (długość ściany × wysokość), a s to postęp dobowy,
  • masa urobku na dobę: Q = ρ × V, gdzie ρ to gęstość węgla.

Krok 1: pole przekroju urabiania
Ściana ma długość 300,0 m i wysokość 2,5 m, więc pole przekroju (upraszczając do prostokąta) wynosi:
A = 300,0 × 2,5 = 750 m².

Krok 2: objętość na dobę
Przy postępie dobowym 3,6 m/d objętość urobku na dobę to:
V = 750 m² × 3,6 m/d = 2700 m³/d.

Krok 3: masa na dobę
Gęstość węgla wynosi 1,4 Mg/m³, więc dobowy tonaż (w megagramach) jest równy:
Q = 2700 m³/d × 1,4 Mg/m³ = 3780 Mg/d.

Dlatego poprawna jest odpowiedź 3780 Mg/d.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo wynikają z błędnego przeliczenia albo z pomyłki jednostek. Warto zwrócić uwagę szczególnie na zapis mg/d (miligramy na dobę) – to zupełnie inna skala niż Mg/d (megagramy na dobę), więc taki zapis nie pasuje do produkcji górniczej i zwykle oznacza błąd jednostki.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze wykonaj kontrolę jednostek: m × m × (m/d) daje m³/d, a po przemnożeniu przez Mg/m³ otrzymujesz Mg/d. Taka kontrola często pozwala wychwycić pomyłki bez długiego sprawdzania rachunków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw policz objętość urobku: V = (długość ściany × wysokość) × postęp dobowy, co daje m³/d. Następnie przelicz na masę: Q = V × gęstość. Wynik otrzymasz w Mg/d, jeśli gęstość podano w Mg/m³.
Oznacza, że 1 m³ węgla ma masę 1,4 Mg (czyli 1,4 t). Taka wartość służy do przeliczenia objętości urobku (m³/d) na masę wydobycia (Mg/d). Zawsze sprawdź zgodność jednostek w obliczeniach.
W uproszczeniu ściana jest traktowana jak prostokątny przekrój urabiania: długość ściany × wysokość daje pole (m²). Gdy ten "przekrój" przesuwa się o postęp dobowy (m/d), powstaje objętość urobku w m³/d.
Tak i to częsty błąd. Mg to megagram (praktycznie tona), a mg to miligram. Różnią się o wiele rzędów wielkości, więc w wydobyciu dobowym kopalni sens mają Mg/d (lub t/d), a nie mg/d.
Zrób krótką kontrolę wymiarową: m × m × (m/d) = m³/d. Potem (m³/d) × (Mg/m³) = Mg/d. Jeśli w którymś miejscu nie wychodzi oczekiwana jednostka, to znak, że pominięto czynnik lub użyto złej gęstości.
Najczęściej: pominięcie postępu dobowego, pomylenie długości z wysokością, użycie złej jednostki masy (Mg vs mg) oraz błędne mnożenie liczb z przecinkiem. Pomaga zapisanie działań w dwóch etapach: najpierw m³/d, dopiero potem Mg/d.
Stosuje się go zawsze, gdy trzeba przejść z objętości urobku na masę wydobycia, a podana jest gęstość. W górnictwie wyniki produkcyjne raportuje się zwykle masowo (Mg lub t), więc ten krok jest kluczowy.
To informacja, o ile metrów w ciągu doby przesuwa się front eksploatacji. W obliczeniach działa jak "długość" bryły urobku powstającej w ciągu doby. Im większy postęp, tym większa objętość i masa wydobycia przy stałych wymiarach ściany.
W tego typu zadaniach wysokość jest przyjmowana jako efektywna wysokość urabiania (często zbliżona do miąższości eksploatowanej warstwy). Na egzaminie przyjmij ją zgodnie z treścią – jako wymiar potrzebny do pola przekroju: długość × wysokość.
Ułatwia grupowanie: 300 × 2,5 = 750; 750 × 3,6 = 2700; 2700 × 1,4 = 3780. Warto też pamiętać, że 1 Mg to w praktyce 1 tona, więc wynik 3780 Mg/d to 3780 t/d, co jest realną wielkością produkcyjną.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wydobycie dobowe (masa) liczymy z objętości urobku: V = 300,0 m × 2,5 m × 3,6 m/d = 2700 m³/d.

Źródła:

  • BIPM, "The International System of Units (SI)" (Broszura SI), rozdziały dot. jednostek masy i przedrostków (Mg, mg) – https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL), hasło: "Gęstość" – definicja i zależność m = ρ·V – https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C4%99sto%C5%9B%C4%87 (dostęp 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL), hasło: "Megagram" – informacja o jednostce Mg i jej relacji do tony – https://pl.wikipedia.org/wiki/Megagram (dostęp 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw obliczeń górniczych (objętość urobku, wydobycie, postęp)
  • Materiały dydaktyczne z miernictwa i podstaw fizyki (gęstość, jednostki SI i pochodne)
  • Zadania rachunkowe z planowania produkcji w górnictwie podziemnym (arkusze ćwiczeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego