KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 10.
Występujące u osób z niepełnosprawnością intelektualną trudności w rozpoznawaniu przedmiotów iwyodrębnianiu elementów z całości, dotyczą zaburzeń
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Trudności w rozpoznawaniu przedmiotów i wyodrębnianiu elementów z całości dotyczą etapu odbioru i interpretacji bodźców.
To typowe dla zaburzeń spostrzegania (percepcji), bo problem pojawia się już przy analizie tego, co osoba widzi/czuje, a nie dopiero przy przypominaniu, wnioskowaniu czy tworzeniu wyobrażeń.

Pełne wyjaśnienie:

Opisane trudności: rozpoznawanie przedmiotów oraz wyodrębnianie elementów z całości odnoszą się do tego, jak człowiek odbiera i organizuje informacje napływające z narządów zmysłów. To jest właśnie obszar spostrzegania (percepcji) – czyli interpretowania bodźców i nadawania im znaczenia (np. odróżnianie figury od tła, analiza cech, łączenie części w całość).

Dlaczego nie jest to "myślenie"? Myślenie dotyczy głównie wnioskowania, rozwiązywania problemów, planowania i operowania pojęciami. Osoba może myśleć poprawnie w zakresie swoich możliwości, ale jeśli nie rozpoznaje obiektu albo nie potrafi wydzielić jego elementów z tła, to przeszkoda pojawia się wcześniej – na etapie percepcji.

Dlaczego nie jest to "wyobraźnia"? Wyobraźnia polega na tworzeniu i przekształcaniu obrazów w umyśle bez bezpośredniego bodźca (np. wyobrażenie sobie przedmiotu). W pytaniu chodzi o problem z rozpoznaniem realnie obecnych przedmiotów i elementów, czyli o interpretację bodźca, a nie o jego mentalne konstruowanie.

Dlaczego nie jest to "pamięć"? Pamięć odpowiada za kodowanie, przechowywanie i odtwarzanie informacji. Trudności pamięciowe częściej objawiają się tym, że osoba nie przypomina sobie nazwy, funkcji lub wcześniejszego doświadczenia, mimo że percepcyjnie obiekt "widzi". W pytaniu wskazano jednak na trudność samego rozpoznania i wyodrębnienia elementów, co jest typowe dla zaburzeń spostrzegania/gnozji.

W terapii zajęciowej taka wiedza pomaga dobrać zadania: ćwiczenia całość–część, dopasowywanie kształtów, wyszukiwanie elementów na tle, kategoryzowanie według cech, a także dostosowanie otoczenia (kontrast, porządek, ograniczenie bodźców), by ułatwić percepcję podczas czynności dnia codziennego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zaburzenia spostrzegania to trudności w odbiorze i interpretacji bodźców (np. wzrokowych), przez co osoba może gorzej rozpoznawać obiekty lub wydzielać je z tła. W niepełnosprawności intelektualnej mogą współwystępować z innymi deficytami, ale opis "rozpoznawanie i wyodrębnianie" wskazuje przede wszystkim na percepcję.
Rozpoznawanie przedmiotu zaczyna się od analizy bodźca (kształt, kolor, relacje część–całość). To jest percepcja. Pamięć jest kluczowa, gdy problem dotyczy przypomnienia nazwy lub informacji o obiekcie, mimo że obiekt jest poprawnie spostrzegany. W pytaniu chodzi o trudność już na etapie interpretacji.
Przykłady to: znalezienie konkretnego przedmiotu na "zagraconym" blacie, rozróżnienie szczegółu na obrazku, ułożenie układanki według wzoru, wskazanie części ubrania (np. guzika) lub elementu narzędzia. To typowe zadania, w których ujawniają się trudności percepcyjne i organizacja wzrokowa.
Agnozja to zaburzenie rozpoznawania (np. wzrokowego), w którym osoba ma trudność z identyfikacją obiektu mimo zachowanego podstawowego czucia lub widzenia. Jest to przykład problemu na poziomie interpretacji bodźca, czyli spostrzegania/gnozji, a nie tylko pamięci czy myślenia.
Skup się na tym, na jakim etapie pojawia się trudność. Jeśli opis mówi o rozpoznaniu, analizie bodźców, figurze–tle, całości–części, to zwykle percepcja. Jeśli mowa o wnioskowaniu, planowaniu, rozwiązywaniu problemów i pojęciach, to myślenie. W pytaniach testowych słowa-klucze często przesądzają o kategorii.
Nie. Zaburzenia spostrzegania dotyczą przetwarzania informacji, a nie tylko ostrości widzenia. Osoba może mieć prawidłowy wzrok w sensie okulistycznym, ale mimo to gorzej interpretować kształty, relacje przestrzenne czy elementy na tle. Podobne trudności mogą dotyczyć też innych modalności (np. dotyku).
Można stosować stopniowane ćwiczenia: dopasowywanie kształtów, sortowanie według cech, układanki całość–część, wyszukiwanie obiektów na tle oraz zadania praktyczne (np. kompletowanie zestawu do higieny). Ważne jest też dostosowanie otoczenia: porządek, kontrast, ograniczenie nadmiaru bodźców.
Najczęstsze błędy to utożsamianie każdego deficytu poznawczego z "myśleniem" oraz mylenie percepcji z pamięcią (bo oba wpływają na rozpoznanie). Pomaga strategia: najpierw nazwij funkcję z opisu (np. rozpoznawanie), potem dopasuj ją do procesu (percepcja), dopiero na końcu sprawdź pozostałe odpowiedzi.
Często pojawiają się terminy: uwaga (selekcja bodźców), gnozja (rozpoznawanie), orientacja przestrzenna (relacje w przestrzeni), integracja sensoryczna (łączenie bodźców). W pytaniach warto rozróżniać: uwaga wybiera, percepcja interpretuje, pamięć przechowuje.
Ucz się na krótkich definicjach i przykładach funkcjonalnych: co jest spostrzeganiem, pamięcią, myśleniem i wyobraźnią. Rób fiszki "objaw → proces poznawczy" (np. wyodrębnianie z tła → spostrzeganie). Ćwicz na opisach z praktyki terapii zajęciowej i notuj słowa-klucze z treści zadań.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (Browser) – publiczna wersja WHO, opis pojęć związanych z funkcjami poznawczymi i percepcją: https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp: 2026-02-28)
  • American Psychiatric Association, DSM-5-TR: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed., text revision, hasła/sekcje dotyczące objawów typu agnozja i funkcji percepcyjnych (wydanie książkowe)
  • Encyclopedia of Clinical Neuropsychology, hasło: "Agnosia" (omówienie zaburzeń rozpoznawania jako zaburzeń percepcji/gnozji; wydanie encyklopedii naukowej)

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii poznawczej (rozdziały: spostrzeganie i uwaga)
  • Podstawy neuropsychologii klinicznej (zagadnienia: agnozje, gnozja, analiza wzrokowa)
  • Materiały dydaktyczne dla terapii zajęciowej dotyczące treningu funkcji poznawczych (percepcja, uwaga, organizacja wzrokowo-przestrzenna)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego