W hasłach przedmiotowych wyróżnia się element podstawowy (temat) oraz element doprecyzowujący (określnik). W pytaniu analizowane jest hasło "Kraków – album", czyli zapis, w którym pierwszy człon wskazuje o czym/jakim obiekcie jest dokument, a drugi człon doprecyzowuje w jakiej formie występuje publikacja.
Dlaczego poprawne jest "Tematu jednostkowego i określnika formalnego"?
Kraków jest nazwą konkretnego, jednostkowego obiektu geograficznego (miasta), więc pełni rolę tematu jednostkowego. Natomiast "album" nie opisuje nowego zagadnienia rzeczowego (np. historii, architektury czy kultury), tylko wskazuje formę/rodzaj wydawnictwa, czyli cechę formalną dokumentu. Dlatego jest to określnik formalny.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "Tematu ogólnego i określnika rzeczowego." — Kraków nie jest pojęciem ogólnym (jak np. "miasta", "urbanistyka"), tylko nazwą własną. Dodatkowo "album" typowo informuje o formie wydawniczej, nie o aspekcie treści.
- "Tematu ogólnego i określnika formalnego." — drugi człon pasuje do określnika formalnego, ale błędnie klasyfikuje pierwszy człon jako temat ogólny; nazwy własne miejsc w tym ujęciu są tematami jednostkowymi.
- "Tematu jednostkowego i określnika rzeczowego." — pierwszy człon jest rozpoznany prawidłowo, lecz "album" nie jest typowym określnikiem rzeczowym. Określnik rzeczowy powinien dopowiadać jaki aspekt treści (np. "historia", "zabytki"), a tu dopowiadana jest forma publikacji.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli drugi człon hasła można sensownie zastąpić pytaniem "jaki rodzaj publikacji?" (np. album, atlas, słownik), to zwykle chodzi o określnik formalny. Jeśli odpowiada na pytanie "jaki aspekt tematu?" (np. historia, gospodarka), to bliżej mu do określnika rzeczowego.
