Odleżyny (urazy uciskowe) powstają przede wszystkim wtedy, gdy na ograniczony obszar ciała przez dłuższy czas działa stały ucisk. Ucisk upośledza przepływ krwi w tkankach, co prowadzi do niedotlenienia i uszkodzeń skóry oraz tkanek głębiej położonych. Dodatkowo ryzyko zwiększają siły tarcia i ścinania (np. zsuwanie się pacjenta w łóżku), wilgoć oraz ogólny stan chorego.
Regularne zmiany pozycji ciała pacjenta są kluczowe, ponieważ bezpośrednio redukują czas działania ucisku na te same miejsca (np. okolice kości krzyżowej, pięty, biodra). Zmiana ułożenia to praktyczne "odciążanie" tkanek, które jest podstawą profilaktyki u pacjenta, który nie może samodzielnie się poruszać lub robi to w ograniczonym zakresie.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe jako "najważniejsze"?
- Podawanie pacjentowi dużych ilości płynów – nawodnienie jest ważne dla ogólnego stanu organizmu i może wpływać na kondycję skóry, ale samo w sobie nie usuwa przyczyny odleżyn, czyli ucisku. Nadmierna podaż płynów może być też niewskazana u części pacjentów (np. z niewydolnością krążenia).
- Podawanie pacjentowi dużych ilości białka – odpowiednie żywienie (w tym białko) wspiera regenerację i odporność tkanek, jednak profilaktyka odleżyn w pierwszej kolejności wymaga działań mechanicznych: odciążania i właściwego ułożenia. Dieta nie zastąpi zmiany pozycji.
- Unikanie kontaktu skóry pacjenta z tkaninami – pacjent musi mieć kontakt z pościelą i odzieżą; realnym celem jest ograniczanie tarcia, ścinania i wilgoci (np. gładkie prześcieradło, prawidłowe podkłady, delikatne techniki przesuwania), a nie eliminacja kontaktu z tkaniną.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy pacjenta unieruchomionego, szukaj odpowiedzi odnoszącej się do odciążania i zmiany ułożenia, bo to najczęściej działanie podstawowe i bezpośrednio profilaktyczne.
