KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 4.
Które wymiary na przedstawionym rysunku będzie miał przedmiot o wymiarach rzeczywistych L = 80 mm i d = 12 mm, jeśli narysowany zostanie w podziałce 2:1?
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny śruby z łbem stożkowym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 2:1 oznacza, że rysunek jest powiększony dwukrotnie względem wymiarów rzeczywistych. Każdy wymiar liniowy mnoży się przez 2: L = 80 mm × 2 = 160 mm oraz d = 12 mm × 2 = 24 mm. Pozostałe odpowiedzi mylą powiększenie ze zmniejszeniem lub skalują tylko jeden wymiar.

Pełne wyjaśnienie:

W rysunku technicznym skala (podziałka) 2:1 oznacza powiększenie: obiekt na rysunku jest przedstawiony dwa razy większy niż w rzeczywistości. Kluczowa zasada brzmi: każdy wymiar liniowy na rysunku otrzymujemy przez przemnożenie wymiaru rzeczywistego przez współczynnik skali.

Dla skali 2:1 współczynnik wynosi 2, więc:

  • Długość: 80 mm × 2 = 160 mm
  • Średnica: 12 mm × 2 = 24 mm

Dlatego poprawny zestaw wymiarów na rysunku to "L = 160 mm, d = 24 mm".

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "L = 40 mm, d = 24 mm" miesza działania: jeden wymiar jest zmniejszony (jak dla 1:2), a drugi powiększony. Skala dotyczy całego rysunku, więc nie można jej stosować wybiórczo.
  • "L = 160 mm, d = 6 mm" poprawnie powiększa długość, ale błędnie zmniejsza średnicę. To typowy błąd polegający na odwróceniu proporcji.
  • "L = 40 mm, d = 6 mm" odpowiadałoby skali 1:2 (zmniejszenie), a nie 2:1 (powiększenie).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ustal, czy skala oznacza powiększenie (np. 2:1, 5:1) czy zmniejszenie (np. 1:2, 1:5). Dopiero potem wykonaj obliczenia dla wszystkich wymiarów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 2:1 oznacza powiększenie: element na rysunku jest dwa razy większy niż w rzeczywistości. Żeby wyznaczyć wymiar na rysunku, mnożysz każdy wymiar rzeczywisty przez 2.
W podziałce 2:1 stosujesz współczynnik 2. Każdy wymiar liniowy liczysz tak samo: wymiar na rysunku = wymiar rzeczywisty × 2. Zasada dotyczy długości, średnic, szerokości i wysokości.
Dzielenie przez 2 dotyczy skali 1:2 (zmniejszenie). Skala 2:1 to odwrotna sytuacja: rysunek jest powiększony, więc wymiary na rysunku są większe i wynikają z mnożenia przez 2.
Dotyczy wszystkich wymiarów liniowych na rysunku. Jeśli element jest rysowany w danej skali, to zarówno długość L, jak i średnica d, a także inne wymiary (np. grubość) muszą być przeliczone tym samym współczynnikiem.
Najczęściej uczniowie: (1) odwracają skalę i dzielą zamiast mnożyć, (2) przeliczają tylko jeden wymiar, a drugi zostawiają bez zmian, (3) mylą zapis 2:1 z 1:2. Pomaga zapisanie: "2:1 = powiększenie ×2".
Gdy element jest mały i w skali 1:1 byłby nieczytelny. Powiększenie 2:1 ułatwia wymiarowanie i montaż, np. przy drobnych częściach mocujących, detalach obudów czy małych tulejach i kołkach.
Porównaj liczby w zapisie skali. Jeśli pierwszy człon jest większy (np. 2:1, 5:1), to jest powiększenie. Jeśli większy jest drugi (np. 1:2, 1:10), to jest zmniejszenie. To szybki test przed obliczeniami.
Nie, jednostka się nie zmienia. Skala wpływa na wartość liczbową wymiaru przedstawionego na rysunku, ale nadal możesz zapisywać w milimetrach. Zmieniasz tylko liczbę, np. 80 mm w 2:1 daje 160 mm.
Zrób kontrolę "zdroworozsądkową": w 2:1 wynik musi być większy od wymiaru rzeczywistego. Jeśli po obliczeniu wyszło mniej niż 80 mm z 80 mm, to znaczy, że przypadkowo policzono skalę zmniejszającą.
Najczęściej pojawiają się: 1:1 (bez zmiany), 2:1 i 5:1 (powiększenia) oraz 1:2, 1:5, 1:10 (zmniejszenia). Warto umieć szybko mnożyć lub dzielić przez te liczby.
info

Statystycznie 77% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Skala 2:1 oznacza, że rysunek jest powiększony dwukrotnie względem wymiarów rzeczywistych."

Źródła:

  • ISO 5455, Technical drawings — Scales (norma dotycząca zasad stosowania skal rysunkowych)
  • PN-EN ISO 5455, Rysunek techniczny — Skale (polska wersja normy dotyczącej skal na rysunkach technicznych)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z rysunku technicznego (dział: skale rysunkowe i wymiarowanie)
  • Karty wzorów/ściągi z najczęstszymi skalami (1:1, 2:1, 1:2, 5:1, 1:5)
  • Zadania ćwiczeniowe z przeliczania wymiarów w różnych skalach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego