KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 22.
Z której grupy selekcyjnej powinien być cylinder sprężarki, który należy dobrać do tłoka o wymiarze 61 mm i grupie selekcyjnej "02"?
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego kwalifikacji zawodowej w dziedzinie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór cylindra do tłoka wykonuje się według grup selekcyjnych, aby uzyskać wymagane pasowanie i prawidłowy luz roboczy.
Jeśli tłok ma wymiar 61 mm i grupę "02", to zgodnie z zasadą parowania grup selekcyjnych należy dobrać cylinder z grupy "22". Pozostałe oznaczenia nie spełniają tego doboru.

Pełne wyjaśnienie:

W układach tłok–cylinder (także w sprężarkach) producenci często stosują grupy selekcyjne. Oznaczają one, że elementy o tej samej nominalnej średnicy (np. 61 mm) mogą mieć drobne różnice wykonania mieszczące się w tolerancji. Celem jest takie sparowanie części, aby po montażu uzyskać właściwe pasowanie i luz roboczy (ani za mały, ani za duży).

W tym pytaniu kluczowe są dwie informacje: wymiar tłoka 61 mm oraz grupa selekcyjna tłoka "02". Na tej podstawie dobiera się cylinder nie "na oko", lecz według przyporządkowania grup przewidzianego w systemie selekcji. Poprawną odpowiedzią jest "22", czyli grupa cylindra, która ma odpowiadać tłokowi z grupy "02" przy wskazanym wymiarze.

  • Odpowiedź "12" jest błędna, ponieważ oznacza inną grupę cylindra niż ta przewidziana do współpracy z tłokiem "02"; skutkiem mógłby być nieprawidłowy luz i przyspieszone zużycie.
  • Odpowiedź "20" jest błędna, bo nie odpowiada wymaganemu doborowi grup dla podanego tłoka; w praktyce może prowadzić do pogorszenia szczelności lub ryzyka nadmiernego tarcia.
  • Odpowiedź "02" kusi, bo powtarza się w treści jako grupa tłoka, ale to typowa pułapka: grupa tłoka nie musi być równa grupie cylindra. System selekcyjny może przewidywać parowanie między różnymi oznaczeniami.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać zasadę praktyczną: oznaczenia selekcyjne są po to, aby dobrać parę części wg reguły producenta. Jeśli w zadaniu podano grupę jednego elementu, drugi dobiera się z przypisanej mu grupy, a nie przez kopiowanie numeru z treści.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Grupa selekcyjna to oznaczenie klasy wymiarowej elementu wykonanego w granicach tolerancji. Pozwala dobrać współpracujące części (tłok–cylinder) tak, aby po montażu uzyskać właściwy luz roboczy i prawidłowe pasowanie.
System selekcji może być zorganizowany tak, że konkretnej grupie tłoka odpowiada inna grupa cylindra (mapowanie), aby zsumowane odchyłki wymiarowe dały właściwy luz. Dlatego nie wolno automatycznie kopiować numeru grupy.
Zbyt mały luz może powodować wzrost tarcia, przegrzewanie i zatarcie, a zbyt duży luz pogarsza szczelność, obniża wydajność sprężarki i przyspiesza zużycie pierścieni oraz cylindra. To wpływa na niezawodność maszyny.
"61 mm" to nominalny wymiar (najczęściej średnica), a "02" to informacja o przynależności do określonej klasy selekcyjnej. Te dwie dane służą do doboru pasującego cylindra według reguł selekcji stosowanych przez producenta.
Najczęściej tak, bo przyporządkowanie grup (który cylinder do którego tłoka) jest elementem dokumentacji danego wyrobu. Na egzaminie zasada może być sprawdzana na podstawie podanych oznaczeń lub materiału źródłowego do zadania.
Najczęstsze pomyłki to wybieranie tej samej grupy co w treści (np. "02"), ignorowanie informacji o wymiarze nominalnym oraz traktowanie oznaczeń jak przypadkowych liczb. Pomaga skupienie się na celu: uzyskać właściwy luz po złożeniu.
W praktyce weryfikuje się to pomiarami (średnice, owalność, stożkowatość), oceną luzu zgodnie z dokumentacją oraz próbą pracy: brak nadmiernego nagrzewania, prawidłowa szczelność i stabilna praca. Sama zgodność numerów grup to za mało.
Nie. Grupa selekcyjna ułatwia dobór elementów nowych lub selekcjonowanych, ale w diagnostyce i remoncie nadal potrzebne są pomiary zużycia i geometrii. Zużyte części mogą nie spełniać wymagań nawet przy "zgodnej" grupie.
Dobór selekcyjny spotyka się m.in. w zespołach silnikowych i sprężarkach, gdzie ważna jest szczelność i trwałość. W praktyce serwisowej oznacza to konieczność dopasowania par współpracujących elementów zamiast montażu przypadkowych części.
Ćwicz rozumienie tolerancji i celu doboru (luz roboczy), powtarzaj pojęcia: pasowanie, tolerancja, selekcja, oraz pracuj na przykładach z dokumentacji serwisowej. Na testach zwracaj uwagę, czy pytanie dotyczy grupy tłoka czy cylindra.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe oznaczenia nie spełniają tego doboru.

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe i katalogi części producenta sprężarki (tabele grup selekcyjnych)
  • Podręczniki z podstaw pasowań i tolerancji (metrologia techniczna)
  • Materiały dydaktyczne dot. remontów elementów tłokowych w maszynach rolniczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego