KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 50.
Wysokość czynszu siedmiu mieszkań, przedstawia się następująco: 290 zł, 320 zł, 240 zł, 280 zł, 320 zł, 340 zł, 240 zł. Mediana tego szeregu wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mediana to wartość środkowa po uporządkowaniu danych. Po ułożeniu czynszów rosnąco otrzymujemy: 240, 240, 280, 290, 320, 320, 340. Ponieważ jest 7 wartości (liczba nieparzysta), mediana to element na pozycji (7+1)/2 = 4, czyli 290 zł.

Pełne wyjaśnienie:

Mediana jest miarą tendencji centralnej w statystyce opisowej. W przeciwieństwie do średniej arytmetycznej wskazuje ona "wartość środkową" i jest bardziej odporna na wartości odstające (np. pojedynczy bardzo wysoki czynsz nie przesuwa jej tak mocno jak średniej).

Aby wyznaczyć medianę, trzeba wykonać zawsze te same kroki:

  • Uporządkować wszystkie obserwacje rosnąco (lub malejąco).
  • Sprawdzić, czy liczba obserwacji n jest nieparzysta czy parzysta.
  • Dla n nieparzystego mediana to wartość na pozycji (n+1)/2 w szeregu uporządkowanym.
  • Dla n parzystego mediana jest średnią z dwóch środkowych wartości.

W tym zadaniu dane to: 290, 320, 240, 280, 320, 340, 240. Po uporządkowaniu rosnąco otrzymujemy: 240, 240, 280, 290, 320, 320, 340. Mamy n=7, czyli liczbę nieparzystą, więc wyznaczamy pozycję mediany: (7+1)/2 = 4. Czwarta wartość w szeregu to 290 zł, więc ta kwota jest medianą.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? 280 zł to 3. element po uporządkowaniu, a nie środkowy. 320 zł jest 5. (i 6.) elementem, więc leży już po prawej stronie środka. 340 zł to wartość największa, a nie środkowa. Najczęstsze pomyłki polegają na braku sortowania danych albo na myleniu mediany ze średnią.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mediana to wartość środkowa w uporządkowanym zbiorze danych. Dzieli obserwacje na dwie równe części: połowa wyników jest nie większa od mediany, a połowa nie mniejsza. Jest mniej wrażliwa na wartości skrajne niż średnia.
Najpierw uporządkuj dane rosnąco lub malejąco. Jeśli liczba obserwacji wynosi n i jest nieparzysta, mediana znajduje się na pozycji (n+1)/2 w szeregu uporządkowanym. W praktyce wskazujesz dokładnie środkowy element listy.
Po uporządkowaniu danych, gdy n jest parzyste, nie ma jednego środkowego elementu. Mediana to wtedy średnia arytmetyczna dwóch środkowych wartości (na pozycjach n/2 oraz n/2+1). Ten przypadek często myli się z sytuacją dla n nieparzystego.
Mediana jest z definicji oparta o kolejność wartości. Bez sortowania "środek" zależy od przypadkowej kolejności podania liczb i nie ma sensu statystycznego. Uporządkowanie rosnące/malejące gwarantuje, że wybierasz faktycznie środkową obserwację.
Mediana zależy od pozycji w szeregu, a nie od sumy wartości. Pojedynczy bardzo wysoki lub bardzo niski wynik zwykle nie zmienia środkowego elementu, więc mediana pozostaje stabilna. Średnia arytmetyczna reaguje na skrajności dużo silniej, bo je "wlicza" do sumy.
Tak, to jeden z najczęstszych błędów. W zadaniach szkolnych i egzaminacyjnych wiele osób automatycznie liczy średnią, bo jest bardziej "oswojona". Warto zawsze podkreślić w treści, czy pytanie dotyczy median, średniej czy dominanty.
Przy 7 liczbach po uporządkowaniu wybierasz 4. element (bo (7+1)/2 = 4). Najszybsza metoda to zapisanie wartości rosnąco i skreślanie parami: najmniejsza–największa, aż zostanie środkowa. To ogranicza ryzyko pomyłki.
W analizie czynszów (np. lokali komunalnych) mediana pokazuje "typową" stawkę bez zniekształcenia przez pojedyncze bardzo drogie lokale. Dzięki temu łatwiej porównywać dzielnice lub okresy i raportować wartości reprezentatywne dla większości mieszkań.
Mediana jest lepsza, gdy rozkład jest skośny albo występują skrajne wartości, np. czas obsługi spraw (kilka bardzo długich przypadków), dochody mieszkańców czy czynsze. W takich danych średnia może być "zawyżona" lub "zaniżona", a mediana pozostaje bardziej reprezentatywna.
Po wyznaczeniu mediany upewnij się, że w szeregu uporządkowanym jest ona w środku: mniej więcej połowa wartości powinna być ≤ medianie i połowa ≥ medianie. Jeśli mediana wyszła jako wartość skrajna (najmniejsza lub największa), to prawie na pewno popełniono błąd w sortowaniu lub doborze pozycji.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że mediana to wartość środkowa po uporządkowaniu danych.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Mediana", https://pl.wikipedia.org/wiki/Mediana_(statystyka) - dostęp 2026-03-01
  • Khan Academy, "Median (statistics)", https://www.khanacademy.org/math/statistics-probability/summarizing-quantitative-data/center-spread/v/median - dostęp 2026-03-01
  • Główny Urząd Statystyczny (GUS), Portal Informacyjny / pojęcia statystyczne (hasło: mediana) – wyszukiwarka pojęć, https://stat.gov.pl/ - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział o statystyce opisowej: miary tendencji centralnej (średnia, mediana, dominanta)
  • Ćwiczenia rachunkowe z porządkowania danych i wyznaczania mediany dla n parzystego i nieparzystego
  • Materiały e-learningowe z podstaw statystyki (sekcje: median, measures of center)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego